Όταν ο λόγος δεν είναι επαρκής, δεν απομένει παρά η άξεστη, βλακώδης τυφλή βία…

[Ζακλίν ντε Ρομιγύ: «Ο λόγος είναι η έπαλξη κατά της κτηνωδίας»]

Ιστολόγιο Ροΐδη και Λασκαράτου Εμμονές

«Τα Νέα» 27-28/1/ 2007

Δεν είμαι πολύ αισιόδοξη« για τις αγαπημένες μου αρχαίες γλώσσες, ούτε άλλωστε για τα γαλλικά, ούτε για τις ανθρωπιστικές σπουδές εν γένει και, ακόμη λιγότερο, για το μέλλον του πολιτισμού μας. Αν δεν υπάρξει κάποιο σκίρτημα, οδεύουμε προς μια καταστροφή και μπαίνουμε σε μια εποχή βαρβαρότητας. Υπάρχει μια αδιαφορία, ακόμη και περιφρόνηση για τον Λόγο και τον Διαφωτισμό.

Δεν είμαι ιστορικός και τα γεγονότα με ενδιαφέρουν λιγότερο από τα κείμενα. Αυτό που με συνεπαίρνει στα ελληνικά κείμενα είναι η συνάντηση με τη γέννηση της ορθολογικής σκέψης, του στοχασμού, είναι το φως που εισβάλλει για πρώτη φορά σ΄ έναν ακόμη μπερδεμένο και σκοτεινό κόσμο. Η πολιτική ηθική και η φιλοσοφία των Ελλήνων δεν έχουν γεράσει καθόλου, οι ανησυχίες τους είναι εξαιρετικά σύγχρονες! Το να μάθεις να σκέφτεσαι, να είσαι ακριβής, να ζυγίζεις τις λέξεις σου, να ακούς τον άλλον, σημαίνει να είσαι ικανός να διαλέγεσαι και είναι το μόνο μέσο για να αναχαιτισθεί η τρομακτική βία που αυξάνεται γύρω μας. Ο λόγος είναι η έπαλξη κατά της κτηνωδίας. Όταν δεν ξέρουμε, όταν δεν μπορούμε να εκφραστούμε, όταν ο λόγος δεν είναι επαρκής, όταν δεν είναι αρκετά επεξεργασμένος επειδή η σκέψη είναι ασαφής και μπερδεμένη, δεν απομένουν παρά οι γροθιές, τα χτυπήματα, η άξεστη, βλακώδης, τυφλή βία…

Ο κίνδυνος για τη δημοκρατία, ο μοναδικός, ο πραγματικός κίνδυνος, είναι η δημαγωγία. Ας μην υποκύψουμε σ΄ αυτόν. Τίποτε δεν άλλαξε από την εποχή του Αλκιβιάδη. Οι αλλαγές είναι περιθωριακές, ανεκδοτολογικές. Η μόνη σημαντική αλλαγή είναι ότι η “μη κουλτούρα” έχει κερδίσει έδαφος… Θα σας εμπιστευθώ την ερώτηση που μου έθεσε μια φορά ένας πρωτοετής της Εκόλ Νορμάλ: “Κυρία, οι νεκρές γλώσσες ήταν ήδη νεκρές όταν ήσασταν νέα;”. Καλό, δεν είναι;

Το πάθος είναι αυτό που με κρατάει στη ζωή, το πάθος γι΄ αυτό που κάνω, για τη δουλειά μου, για τις έρευνές μου, και μετά η αγάπη, η αγάπη για τον αγαπημένο μου Θουκυδίδη. Σε μερικές εβδομάδες θα γίνω 94 χρόνων. Τα γηρατειά είναι μια τρομερή μάχη την οποία είναι σίγουρο ότι θα χάσεις. Όλα εκφυλίζονται… Μπορεί να έχεις κερδίσει σε φρονιμάδα, σε ανωτερότητα απόψεων, σε ηθικό σθένος, σε στωικότητα (πρέπει να παρηγορείται κανείς από τις θετικές πλευρές), αλλά χάνεις την όρασή σου, την ακοή σου, την ελευθερία των κινήσεών σου. Δεν υπάρχει κάτι για το οποίο να χαρείς. Το μόνο για το οποίο χαίρομαι είναι ότι έχω διατηρήσει το χιούμορ μου, την ικανότητα να γελάω».

