Ο «απαταιών και εξωλέστατος» Παπαφλέσσας

[Μεγαλείο και αθλιότητα ενός διαφορετικού ιερωμένου]

papaflessas24mar16

Tournefort Joseph Pitton de: ‘Relation d’un Voyage du Levant, fait par ordre du Roy…», vol. Ι, Paris, Imprimerie Royale, M.DCCXVII (=1717)

του Αναγνώστη Λασκαράτου
Ο αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Δικαίος, δεν ήταν απατεώνας και εξώλης και προώλης, επειδή το λέει στα «Απομνημονεύματά» του ο φιλάργυρος και εξουσιαστής δεσπότης Γερμανός και καμπόσοι ακόμα, ήταν από πολλές μεριές κατά ένα μέρος στ’αλήθεια τέτοιος. Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός πως πολέμησε για την πατρίδα μας και πως έπεσε ηρωικά, όχι πως κι εδώ δεν υπάρχουν μελανά στίγματα και ερωτήματα. Όμως τα πράγματα πρέπει να μπαίνουν στη θέση τους, αν δεν θέλουμε να νομιμοποιείται το ψέμα και η υποκρισία στις συνειδήσεις των ανθρώπων, ακόμη χειρότερα να ντύνεται με τη στολή της (παραπλανητικής και μονομερούς) εθνικής Ιστορίας, να θολώνει το πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον μέσα στην ομίχλη των σκόπιμων μυθευμάτων και να γίνονται αυτά κανόνες της δημόσιας ζωής, που τoυς πληρώνουν οι πολίτες με βαρύτατο τίμημα, συνήθως με τυφλό φανατισμό σε βάρος άλλων λαών. Ο Γερμανός, μέρα που είναι μας τον έχουν φορτώσει, δεν λέει επίσης κουβέντα, δεν την ξέρει την ύψωση της σημαίας ανήμερα του Ευαγγελισμού, αλλά η Εκκλησία και το Κράτος δεν τον πιστεύουν και τιμούν την στημένη επέτειο, διδάσκοντας την εθελοτυφλία στα κακομαθημένα νιάτα, πού είναι ολότελα ανέτοιμα να αντιμετωπίσουν τη νέα δύσκολη «εθνική» πραγματικότητα της πολυεπίπεδης χρεοκοπίας.

Το τι ακριβώς ήταν ο αρχιμανδρίτης, που δεκάρα δεν έδινε για το σχήμα του και για τους κανόνες που θεωρητικά το διέπουν, προκύπτει από πολλές έγκυρες μαρτυρίες και καλά θα έκανε το κρατικό παπαδαριό να μην τον επικαλείται ως δείγμα αντιπροσωπευτικό και καύχημα του άγαμου ανώτερου και ανώτατου κλήρου, πρώτα απ’όλα γιατί αυτού του άρεσαν οι γυναίκες και μάλιστα μανιακά. Δεν είχε κανένα από τα σχετικά σουσούμια των παπάδων, ίσως γι’ αυτό δεν τον κάνανε δεσπότη, παρά την επίμονη επιθυμία του.  Δεν νομίζω πως οι ιερές λειτουργίες ήταν καν μέσα στο τακτικό πρόγραμμά του. Δεν είχε ούτε το παραδοσιακό μίσος (ή έστω ήξερε να το κρύψει) κατά των ‘Δυτικών’. Στη διάρκεια της υπουργίας του εκτελεί εντολή της κυβέρνησης να συντάξει εγκύκλιο (9.6.1823)  «προς τους Έλληνας της Δυτικής Εκκλησίας’», αποβλέποντας κυρίως στους πάνω από 10.000 των Κυκλάδων, που δίσταζαν όχι μόνο να πολεμήσουν στην Επανάσταση, αλλά και να πληρώσουν φόρους στην ελληνική Αρχή, έχοντας αντιμετωπίσει στο παρελθόν το μίσος και τις προσβολές των Ορθοδόξων. Τους γράφει, σε ένα κείμενο που συνήθως κρύβεται ή χρησιμοποιείται για να δυσφημισθούν άκριτα οι Έλληνες παπικοί, με αξιοσημείωτο για Ρωμιό παπά ανεξίθρησκο και φιλελεύθερο πνεύμα, επίκαιρο και σήμερα, πως υφίστανται «πολλά Έθνη, έκαστον των οποίων συνίσταται από θρησκευτάς διαφόρων διδασκαλιών, οίτινες με όλον τούτο είναι εις εν Έθνος συνδεδεμένοι.. Άλλο Εθνισμός, και άλλο θρησκεία…».  Δεν ήταν γλυκομίλητος, δεν φαίνεται να ήταν καν θρήσκος, ήταν καθαρά μια βελτιωμένη εκδοχή του Ρασπούτιν, ένας παλληκαράς, γενναίος, ορμητικός, ψεύτης, ασυγκράτητος, ερωτύλος, τυχοδιώκτης,  δολοπλόκος, καλοπερασάκιας, γλεντζές, καβγατζής, φιλόδοξος και ασφαλώς πατριώτης, στο βαθμό που ένα μέρος από τα όνειρά του ήταν αναμφισβήτητα και η ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού Κράτους, ιδέα για την οποία αυτοθυσιάστηκε, ξεπλένοντας έτσι πολλές από τις ντροπιαστικές συμπεριφορές του, αφού τον συγχωρεί και ο εχθρικός Δεληγιάννης με μεταθανάτια μεγαλοψυχία: «Ο ένδοξος αυτού θάνατος,  απέπλυνε όλους τους ρύπους του ιδιωτικού και πολιτικού του βίου και χρεωστεί η πατρίς να τον συγκατάξει και αυτόν μεταξύ των λοιπών ενδόξων …».

Αλλά τα ερωτικά δεν ήταν η μόνη αχίλλειος πτέρνα του Παπαφλέσσα, αυτά θα είχαν υπό προϋποθέσεις και τη συμπάθειά μας. Η επίσημη ιστορία έχει προσπεράσει με φούρια κάθε αρνητική μαρτυρία. Η συμμετοχή του ως υπουργού Εσωτερικών της κυβέρνησης Κουντουριώτη στην άδικη καταδίωξη, σύλληψη και φυλάκιση του Κολοκοτρώνη (και άλλων καπετάνιων του Μωριά) στην Ύδρα, στη διάρκεια του εμφύλιου, κουκουλώνεται. Η

Έλληνας δεσπότης, από το: BELLE, Henri. «Trois années en Grèce», Paris, Librairie Hachette, 1881.

Έλληνας δεσπότης, από το: BELLE, Henri. «Trois années en Grèce», Paris, Librairie Hachette, 1881.

οπτική που τον αναδεικνύει ως γλεντοκόπο που ξόδευε χρήμα ξένο και ιερό, παραβλέπεται. