Η Αριστερά του Χαβιαριού [ La Gauche Caviar]

[Παλαιότερο παράδειγμα ο Ζαν Πολ Σαρτρ, πάπας της γαλλικής διανόησης επί δεκαετίες, υμνούσε αταλάντευτα και παθιασμένα τα επιτεύγματα του «υπαρκτού σοσιαλισμού», γι’ αυτόν Οι Δίκες της Μόσχας; Συκοφαντίες των εχθρών της Σοβιετικής Ένωσης! Τα εγκλήματα που αποκαλύφθηκαν μετά τον θάνατο του Στάλιν; Υπερβολές! κ.α.]

του συγγραφέα ©Χρήστου Χωμενίδη στο capital.gr

Η Ίνγκεμπορχ Μπέιχελ, Ολλανδή δημοσιογράφος, τράβηξε όλα τα φώτα επάνω της. Κέρδισε μια διασημότητα, εφήμερη μεν, πολλαπλάσια δε του δεκαπεντάλεπτου που -κατά Άντι Γούρχολ- αναλογεί σε κάθε άνθρωπο στην εποχή των mass, σήμερα και των social media. Ως μια περσόνα (δεν γράφω «πρόσωπο» – το πρόσωπό της δεν το βλέπω πίσω από τη μάσκα κι αρνούμαι να το φιλοτεχνήσω με βάση τα κουτσομπολιά ή ακόμα και τις έγκυρες πληροφορίες της τοπικής υδραίικης κοινωνίας όπου ζει εδώ και σαράντα χρόνια), ως μια περσόνα άκρως, σε εμένα, αντιπαθής.

Αποστρέφομαι την Ίνγκεμπορχ Μπέιχελ επειδή φαντάζει να ενσαρκώνει ό,τι οι Γάλλοι αποκαλούν «Gauche Caviar”, «Αριστερά του Χαβιαριού». Οι Βρεττανοί το λένε «Σοσιαλισμό της Σαμπάνιας». Οι Αμερικάνοι «Προοδευτισμό της Λιμουζίνας». Οι Γερμανοί «Κομμουνισμό των Σαλονιών». Το αντίστοιχό του συναντάται σε πολλές γλώσσες. Στα ελληνικά -γιατί άραγε;- δεν έχουμε ακόμα σχετική έκφραση.

Ο «Αριστερός του Χαβιαριού» κάθε άλλο παρά ταυτίζεται με τον εύπορο ή με τον πλούσιο ο οποίος προσχωρεί στην Αριστερά.

Από τα τέλη του 18ου αιώνα, αφότου ξεκίνησαν οι μεγάλες κοινωνικές και εθνικοαπελευθερωτικές επαναστάτες, υπήρχαν άνθρωποι που δεν δεσμεύονταν από τα εκ γενετής προνόμιά τους. Που γύριζαν την πλάτη σε μια πλούσια -άνετη έστω- ζωή κι ακολουθούσαν την καρδιά τους. Το περί δικαιού αίσθημά τους. Τους αποκαλούσαν «ταξικούς προδότες» – ήταν η μόνη περίπτωση όπου η λέξη «προδότης» έλαβε σημασία θετική. Ενώνονταν με τους υπόδουλους, τους φτωχούς και καταφρονεμένους. Πολεμούσαν μαζί τους. Διέθεταν ενίοτε την περιουσία τους στο ιδανικό. Ευγενείς άνθρωποι, ανυστερόβουλοι, έτοιμοι να πέσουν στη φωτιά. Ακόμα και όταν τα οράματά τους αποδεικνύονταν πλάνες, πώς θα μπορούσες να μην υποκλιθείς ενώπιόν τους; Ιδίως όταν άφηναν τα κόκκαλά τους στα πεδία των τίμιων μαχών.

Ο Λορέντζος Μαβίλης, πρωτοσοσιαλιστής ποιητής, εξόπλισε ιδίοις εξόδοις εκστρατευτικό σώμα και σκοτώθηκε ηρωικά στον Δρίσκο, πολεμώντας για την απελευθέρωση της Ηπείρου. Ο Τζον Ριντ εγκατέλειψε την ασφάλεια του Χάρβαρντ για να συμμετάσχει -και να καλύψει δημοσιογραφικά- τη σοβιετική επανάσταση. Μάς άφησε το χρονικό «Δέκα Μέρες που Συγκλόνισαν τον Κόσμο» πάνω στο οποίο βασίστηκε η ταινία «Οι Κόκκινοι» με τον Γουόρεν Μπίτι και την Νταϊάν Κίτον. Πολλοί εθελοντές από την Ευρώπη και την Αμερική πύκνωσαν τις γραμμές των Δημοκρατικών στον Ισπανικό Εμφύλιο.

