[βιβλίο] Czeslaw Milosz, Αιχμάλωτη σκέψη

[Ανυποχώρητα υπέρµαχος της πνευµατικής ελευθερίας, ο Μίλος, µε το έργο του αυτό αλλά και γενικότερα, έπαιξε σηµαντικό ρόλο στην πορεία αφύπνισης και αντίστασης των διανοουµένων στον σταλινικό δεσποτισµό, τόσο στην Πολωνία όσο και στις άλλες χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισµού»]

Μετάφραση: Ανδρέας Παππάς, εκδόσεις Παπαδόπουλος

Γραµµένη στο Παρίσι, τους πρώτους ήδη µήνες της αυτοεξορίας του στη Δύση, η Αιχµάλωτη σκέψη του Μίλος, µια από τις πιο οξυδερκείς και διεισδυτικές προσεγγίσεις του σταλινισµού, προκάλεσε αρχικά την οργή και την αγανάκτηση πολλών Ευρωπαίων διανοουµένων, οι οποίοι ζούσαν ακόµη τότε τον «µήνα του µέλιτος» µε τη Σοβιετική Ένωση και τα κοµµουνιστικά καθεστώτα της ανατολικής Ευρώπης. Σήµερα, η Αιχµάλωτη σκέψη θεωρείται ένα από τα µείζονα έργα καταδίκης του ολοκληρωτισµού, δίπλα στο Μηδέν και το άπειρο του Καίσλερ, το 1984 του Όργουελ και το Μια ηµέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς του Σολζενίτσιν.

Η Αιχµάλωτη σκέψη ρίχνει άπλετο φως στον τρόπο µε τον οποίο τα ολοκληρωτικά καθεστώτα κατορθώνουν να επιβάλλουν την απόλυτη κυριαρχία τους στη σκέψη των πολιτών, και των διανοουµένων ειδικότερα, επιστρατεύοντας άλλα µέσα, πέρα από την τροµοκράτηση και τη βία. Ανυποχώρητα υπέρµαχος της πνευµατικής ελευθερίας, ο Μίλος, µε το έργο του αυτό αλλά και γενικότερα, έπαιξε σηµαντικό ρόλο στην πορεία αφύπνισης και αντίστασης των διανοουµένων στον σταλινικό δεσποτισµό, τόσο στην Πολωνία όσο και στις άλλες χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισµού». Όπως είχε γράψει ο γνωστός πολιτικός φιλόσοφος σερ Αϊζάια Μπερλίν, η «Αιχµάλωτη σκέψη αποδίδει µε µοναδικό τρόπο τα πολιτισµικά συµφραζόµενα του ολοκληρωτισµού».

Η κρίση του βιβλίου

©Αναστάσιος Βιστωνίτης στο Βήμα: Τσέσλαφ Μίλος: Πρωτοπόρος στην καταδίκη του ολοκληρωτισµού
Η αιχμάλωτη σκέψη είναι ο φόβος του να σκέπτεται κανείς για τον εαυτό του. Που για να τον υπερβεί θα πρέπει να υποστηρίζει δημοσίως το δόγμα κι ας το αμφισβητεί ιδιωτικώς, γιατί τα πλεονεκτήματα του δόγματος δεν είναι ορατά…
Το 1951, ο πολωνός ποιητής Τσέσλαφ Μίλος πήρε μια πολύ δύσκολη απόφαση: να εγκαταλείψει τη χώρα του και να ζήσει αυτοεξόριστος πρώτα στο Παρίσι (ως το 1960) και στη συνέχεια στις ΗΠΑ. Δεν ανήκε στη συνήθη κατηγορία των αντικαθεστωτικών και όπως έλεγε αργότερα δεν θεωρούσε καν τον εαυτό του πολιτικό συγγραφέα. Και δεν ήταν τότε ο διάσημος ποιητής που η Σουηδική Ακαδημία θα τον τιμούσε το 1980 με το βραβείο Νομπέλ. Τον έκανε παγκοσμίως γνωστό το 1953 το δοκιμιακό βιβλίο που εξέδωσε με τίτλο Αιχμάλωτη σκέψη. (Κατά σύμπτωση την ίδια χρονιά που πέθανε ο Στάλιν) Σήμερα, 74 χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση και έπειτα από την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων, θα περίμενε κανείς το βιβλίο αυτό να είναι ξεπερασμένο, όπως πολλά από τα καθεστωτικά κείμενα της εποχής, της δεκαετίας του 1980 ιδιαίτερα, αλλά η Αιχμάλωτη σκέψη παραμένει περισσότερο επίκαιρη από ποτέ. Είναι η σημαντικότερη και βαθύτερη ανάλυση της φύσης και του περιεχομένου του ολοκληρωτισμού, βιβλίο εφάμιλλο του Το μηδέν και το άπειρο του Κέσλερ και του 1984 του Οργουελ.

Μπορεί κανείς να φανταστεί πώς υποδέχτηκαν την Αιχμάλωτη σκέψη οι γάλλοι συγγραφείς και διανοούμενοι, που στη μεγάλη τους πλειονότητα εκείνη την εποχή ήταν ή φιλοκομμουνιστές ή μέλη του κομμουνιστικού κόμματος και θεωρούσαν πως ήταν προτιμότερο να είναι κανείς με τον Σαρτρ κι ας είχε άδικο παρά με τον διανοούμενο της άλλης πλευράς, τον Ραϊμόν Αρόν, ακόμη και αν το τελευταίος είχε δίκιο.

Στο Παρίσι τότε οι περισσότεροι διανοούμενοι θαύμαζαν τη ζωή στις σοσιαλιστικές χώρες και θεωρούσαν τον Μίλος στην καλύτερη περίπτωση ανόητο που άφηνε τον κόσμο του μέλλοντος για να επιστρέψει στον κόσμο του παρελθόντος – με εξαίρεση τον Καμί που τον υποστήριξε. Εκείνο που δεν μπορούσαν να κατανοήσουν ήταν πως η αποδοχή στην αρχή του κομμουνισμού εκ μέρους των διανοουμένων στις σοσιαλιστικές χώρες ήταν συνέπεια της απόρριψης του καπιταλισμού στη χειρότερη εκδοχή του. Αλλά η ουσία της Αιχμάλωτης σκέψης βρισκόταν αλλού: στο πόσο ευάλωτος είναι ο νους (και κατά συνέπεια η συνείδηση) όταν καταλαμβάνεται από τις πολιτικο-οικονομικές θεωρίες και στο πόσο εύκολα αποδέχεται τον τρόμο του ολοκληρωτισμού στο όνομα ενός υποθετικού μέλλοντος. Κατά συνέπεια η αιχμάλωτη σκέψη είναι ο φόβος του να σκέπτεται κανείς για τον εαυτό του. Που για να τον υπερβεί θα πρέπει να υποστηρίζει δημοσίως το δόγμα κι ας το αμφισβητεί ιδιωτικώς, γιατί τα πλεονεκτήματα του δόγματος δεν είναι ορατά. Ως εκ τούτου δεν είναι ανεξήγητο που τόσο συχνά άτομα ευαίσθητα ενστερνίζονται ή δικαιολογούν την καθεστωτική βία.

Η Νέα Πίστη

Θα πρέπει εδώ να προστεθούν και άλλοι, εξίσου σημαντικοί παράγοντες: Η επιθυμία της αρμονίας και της ευτυχίας ως υπέρβαση του φόβου. Η ανάγκη να βγει κάποιος από τη μιζέρια ή την καταστροφή. Το ξεπέρασμα της αποξένωσης. Η εγγύτητα των ανθρώπων. Το μείζον κοινό γνώρισμα: η γλώσσα. Κι ας μην αγνοούμε έναν ακόμη βασικό παράγοντα: τη γοητεία της θυσίας ή του μαρτυρίου ανάμεσα στους συγγραφείς και τους διανοούμενους. Σε έναν κόσμο που έβγαινε από το σφαγείο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ο κομμουνισμός ήταν η Νέα Πίστη. Οπως ήταν και για τον Μίλος που στη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής της Πολωνίας δημοσίευε ποιήματα σε παράνομα αντιστασιακά έντυπα και με τη λήξη του πολέμου διορίστηκε μορφωτικός ακόλουθος, για να έλθει πολύ σύντομα σε ρήξη με το καθεστώς εγκαταλείποντας μια θέση που άλλοι θα τη θεωρούσαν ζηλευτή.
Τα χαρακτηριστικότερα κεφάλαια του βιβλίου που είναι και τα πλέον έκτυπα παραδείγματα της αιχμάλωτης σκέψης αναφέρονται σε τέσσερις συγγραφείς, γνωστούς ή φίλους του Μίλος, που τους δίνει τα ονόματα Αλφα, Βήτα, Γάμα και Δέλτα.

Ο καθολικός ηθικολόγος

Ο Αλφα είναι ο ηθικολόγος, ο καθολικός που συναρπάζεται από τις τραγικές ηθικές συγκρούσεις και βασανίζεται από το αίνιγμα της καθαρότητας. Επειτα από εσωτερικό αγώνα δέχεται τη Νέα Πίστη, η οποία στην αρχή τον ευχαριστεί και τον ενθουσιάζει σε τέτοιο βαθμό που για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της πηγαίνει και δίνει διαλέξεις στους εργάτες. Αλλά για το καθεστώς δεν αρκεί ούτε η μεταστροφή ούτε η σιωπηλή υπακοή. Ο διανοούμενος παραμένει ύποπτος και πρέπει να δηλώνει συνεχώς την υπακοή και την υποστήριξή του στο καθεστώς, ειδάλλως τα πάντα μπορούν να ερμηνευθούν ως ενδείξεις των πολιτικών του προτιμήσεων, ακόμη και οι γραβάτες που φοράει.
Ομως ούτε κι αυτό αρκεί. Η παλιά πίστη του Αλφα είναι το σημάδι του Κάιν που για να το σβήσει θα πρέπει να προβεί σε δημόσια αυτοκριτική προσβάλλοντας την ίδια του την προσωπικότητα. Κι επιπλέον να στραφεί δημοσίως και να καταδικάσει την Καθολική Εκκλησία με τον πιο κατηγορηματικό και επιθετικό τρόπο.

Ο απογοητευμένος πιστός

Ο Βήτα είχε τραγική ζωή. Το 1942 είναι είκοσι ετών και δημοσιεύει τα ποιήματά του στον αντιστασιακό Τύπο. Κάποια μέρα τον συλλαμβάνουν οι Αρχές Κατοχής και τον στέλνουν στο Αουσβιτς, όπου παραμένει επί δύο χρόνια καταφέρνοντας να επιβιώσει. Οταν ελευθερώνεται και επιστρέφει στην Πολωνία γράφει ένα βιβλίο με τις εμπειρίες του. Το βιβλίο είναι «ψυχρό», «αντικειμενικό» και γι’ αυτό δύο φορές ανατριχιαστικό. Υπάρχουν απίστευτες σκηνές, όπως εκείνη με μια εβραία μητέρα η οποία σπρώχνει το παιδί της μακριά της ώστε να μην την εκλάβουν ως μητέρα αλλά ως ανύπαντρη γυναίκα που ούσα μόνη της θα της έδιναν να κάνει μια δουλειά αντί να τη στείλουν με τις υπόλοιπες εβραίες μητέρες και τα παιδιά τους στον θάλαμο αερίων.

Μια τέτοια μαρτυρία από μόνη της αρκεί για να προκαλέσει απίστευτο σοκ. Ο Βήτα θαυμάζει τη Νέα Πίστη και τον ιστορικό υλισμό που του επιτρέπει να αναχθεί σε «ανώτερο επίπεδο» και να δει την ανθρωπότητα ως υλικό της Ιστορίας. Ομως το ιδεολόγημά του βρίσκεται σε αναντιστοιχία με το ιδεολόγημα του καθεστώτος και αυτά που λέει για το Αουσβιτς δεν ανταποκρίνονται στις καθεστωτικές προδιαγραφές σύμφωνα με τις οποίες εκείνο που θα έπρεπε να κάνει ήταν να επικεντρωθεί στην ηθική δύναμη και στην ηρωική συμπεριφορά των σοβιετικών κρατουμένων.
Ο Βήτα τότε συνειδητοποιεί ότι τα λογοτεχνικά βιβλία είναι άχρηστα για το κίνημα και πως τα μόνα που χρειάζονται είναι κείμενα καθαρά πολιτικής προπαγάνδας. Γίνεται μέλος του κόμματος και αρχίζει να γράφει δηλητηριώδη άρθρα εναντίον των ΗΠΑ.

Θα περίμενε κανείς ένας τέτοιος άνθρωπος να μη φθάσει στο σημείο να αυτοκτονήσει (ο Βήτα αυτοκτόνησε στο διαμέρισμά του στη Βαρσοβία) αλλά ο Μίλος το εξηγεί με τρόπο αφοπλιστικό: Το χάσμα ανάμεσα στα όσα συνελάμβανε ο νους του Βήτα και στα όσα έλεγε δημοσίως βάθαινε κάθε μέρα και περισσότερο. Η αυτοχειρία ήταν το αναπόφευκτο τέλος στο ψυχικό και συνειδησιακό του μαρτύριο.

Ο σκλάβοςτης Ιστορίας

Ο Γάμα είναι ένα είδος σκλάβου της Ιστορίας. Τυπικός υπηρέτης του συστήματος, στέλεχος του μηχανισμού που τον στέλνουν στο εξωτερικό να «προσηλυτίσει» και άλλους στη Νέα Πίστη. Με άλλα λόγια, για να μειώσει τον αριθμό όσων εξακολουθούν να σκέπτονται ελεύθερα.

Ο μεθυσμένος τροβαδούρος

Τέλος ο Δέλτα είναι ένας τροβαδούρος συνεχώς μεθυσμένος (Οσοι έχουμε επισκεφθεί χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού έχουμε δει αρκετούς παρόμοιους.) Κάποτε διασκέδαζε τους Πολωνούς με τα ποιήματά του. Τώρα προσπαθεί να είναι αρεστός στις Αρχές, με αβέβαια αποτελέσματα. Αλλοτε τον ανέχονται κι άλλοτε πέφτει σε δυσμένεια.

Αυτά είναι τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα της Αιχμάλωτης σκέψης αλλά το βιβλίο του Μίλος μάς πηγαίνει πιο μακριά. Προβαίνοντας κανείς σε κάποιες μετατοπίσεις μπορεί να αντλήσει συμπεράσματα – πολιτικά πρωτίστως – και για τη σημερινή εποχή. Η σύγχρονη αιχμάλωτη σκέψη χαρακτηρίζεται και αυτή από την αναντίρρητη πεποίθηση ότι τα πάντα ορίζονται από την ανάγκη, την πρόοδο και τις απαιτήσεις της Ιστορίας. Βάλτε στη θέση του «διαλεκτικού υλισμού» τις «αγορές» και θα καταλήξετε σε παρεμφερή συμπεράσματα, αφού και στις δύο περιπτώσεις δεν έχουμε να κάνουμε παρά με αφαιρέσεις. Νέες πίστεις, πιο άγριες και επιθετικές, έχουν πάρει τη θέση των παλαιών. Και καθώς έλεγε ο Μπέρτραντ Ράσελ την ίδια περίπου εποχή με τον Μίλος, το ανθρώπινο γένος δεν φαινόταν ικανό να αποφασίσει για τη σωτηρία του. Ούτε και σήμερα, δυστυχώς.

Διαβάστε επίσης:

Ιδιαίτερα δε…

Advertisements
This entry was posted in βιβλία/ανάγνωση. Bookmark the permalink.

10 Responses to [βιβλίο] Czeslaw Milosz, Αιχμάλωτη σκέψη

  1. Ο/Η ataktos λέει:

    ΕΥΓΕ

    • Ο/Η ataktos λέει:

      γεννήθηκα στην Πολωνια απο ελληνες γονείς πολιτικός πρόσφυγας και παρακολουθησα την λαμπρή πορεία του

  2. Ο/Η Βολταίρος λέει:


    http://www.epbooks.gr

    Τριάντα χρόνια μετά τη φυγή του στη Γαλλία, ο Μίλος επιστρέφει το 1981 στην πατρίδα του ωστόσο η επιβολή του στρατιωτικού νόμου από τον Γιαρουζέλσκι οδηγεί σε νέα απαγόρευση των έργων του. Η Πολωνία θα γίνει ξανά προσιτή για τον ποιητή μετά την πτώση του κομμουνισμού. Έτσι από το 1990 έως και το θάνατό του το 2004, ο Μίλος θα μοιράσει τη ζωή του ανάμεσα στο Μπέρκλεϋ και την Κρακοβία επαληθεύοντας μέχρι το τέλος του τη φράση «όπου γη και πατρίς». Θα εκδώσει πολλές ποιητικές συλλογές και συλλογές δοκιμίων, επανερχόμενος συχνά στο νόστο ενός ανεύρετου τόπου και θα δημιουργήσει αίσθηση με το «Αλφαβητάρι» του, γραμμένο όταν ήταν 89 ετών, μια αλφαβητική επιχείρηση διάσωσης, ένα μνημόσυνο σε όσους υπέφεραν και έφυγαν πριν από εκείνον, ένας ύμνος στο θαύμα και το μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης. Το 2011 η ζωή και το έργο του εμπνέουν την έκθεση με τίτλο «Η εξορία ως πεπρωμένο: Ο Τσέσλαφ Μίλος και η Αμερική» που διοργάνωσε η Βιβλιοθήκη σπανίων βιβλίων και χειρογράφων Μπέινεκε του Πανεπιστημίου Γέιλ στην οποία φυλάσσονται τα χειρόγραφα του.

    Σε όλη του τη ζωή ο Τσέσλαφ Μίλος κινούνταν σε ένα δίπολο: πολίτης της Λιθουανίας και της Πολωνίας, μάρτυρας της ναζιστικής κατοχής και της σοβιετικής εξουσίας στην Πολωνία, ποιητής και πεζογράφος. Όταν αυτομόλησε στη Γαλλία είχε την υποστήριξη του Αλμπέρ Καμύ και ταυτόχρονα την αρνητική κριτική του Πάμπλο Νερούδα, διατήρησε την καθολική του πίστη αλλά ταυτόχρονα όταν ο στενός του φίλος και συμπατριώτης του, Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ σχολίασε ότι με το έργο του Έξι διαλέξεις σε στίχο, ‘’κάνει ένα βήμα μπρος και ένα πίσω’’, ο Μίλος απάντησε ‘’πως μπορεί κανείς να γράψει θρησκευτική ποίηση διαφορετικά στον εικοστό αιώνα;’

  3. Ο/Η laskaratos λέει:

    O Τσέσλαφ Μίλος ήταν αναμφισβήτητα ένας ξεχωριστός διανοούμενος που αρνήθηκε να βολευτεί στα προνόμια που το πολωνικό καθεστώς του προσέφερε και ρίσκαρε τα πάντα, προκειμένου να έχει το δικαίωμα να μιλάει ελεύθερα.
    Ο Καμύ ήταν επίσης μια ξεχωριστή προσωπικότητα στοχαστή, που σε αντίθεση με τους αριστερούς συμπατριώτες του διανοούμενους, με πρώτο και χειρότερο τον Σαρτρ, χωρίς να έχει υποστεί ο ίδιος τον καθεστωτικό ολοκληρωτισμό, τον είχε και αντιληφθεί και δημόσια καταδικάσει.
    Δεν μιλάω εκ του ασφαλούς, η τότε ψυχροπολεμική πόλωση του Κόσμου,το έλλειμμα πληροφόρησης, δίνει και στους Γάλλους Κομμουνιστές διανοούμενους που σιώπησαν, πολλά ελαφρυντικά.
    Ο Μίλος μπορεί να περιέγραψε θαυμάσια τους νοητικούς και συναισθηματικούς μηχανισμούς, που μπλοκάρουν τη σκέψη των ανθρώπων, ακόμη και των ευφυέστερων και τους κάνουν να αδυνατούν να κρίνουν και να επικρίνουν αυτά και αυτούς που πίστεψαν (το βλέπουμε και γύρω μας αυτό), φτάνοντας στο θλιβερό σημείο να λένε ψέματα ακόμη και στον εαυτό τους, αλλά είχε και αυτός την κόκκινη γραμμή που δεν μπόρεσε να ξεπεράσει.
    Δεν μιλάω για την ειλικρινή χριστιανική του πίστη που μου είναι απολύτως σεβαστή, μιλάω για την αδυναμία του να αντιληφθεί και να πολεμήσει τον ολοκληρωτισμό του εξουσιαστικού μηχανισμού της Καθολικής Εκκλησίας, έναν από τους πιο επικίνδυνους και ολοκληρωτικούς στην παγκόσμια Ιστορία.
    Έπεσε στην παγίδα την οποία κατήγγειλε για τους άλλους.
    Ελαφρυντικά;
    Ασφαλώς μπορώ να του βρω πολλά.
    Στην Καθολική Εκκλησία οφείλει την πτώση του πολωνικού καθεστώτος.
    Με πόσους εχθρούς να τα βάλει στη ζωή του;
    Το καθεστώς έπεσε με την κρίσιμη συμβολή του φίλου του Ιωάννη Παύλου του Β΄. Όμως ο ολοκληρωτισμός της Εκκλησίας στην Πολωνία είναι ακόμη τώρα εκεί και τα πλοκάμια της έχουν αγκαλιάσει θανάσιμα εκατομμύρια ανθρώπους και απειλούν τα δικαιώματα σχεδόν όλων.
    Αυτό ο Μίλος δεν ξέρω αν αρνήθηκε ή δεν μπόρεσε να το δει. Διαχώρισε τη θέση του σε ζητήματα δικαιωμάτων, τράβηξε την οργή των φανατικών, αλλά τάφηκε σαν μέλος της Καθολικής Εκκλησίας.