(Αποσπάσματα συνέντευξης που έδωσε η μεγάλη ελληνίστρια Ζακλίν ντε Ρομιγύ στο περιοδικό «Λε Πουέν» με την ευκαιρία της πρόσφατης βράβευσής της, στα 93 της, από τη Γαλλική Δημοκρατία με τον Μεγαλόσταυρο της Λεγεώνας της Τιμής.)

***

Η άποψή μας: Ελλείψει πολιτικού λόγου λερώνουμε νεοκλασικά κτήρια, οι επικαλούμενοι το σεβασμό του αστικού περιβάλλοντος, είναι νοικοκύρηδες και φλώροι. Μετά από αυτό το «καίριο πλήγμα κατά του κεφαλαίου» (το μουτζούρωμα στο κτήριο του ΣΕΒ) οι βιομήχανοι θα κάνουν χρόνια να… σηκώσουν κεφάλι, είναι βέβαιον. Και στην κλασική ένσταση του τύπου «βία να γράφεις σε τοίχους. Το να χτυπάν τα ματ εργαζόμενους, άνεργους και συνταξιούχους είναι τάξη, ασφάλεια και νοικοκυροσύνη» – Απαντάμε: Αν αντιτάσσει κανείς βία και βαρβαρότητα στην αντίστοιχη βαρβαρότητα των άλλων, τότε έχεις την ίδια πρωτόγονη ιδιότητα με αυτούς, γίνεσαι συνεργός τους, συμβάλεις μαζί με αυτούς στην κοινωνική καθυστέρηση. Δεν προόδευσαν ΠΟΤΕ κοινωνίες με αυτόν το τρόπο.

Advertisements
This entry was posted in τυχοδιωκτικός πατριωτισμός, Επάναστἀτες του Κώλου, Πολιτισμός-Τέχνες, ανορθολογισμός. Bookmark the permalink.

7 Responses to Όταν ο λόγος δεν είναι επαρκής, δεν απομένει παρά η άξεστη, βλακώδης τυφλή βία…

  1. Ο/Η Charles de Batz-Castelmore d'Artagnan λέει:

    http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=387942

    Ελευθεροτυπία, Τρίτη 24 Σεπτεμβρίου 2013

    Το «Πιστεύω» της Ζακλίν ντε Ρομιγί

    Εκδόθηκε στα ελληνικά ένα δοκίμιο γραμμένο το 1974 που λες και αναφέρεται στο σήμερα

    Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ

    Στον απόηχο της μετονομασίας της πλατείας Θησείου στη μνήμη της μεγάλης Γαλλίδας ελληνίστριας Ζακλίν ντε Ρομιγί (1913-2010), κυκλοφόρησε στα ελληνικά το βιβλίο της «Τι πιστεύω» (μετάφραση Σώτης Τριανταφύλλου, εκδόσεις Πατάκη, σελίδες 184, τιμή: 9,50 ευρώ).


    Συν τοις άλλοις συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννηση της Ζακλίν ντε Ρομιγί, αλλά ο λόγος της παραμένει διαχρονικός και δεν έχει την ανάγκη μίας επετείου για να τον φέρει στο προσκήνιο.

    Το σύντομο αυτό βιβλίο αποτελεί ένα ανιδιοτελές εγκώμιο στη σκέψη και την τέχνη της αρχαίας Ελλάδας, χωρίς ίχνος ακαδημαϊκού μυστικισμού και εξοπλισμένο με τη σαφήνεια του επιστημονικού λόγου, όταν δεν απευθύνεται σ’ έναν κύκλο ειδικών. Κι όταν ανοίγεται στο ευρύ κοινό, δεν προσπαθεί να το φέρει κοντά του μέσω του λαϊκιστικού δρόμου για να δημιουργήσει οπαδούς.