Πότε το πράγμα άρχισε να στραβώνει;

Εάν έπρεπε να επιλέξω σχετικά αυθαίρετα ένα ορόσημο, θα ανακαλούσα την επίσκεψη του ποιητή Πολ Ελιάρ στον Γράμμο τον Ιούνιο του 1949. Ο επιφανής Γάλλος ποιητής έγινε δεκτός με τιμές από την ηγεσία του ΚΚΕ. Έβγαλε λόγο στους μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού, απευθύνθηκε με τηλεβόα και στους φαντάρους του Εθνικού Στρατού. Παρασημοφορήθηκε. Επιστρέφοντας στο Παρίσι, πήγε στο θρυλικό καφενείο Deux Magots και επέδειξε συγκινημένος το παράσημο στις συναναστροφές του. Απήγγειλε τους στίχους που είχε εμπνευστεί από τον απελπισμένο αγώνα των Ελλήνων ανταρτών. Έπειτα, προφανώς, η παρέα του Deux Magots θα άλλαξε κουβέντα. Θα περιέλαβε κάποιο νεοκδοθέν μυθιστόρημα ή ένα φρέσκο κουτσομπολιό. Δεν έφταιγε -προς Θεού- ο Ελιάρ. Στο καλπάζον μεταπολεμικό Παρίσι πόσο πιά να ασχοληθούν με τον Ελληνικό Εμφύλιο;

Το πρόβλημα δεν είναι ο δογματισμός. Είναι η απόσταση ασφαλείας που θρέφει τις φαντασιώσεις. Ο «Αριστερός του Χαβιαριού» εξιδανικεύει τους αγώνες των λαών αρκεί να συμβαίνουν μακριά από το σπίτι του. Επισκέπτεται ως τουρίστας την Κούβα. Ενθουσιάζεται με τη μουσική, με την ομορφιά και με το μπρίο των ντόπιων. Και εθελοτυφλεί μπροστά στον δεσποτισμό, στις στερήσεις, στην ανέχεια που οδηγεί μαθηματικά στην πορνεία. «Οι Αμερικάνοι φταίνε!» σού λέει έτσι και τον στριμώξεις. «Το σύστημα που εγκαθίδρυσε ο Φιντέλ είναι εξαιρετικό!»

Ο «Αριστερός του Χαβιαριού» περιφέρει και διατυμπανίζει τις ευαισθησίες του αποφεύγοντας να τις δοκιμάσει πάνω στη λυδία λίθο της πραγματικότητας. Οι Μουσουλμάνοι; Εξαιρετικοί. Και ας εφαρμόζουν στις κλειστές κοινότητές τους τον νόμο της Σαρίας. Τα σύνορα; Να ανοίξουν διάπλατα – οι νεοφερμένοι θα τα βρουν με τους γηγενείς πάνω στις γενικές αρχές του ανθρωπισμού. Οι μειονότητες; Καθαγιασμένες a priori!

Όταν όμως τού επισημαίνεις ότι προτεραιότητα μιάς φιλολαϊκής κυβέρνησης θα έπρεπε να αποτελεί η αναβάθμιση της δημόσιας παιδείας διά της αξιολόγησης και η σύνδεσή της με τις παραγωγικές ανάγκες – τι να τα κάνουμε τα λεφούσια των άεργων κοινωνιολόγων; … Όταν τού υπενθυμίζεις ότι ελεύθερος είναι εκείνος που αμείβεται αξιοπρεπώς, ξοδεύει τον χρόνο του όπως ο ίδιος γουστάρει, μπορεί να σχεδιάζει το προσωπικό -ναι, το προσωπικό- του μέλλον, τότε ο «Αριστερός τού Χαβιαριού» δυσφορεί. Δυσκολεύεται να αντιληφθεί τη ζωή δίχως ιδεολογική στράτευση. Χωρίς «κολασμένους», αποδέκτες τής αφ’υψηλού, εκ του περισσεύματος, πρόνοιάς του. Που θα έπρεπε να τον ευγνωμονούν για τη διαρκή επίδειξη αλληλεγγύης του.

Ο «Αριστερός του Χαβιαριού» αρνείται πεισματικά να δεχθεί ότι πολιτική σημαίνει να επιλέγεις καθημερινά το μη χείρον. Από τις εφαρμόσιμες λύσεις που σού προσφέρονται τη λιγότερο κακή.

Για αυτό ο «Αριστερός του Χαβιαριού», έτσι και τον ζορίσεις, αμολάει -αντί για χταποδίσιο μελάνι- φληναφήματα. Ξύλινα τσιτάτα: «Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός», «Είμαι ρεαλιστής επιδιώκω το αδύνατο», «Για εμάς δεν μετρούν οι αριθμοί αλλά οι άνθρωποι»… Όχι σπάνια δε, στη ζούλα, φουσκώνει το πορτοφόλι του ή αγοράζει σπίτια, κάνοντας την ιδεολογία επάγγελμα.