  4. Ο/Η Επ-αναστάσιος λέει:

    Αν θέλει κάποιος να διαπιστώσει την «αιχμαλωσία της σκέψης» στην Ελλαδάρα, δεν έχει παρά να κοιτάξει γύρω του.

    Θα δει π.χ. να λιτανεύονται αποκρουστικά πτώματα-πολιούχοι με τον «σοφό λαό» να ακολουθεί αποχαυνωμένος, μαζί με τις «Αρχές» του που διαγκωνίζονται για να βγουν σε φωτογραφίες κοντά στους αηδείς, υπέρβαρους, μιτροφόρους – γκλιτσοφόρους σατράπες αισχρούς τσομπαναραίους που καθορίζουν ακόμα και με την κυβέρνηση της «πρωτηφορααριστεράς» τι θα διδαχθούν οι μαθητές στα (θεο-) «κρατικά» σχολεία, όπου η Εξελικτική Θεωρία πέφτει θύμα του Αδάμ, της Εύας και του ρασοφόρου Όφεως…

    Θα δει μια υπερκερδοφόρο αλλά αφορολόγητη επιχείρηση με μαυροφορεμένους υπαλλήλους αμειβόμενους από το Κράτος να συσσωρεύει αμύθητο πλούτο για την καλοπέραση των πιο πάνω τσομπαναραίων, αλλά και για τη συστηματική εξαγορά συνειδήσεων και την άσκηση πολιτικής που διαιωνίζει την απόλυτη εξουσία της παρασιτικής αυτής κάστας…

    Και για να φύγουμε από τα όρια της Ελλαδίτσας, μπροστά στις θρησκείες, ο κομμουνισμός και τα άλλα πολιτικά δόγματα ως μαντριά της σκέψης μπορούν μόνο να κιτρινίσουν από την αφόρητη ζήλεια τους και να καταραστούν με πίκρα την τραγική ανεπάρκειά τους. Οι πιο αδίστακτοι δολοφόνοι της ελεύθερης σκέψης και των ανθρώπων που τολμούν να σκέφτονται εμπορεύονται το επινόημα που αποκαλούν «θεό» με τη μεγαλύτερη επιτυχία επί χιλιετίες…

    Η ανάρτηση των 8:48 π.μ. του κ. Λασκαράτου περιγράφει εξαίσια αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα υποδούλωσης «ελεύθερων» πνευμάτων στη θρησκεία.. Η δε φωτογραφία του Μίλος με τον Πάπα είναι αυτό που λένε, «μια εικόνα, χίλιες λέξεις»…

    Θεωρώ ότι την ξεπερνούν μόνο κάποιες πρόσφατες ανάλογες φωτογραφίες ηγετών και παρατρεχάμενων κάποιας «Πρωτηφορααριστεράς» σε μια ασήμαντη, ηθικά, πνευματικά και οικονομικά χρεωκοπημένη σκοτεινή γωνιά του πολιτισμένου κόσμου, η οποία κομπάζει ακατάσχετα για μια μακρινή αρχαιότητα με την οποία δεν έχει απολύτως καμία σχέση.

    • Ο/Η laskaratos λέει:

      Σας ευχαριστώ πολύ.
      Με την ευκαιρία:

      http://www.efsyn.gr:10080/arthro/i-taytisi-ton-dyo-oloklirotismon-mono-ta-thymata-adikei

      Η ταύτιση των δύο ολοκληρωτισμών μόνο τα θύματα αδικεί


      1945, Αγγλος στρατιώτης στέκεται μπροστά στη θηριωδία: ομαδικός τάφος στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπέργκεν-Μπέλζεν

      23.08.2017

      Μαριλένα Κοππά*

      Η ιστορική συζήτηση είναι μια δύσκολη υπόθεση. Κυρίως όταν αυτή γίνεται σε μια χώρα που ζει ακόμη τις συνέπειες του εμφυλίου, σαν να μην μπόρεσε να γυρίσει σελίδα.

      Δυστυχώς, ο διχαστικός λόγος κυριαρχεί σε κάθε συζήτηση και αναζωπυρώνεται με κάθε ευκαιρία.