    Γράφτηκε το 1974, έξι χρόνια μετά την εξέγερση του γαλλικού Μάη του ’68, και εκδόθηκε το 2010, μετά το θάνατο της Ζακλίν ντε Ρομιγί. Ετσι, λοιπόν, τα τέσσερα κεφάλαια αυτού του δοκιμίου πρέπει να διαβαστούν στα συμφραζόμενα μιας εποχής στην οποία διαρκώς επανερχόμαστε. Τα παρακάτω, λες και γράφτηκαν σήμερα κι ας έχουν περάσει κοντά σαράντα χρόνια! Επικαιροποιούνται κι ας μην είχε ακόμη τότε εγκαθιδρυθεί η παγκοσμιοποίηση:

    «Ισως νομίζουμε ότι τα απότομα τινάγματα της Ιστορίας είναι λιγότερο συχνά στην εποχή μας όπου η πολιτική ολόκληρης της υφηλίου συνυφαίνεται σ’ ένα ενιαίο παιχνίδι. Οι εισβολές δεν γίνονται από άγνωστες φυλές -εκτός αν φανταστούμε εισβολή εξωγήινων!- και τα παθιασμένα γκρουπούσκουλα, όσο ισχυρό κι αν είναι το ιδεώδες τους, συντρίβονται, στις περισσότερες περιπτώσεις, απ’ όσους κατέχουν την παγκόσμια εξουσία.

    »Και παρ’ όλα αυτά, χάρη στα σύγχρονα ΜΜΕ, ποτέ ο προσωπικός τόνος και οι προσωπικές προτιμήσεις δεν έπαιζαν μεγαλύτερο ρόλο. Περιέργως, η εποχή που θεωρείται, λανθασμένα κατά τη γνώμη μου, απαλλαγμένη από το βάρος των προσωπικοτήτων, είναι η εποχή του Χίτλερ, του Στάλιν, του Τσόρτσιλ, του Μάο και του Φιντέλ Κάστρο. Ο καθένας απ’ αυτούς άλλαξε την Ιστορία. Με όλα αυτά θέλω να πω ότι οι κινήσεις της Ιστορίας οφείλονται τόσο στις μάζες όσο και στις εξέχουσες προσωπικότητες: η πορεία της Ιστορίας είναι ανοιχτή στη συλλογική και στην ατομική δράση των ανθρώπων και καθορίζεται μέρα με τη μέρα.

    »Οι δημοσκοπήσεις αναγγέλλουν συχνά την «τάση» της μελλοντικής ψήφου αλλά διαφέρουν από μέρα σε μέρα: γι’ αυτό είναι πιο αξιόπιστες όταν διενεργούνται λίγο πριν, και όχι πολύ πριν, από τις εκλογές. Η ψήφος είναι το αποτέλεσμα αρκετά προβλέψιμων αλλά ελεύθερων αποφάσεων, οι οποίες ωστόσο ωριμάζουν και εγκυμονούν εκπλήξεις: έτσι προχωρεί και η Ιστορία.

    »Μας αρέσει να προβλέπουμε τα πάντα, όπως το τι καιρό θα κάνει αύριο. Οι ειδήσεις αφορούν συχνά περισσότερο το μέλλον παρά το παρόν και το παρελθόν. Ομως πρόκειται για ένα εγγύς μέλλον. Οι δημοσκοπήσεις αφορούν μια συγκεκριμένη ημερομηνία και η πορεία της Ιστορίας έχει ισχύ μέχρι την επόμενη στροφή».

    Και πώς εξηγείται η πορεία της Ιστορίας μέσα από τα αρχαιοελληνικά κείμενα;

    «Και σ’ αυτά υπάρχει η τάση να εξηγείται η πορεία της Ιστορίας ανάγοντας την ποικιλία της σε ένα και μοναδικό σύστημα αποκομμένο από τη δράση των ανθρώπων, οι αιτίες του οποίου αναλύονται εκ των υστέρων. Σε μερικά κείμενα, γίνεται αναφορά σε μια θεϊκή βούληση, η οποία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είναι εύλογη, σε άλλες είναι σκέτη ιδιοτροπία. Επίσης ανακαλύπτουμε νόμους που διέπουν το μέλλον των ανδρών -όπως εκείνον που θέλει τους θεούς να τιμωρούν πάντα, αργά ή γρήγορα, τον εγωισμό και το θράσος, που θεωρούνται ασέβεια. Σε άλλα κείμενα, γίνεται αναφορά σε μια εσωτερική ανάγκη, η οποία, από έναν συνδυασμό παραγόντων, οικονομικών και ψυχολογικών, παρουσιάζει μια δεδομένη κατάσταση που καθορίζει την πολιτική. Και, με τη σειρά της η πολιτική αυτή παράγει, αναγκαστικά, ένα Α ή Β αποτέλεσμα».

  2. Ο/Η Yanis Frangiadakis λέει:

    «Αν αντιτάσσει κανείς βία και βαρβαρότητα στην αντίστοιχη βαρβαρότητα των άλλων, τότε έχεις την ίδια πρωτόγονη ιδιότητα με αυτούς, γίνεσαι συνεργός τους, συμβάλεις μαζί με αυτούς στην κοινωνική καθυστέρηση. Δεν προόδευσαν ΠΟΤΕ κοινωνίες με αυτόν το τρόπο».
    2 νοηματικά άλματα, κατά τη γνώμη μου: 1. δεν υπάρχει ουδεμία αντιστοιχηση ως προς τη βαρβαρότητα, στη βία της κατάσχεσης, της εξαθλίωσης και της αναξιοπρέπειας με τη βία των (έστω κι άκυρων) σπασιμάτων, και 2. με το «αυτούς» νοείται μαι ομάδα ανθρώπων ισόκυρη και ισοδύναμη. Ε΄ναι ισοδύναμοι οι εξουσιαστές με τους εξουσιαζόμενους;

    • Ο/Η laskaratos λέει:

      Τι παθαίνουν οι εξουσιαστές αν οι αγανακτισμένοι μου σπάσουν τη βιτρίνα του καταστήματός μου;
      Νομίζω πως αυτή η αλητεία αυθαίρετα και κάνοντας 69 λογικά άλματα ταυτίζει τα τραμ και τους τοίχους νεοκλασσικών κτιρίων με την Εξουσία.

    • Ο/Η Po λέει:

      Yanis Frangiadakis
      Πρώτη φορά συμβαίνει αξιότιμε, στις εβδομαδιαίες ή δισ-εβδομαδιαίες μολοτοφικές επαναστάσεις των μικροΕξουσιαστών να πληρώνουν οι καταπιεσμένοι τα αυτοκίνητά τους, τα τζάμια τους, τους μουτζουρωμένους τοίχους τους.
      Αυτά κι αν είναι άλματα.

      Θα μας γράψετε τις εκτιμήσεις σας;

      Μεγσί.

  3. Ο/Η Yanis Frangiadakis λέει:

    Αλητεία; 69 λογικά άλματα; Οκ!

    • Ο/Η Ζωζώ Σαπουνάκη, συντηρητίκλα λέει:

      Δεν είναι αλητεία μoσιού να καίνε περίπτερα, λεωφορεία, ΙΧ, να σπάνε βιτρίνες να μουτζουρώνουν τοίχους ανθρώπων που δεν τους φταίνε τίποτα;
      Εσείς πως το λέγουτε αυτό που έκαναν στη δικηγόρο, που δεν της φαίνoυται να τους εχθρευόντανε;
      Παράπλευρη απώλεια σαν του άτυχου Αξαρλιάν;

  4. Παράθεμα: Η ιερή εκμετάλλευση του γήρατος και του φόβου του θανάτου | Ροΐδη και Λασκαράτου Εμμονές

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s