Ο Λορέντζος Μαβίλης φορούσε ένα κόκκινο χιτώνιο, που βάφτηκε με το αίμα του. Η κυρία Ίνγκεγκορχ Μπέιχελ στόλιζε το κεφάλι της με ένα κόκκινο καπελάκι. «Καλότυχοι οι νεκροί που λησμονάνε την πίκρια της ζωής…»

* Ο κ. Χρήστος Χωμενίδης είναι συγγραφέας 

This entry was posted in σκέψεις, Για την Αριστερά, Επάναστἀτες του Κώλου, Ελευθερία Λόγου/Έκφρασης, ανορθολογισμός, ιστοΕπιφυλλίδες, κοινωνία/πολιτική. Bookmark the permalink.

2 Responses to Η Αριστερά του Χαβιαριού [ La Gauche Caviar]

  1. Ο/Η kpap01 λέει:

    Αααα..! Το απήλαυσα το άρθρο του Χωμενίδη. «Αυτονόητα» αλλά λογικά επιχειρήματα. Συγκλονιστικά, σχεδόν ακαταμάχητα τά παραδείγματα. Μου προσέθεσε στη γνώση και στη σκέψη. Νοιώθω την χαρακτηριστική ανακούφιση: επιτέλους κάποιος τά είπε, ακόμα καλλίτερα τά έγραψε. Νοιώθω και λίγο και σαν φανατικός νεοφώτιστος οπαδός του αλλ’αυτό θα μου περάσει.
    Ευχαριστώ τον roidis που μου έδωσε την ευκαιρία. Δεν είμαι αναγνώστης του Capital.gr

  2. Ο/Η Γιάννης λέει:

    Οι τότε ιστορικές εποχές επέτρεπαν την ύπαρξη ανθρώπων «που πρόδιδαν την τάξη τους» και συντάσσονταν με το μέρος των » καταφρονημένων».
    Αν έκανες τις ίδιες ερωτήσεις, σε αυτούς τους αριστερούς της «δράσης», θα σου έδιναν τις ίδιες απαντήσεις που θα σου δώσουν οι αριστεροί του Χαβιαριού (όπως τους αποκαλεί ο συγγραφέας).
    Με τον καιρό, η μετατροπή τους σε αριστερούς των σαλονιών ήταν αναπόφευκτη. Με την εξάλειψη της πρώτης μαγείας. Με τον υπαρκό σοσιαλισμό, κυρίως.
    Όλα τα κομμουνιστικά και αριστερά κόμματα έχουν μετατραπεί σε επαναστάτες του κ@λου, (όπως τους αποκαλώ εγώ). Η κατηγορία της Ολλανδής δημοσιογράφου είναι ο κανόνας.
    Πίσω από αυτήν την αλλαγή, υπάρχει μια έστω υποσυνείδητη αλλαγή: οι άνθρωποι αντιλήφθηκαν ότι δεν υπάρχει ούτε θα υπάρξει καμία ιδέα που να αξίζει να δόσεις την ζωή σου για αυτήν.
    Οποιαδήποτε ιδέα που γίνεται πραγματικότητα, έχει ήδη ξεπεραστεί. Αυτό σημαίνει πως όσο περισσότερη βία και αίμα χρειάστηκε να υπάρξει για να γίνει η ιδέα πράξη, τόσο περισσότερο οι εκπρόσωποι της θα γίνουν δογματικοί και βίαοι σαν εξουσιαστές. Τόσο περισσότερο θα προσκολληθούν σε αυτή: «δεν μπορεί να δώσαμε το αίμα μας για μια ιδέα που ήδη είναι σχεδόν παρελθόν», σκέφτονται.
    Αυτό που έκανε την δημοσιογράφο αντιπαθή, δεν είναι η ιδιότητα της σαν αριστερή του Χαβιαριού ( αποτελεί τον κανόνα), αλλά είναι ο αγενέστατος τρόπος και ο ψευτοτσαμπουκάς της. Έτσι η αλλιώς, έχει ξεχαστεί. Δεν θα την γράψει η ιστορία.
    Όσο για τους διάσημους διανοούμενους που ζούσαν δια ζώσης τον ταξικό πόλεμο, έχει την εξήγηση του.
    Υποτίθεται πως οι αριστεροί ήσαν άνθρωποι του πνεύματος και της τέχνης, σε αντίθεση με τους δεξιούς που αρκέστηκαν να απολαμβάνουν τα υλικά αγαθά του καπιταλισμού.
    Έτσι, είχε δημιουργηθεί ένα ρεύμα με αριστερούς ανθρώπους του πνεύματος – που παρήγαγαν σκουπίδια – και όποιος διανοούμενος ήθελε να κερδίσει φήμη έπρεπε να «τα έχει καλά» με την αριστερή κουλτούρα (βλ. π.χ. Καζαντζάκης).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.