      Πρόσφατα αφορμή, μεσούντος του θέρους, έδωσε η διάσκεψη που οργανώνει η εσθονική προεδρία για την Ευρωπαϊκή ημέρα μνήμης των θυμάτων ναζισμού και κομμουνισμού.

      Η άρνηση του κ. Κοντονή να παραστεί και η σχετικά αφελής επιχειρηματολογία του παραπέμπουν σε μια συζήτηση του 2009, όταν κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισμα για την Ευρωπαϊκή συνείδηση και τον ολοκληρωτισμό, ταυτίζοντας τον κομμουνισμό με τον ναζισμό.

      Τότε, η ευρωομάδα του ΠΑΣΟΚ καταψήφισε, ενώ η Ν.Δ. απείχε.

      Ας επαναλάβουμε:

      ⚫ Και ο κομμουνισμός και ο ναζισμός υπήρξαν ολοκληρωτικά καθεστώτα που ηττήθηκαν στην πράξη αλλά και στη συνείδηση της μεγάλης πλειοψηφίας των Ευρωπαίων πολιτών.

      Ο κομμουνισμός, ειδικά στη σταλινική εκδοχή του αλλά και στη μαοϊκή, υπήρξε υπαίτιος για εκατομμύρια θύματα. Οι ανηλεείς διώξεις, τα Γκουλάγκ στην ΕΣΣΔ αλλά και η «Πολιτιστική Επανάσταση» του Μάο, που στοίχισε τη ζωή σε 45 εκατομμύρια άτομα, αποτελούν μαύρη σελίδα στην ιστορία της ανθρωπότητας.

      Ο ναζισμός με το Ολοκαύτωμα, τον φυλετισμό, τον ρατσισμό, την καλλιέργεια του μίσους οδήγησε σε μια πρωτόγνωρη φρίκη και θηριωδία, με θύματα εκατομμύρια αθώους πολίτες

      ⚫ Και στα δύο συστήματα, το άτομο υποχωρεί μπροστά σε μια ανώτερη αρχή, έναν ανώτερο στόχο. Στη μία περίπτωση, στην αταξική κοινωνία· στην άλλη, στην αποθέωση του έθνους ή της φυλής.

      Βέβαια, ενώ ο κομμουνισμός ξεκινά ως ιδεολογία που στοχεύει σε μια καλύτερη κοινωνία, ο ναζισμός/φασισμός είναι ιδεολογία του μίσους, της δημιουργίας και εξόντωσης εχθρών.

      Στον κομμουνισμό, η βία θεωρείται το αναγκαίο κακό. Στον ναζισμό, είναι το απόλυτο μέσο.

      Οφείλουμε να καταδικάσουμε με απόλυτο τρόπο τα εγκλήματα του ολοκληρωτισμού. Ομως, άποψή μου ήταν και παραμένει ότι η ταύτιση αδικεί τα εκατομμύρια θύματα ένθεν κακείθεν.

      Ο ναζισμός και ο σταλινισμός πρέπει να μελετηθούν και να αξιολογηθούν στη μοναδικότητα της φρίκης που παρήγαγαν. Οχι «τσουβαλιάζοντας» αλλά εξειδικεύοντας, μελετώντας και αντιμετωπίζοντας την αλήθεια.

      Από την άλλη, δεν μπορεί να μη σοκάρει η ένταση της αντιπαράθεσης των ημερών που υποδηλοί απλώς τις ανοιχτές πληγές μιας κοινωνίας που δεν έχει συμφιλιωθεί με τον εαυτό της. Σε κάθε περίπτωση, η δημοκρατία λειτουργεί με πλειοψηφίες και μειοψηφίες.

      Ανεξάρτητα τι άποψη υπάρχει για το θέμα, επί του θεσμικού πάνω από 500 μέλη του Ευρωκοινοβουλίου ψήφισαν τη μέρα μνήμης για τα θύματα του κομμουνισμού και του ναζισμού.

      Η κυβέρνηση, λοιπόν, όφειλε να παρίσταται. Εντύπωση προκαλεί, πάντως, το γεγονός ότι η κυβέρνηση δεν είχε κανένα πρόβλημα να συμμετάσχει πέρυσι σε αντίστοιχο συνέδριο της σλοβακικής προεδρίας…

      Ομως, το κρίσιμο σημείο είναι ο τρόπος με τον οποίο ηττημένες ιδεολογίες, όπως ο ναζισμός, ηττημένες στο πεδίο των μαχών και στη συνείδηση των πολιτών, επανέρχονται βίαια για να εκφράσουν την οργή ατόμων που αισθάνονται θύματα από μια άναρχη παγκοσμιοποίηση, από την περιθωριοποίηση, με την ανοχή ηγετών όπως ο Τραμπ.

      Ο κομμουνισμός δεν δείχνει να επανέρχεται. Υποχωρεί σταθερά, και μόνο στη Βόρεια Κορέα, στο Βιετνάμ και στην Κίνα αποτελεί ακόμη επίσημη ιδεολογία.

      Τα δε κομμουνιστικά κόμματα στην Ευρώπη αποτελούν κόμματα διαμαρτυρίας παρά διεκδικητές της εξουσίας.

      Συμπερασματικά: ανωτάτη αξία, αιτία και αποτέλεσμα κάθε πολιτικής σκέψης και πράξης πρέπει να είναι ο άνθρωπος στη μοναδικότητά του.

      Καμία ιδεολογία, καμιά ουτοπία δεν μπορεί να δικαιολογήσει καταπίεση ή απώλεια ανθρώπινης ζωής.

      Ο άνθρωπος είναι η απόλυτη αξία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ταυτίζοντας ολοκληρωτικά καθεστώτα εξυπηρετούμε την καλύτερη ανάγνωση του παρελθόντος και θωρακίζουμε καλύτερα τις κοινωνίες μας.

      Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και ειδικά οι Βαλτικές έχουν ιστορικούς λόγους να δημιουργούν κοινά μέτωπα εναντίον του ναζισμού και του κομμουνισμού.

      Το σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ, με το μοίρασμα αρκετών χωρών μεταξύ ΕΣΣΔ και Γερμανίας, άφησε βαθιά, ανεξίτηλα σημάδια.

      Αλλά, ας δούμε τα πράγματα με την απόσταση που τους ταιριάζει, με τον σεβασμό που αρμόζει στα θύματα των θηριωδιών.

      Και ας σταματήσουμε κάποτε να κάνουμε ανέξοδη μικροπολιτική με μεγάλα ερωτήματα, μεγάλα θέματα με τα οποία ακόμη αναμετριόμαστε.

      Και να τελειώνουμε με τη λογική της ρεβάνς, των νικητών και ηττημένων, και ενός «εμφυλίου» που αέναα επαναλαμβάνεται στη χώρα, είτε επειδή ακόμη πληγώνει είτε γιατί ορισμένοι επιλέγουν να «πετάξουν την μπάλα στην εξέδρα», σε μια επίδειξη αριστεροσύνης που τους χρειάζεται τώρα περισσότερο από ποτέ, μια και η πολιτική τους στο κοινωνικό επίπεδο μόνο αριστερή δεν είναι…

      *Επικ. καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

    • Ο/Η Eλληνόρυθμος λέει:

      http://www.indcatholicnews.com/news.php?viewStory=524

      Czeslaw Milosz – a life infused with faith
      November 22nd, 2008

      By: Jo Siedlecka

      First published – 17 August 2004

      The Nobel Prize-winning poet Czeslaw Milosz, died at his home in Krakow, Poland on Saturday. He was 93. Best known as a poet, Milosz also wrote novels and dozens of essays. His translations of Polish writers introduced many foreign readers to the literature of his homeland. His poems were an inspiration to the Solidarity trade union movement fighting the communist regime in Poland in the 1970s and ’80s.

      Faith infused all his writing. A committed Catholic, Milosz was drawn to the Book of Job, where suffering tests a man’s faith in God but does not break it. Milosz translated many books of the Bible from Hebrew and New Testament Greek into Polish. His favourite books were Psalms, Job and Revelations.

      Professor Robert Faggen, from Claremont McKenna College in California who edited Striving Toward Being: The Letters of Merton and Milosz (1997) said: «He had a profound understanding of the history of religion and the Christian church. One of the questions he would always be asking is: ‘How could a just and good God have created a world so filled with cruelty and torture?’ »

      Professor Faggen said: «He is without question one of the heroic figures of 20th century poetry, although ‘heroic’ was a mantle he shunned. At the Solidarity monument in Gdansk, you have icons of three figures: Lech Walesa, Pope John Paul II and Milosz.»

      Faggen said the Pope and the poet began corresponding over Milosz’s treatise on theology and its justifications of evil. «One of the things the Pope said to him was: «In your poetry, you take two steps forward and one step back.'»

      Czeslaw replied: ‘Holy Father, how in this century can I do otherwise?’ »

      Born in what is now Lithuania, Milosz moved to Poland and survived the Nazi occupation during World War II and the Soviet takeover that followed. His poetry gave witness, creating a literary record filled with anger and irony but not despair. Milosz credited French wartime philosopher Simone Weil for teaching him to live with contradiction. He wrote about this conflict in several poems.

      Explaining his own rationale for the existence of God, he said: «It’s not up to me to know anything about heaven or hell. But in this world, there is too much ugliness and horror. So there must be, somewhere, goodness and truth. And that means somewhere God must be.»

      Paying tribute to Milosz, Lech Walesa, former Polish president and Solidarity leader said: «»He inspired, encouraged and strengthened us. He belonged to the generation of princes, great personalities.»

      Czeslaw Milosz is survived by two sons. His first wife, Janina, died in 1986. His second wife, Carol, died in 2003. Although he was ill, Milosz kept writing until shortly before his death. In a poem called ‘Meaning’ he wrote in 1991: When I die, I will see the lining of the world The other side, beyond bird, mountain, sunset The true meaning, ready to be decoded.

  5. Ο/Η laskaratos λέει:

    https://www.efsyn.gr/arthro/epikindyni-i-exisosi-toy-nazismoy-me-ton-kommoynismo
    24.08.2017
    Επικίνδυνη η εξίσωση του ναζισμού με τον κομμουνισμό
    Συντάκτης:
    Σάμπυ Μιωνής*

    Κομμουνιστής δεν είμαι, ούτε και ήμουν ποτέ. Πιστεύω σε ένα καπιταλιστικό μοντέλο με κοινωνικό πρόσωπο. Ομως ως άνθρωπος και απόγονος θυμάτων του Ολοκαυτώματος, παρακολουθώ με φρίκη την προσπάθεια εξίσωσης του ναζισμού με τον κομμουνισμό, στον βωμό μιας μάταιης πολιτικής αντιπαράθεσης.

    Η προσπάθεια αυτή είναι ανήθικη και άκρως επικίνδυνη, ιδιαίτερα σε μια χώρα σαν την Ελλάδα η οποία δυστυχώς, σύμφωνα με την παγκόσμια έρευνα του Anti Defamation League, είναι η χώρα της οποίας οι πολίτες έχουν τα περισσότερα αντισημιτικά αισθήματα (σε ποσοστό 69%!).

    Φυσικά και όλα τα ολοκληρωτικά καθεστώτα έχουν διαπράξει εγκλήματα. Ομως η όποια προσπάθεια σύγκρισης των εγκλημάτων του ναζισμού με άλλων καθεστώτων είναι όχι μόνο ανιστόρητη αλλά και επικίνδυνη.

    Μπορεί να εκληφθεί μόνο ως μια προσπάθεια «ξεπλύματος» των ακραίων στοιχείων που έχουν εισχωρήσει στην κεντρική πολιτική σκηνή της Ελλάδας. Και για να βάλουμε τα πράγματα στη σωστή ιστορική τους βάση, έτσι ώστε να μαθαίνουν οι νεότεροι και να μην ξεχνούν οι παλιότεροι, οι ναζί οργάνωσαν με απόλυτη λεπτομέρεια το μεγαλύτερο έγκλημα της ιστορίας της ανθρωπότητας, το Ολοκαύτωμα.

    Η Θεσσαλονίκη είχε το τρίτο μεγαλύτερο ποσοστό εξόντωσης Εβραίων στην Ευρώπη και στην Ελλάδα που ζούσαν 100.000 Εβραίοι, σήμερα ζουν μόνο 4.500. Από τους λίγους που σώθηκαν, οι περισσότεροι σώθηκαν χάρη στο κουράγιο και την αυτοθυσία των αριστερών και κομμουνιστών συμπατριωτών τους.

    Οι ίδιοι αυτοί αριστεροί και κομμουνιστές συμπατριώτες τους κατέληξαν μετά τον πόλεμο στις εξορίες και στις φυλακές, ενώ οι συνεργάτες των Γερμανών κυβέρνησαν την Ελλάδα για δεκαετίες και μάλιστα έγιναν υπουργοί, δήμαρχοι, νομάρχες, δικαστές κ.λπ.

    Την Ελλάδα κυβέρνησαν οι Χίτες και οι Ταγματασφαλίτες, ενώ οι αριστεροί και οι κομμουνιστές που διέσωσαν τους Εβραίους κυνηγήθηκαν ανελέητα. Ο κομμουνισμός έχει βάση του «Το Κεφάλαιο» του Μαρξ, ενώ ο ναζισμός το «Αγών μου» του Χίτλερ. Πώς μπορεί λοιπόν να συγκρίνει κανείς τις δύο ιδεολογίες;

    Το ότι τα κομμουνιστικά καθεστώτα εξελίχθηκαν σε ολοκληρωτικά καθεστώτα δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ο κομμουνισμός είναι μια δολοφονική και μισάνθρωπη ιδεολογία. Ο ναζισμός όμως είναι μόνο αυτό. Τίποτε άλλο. Και όσο και να προσπαθούν διάφοροι, δήθεν πατριώτες, νεοναζί πολιτικοί να ονομάσουν την ιδεολογία τους «ακτιβισμό της Δεξιάς», η ιστορική αλήθεια δεν αλλάζει.

    Η ντροπή ανήκει στα κόμματα που τους δίνουν στέγη, διότι οι ίδιοι είναι ανίκανοι να αισθανθούν ντροπή. Η ευθύνη όμως να σταματήσει η επιρροή αυτής της άρρωστης ιδεολογίας στην πολιτική και στη δικαιοσύνη είναι όλων των ελεύθερα σκεπτόμενων πολιτών. Δηλαδή και δική σου.

    *συνεπικεφαλής του Task Force for Antisemitism of the Jewish Agency, προέδρου του Εμπορικού Επιμελητηρίου Ισραήλ-Ελλάδας

  6. Ο/Η Eλληνόρυθμος λέει:

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%83%CE%AD%CF%83%CE%BB%CE%B1%CF%86_%CE%9C%CE%AF%CE%BB%CE%BF%CF%82

    Ο Τσέσλαφ Μίλος απεβίωσε σε ηλικία 93 ετών στην Κρακοβία και τάφηκε στον εκεί ναό της Σκάουκα, ένας από τους τελευταίους που τάφηκαν εκεί [22]. Διαδηλωτές απείλησαν να διακόψουν την πομπή της κηδείας με αιτιολογία ότι ήταν αντι-Πολωνός και ότι είχε υπογράψει ψήφισμα που υποστήριζε την ελευθερία του λόγου και συναθροίσεως των ομοφυλόφιλων [23]. Χρειάσθηκε ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ και ο εξομολογητής του Μίλος να εκδώσουν ανακοίνωση ότι ο συγγραφέας μετελάμβανε για να πάψει η διαμαρτυρία [24].

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s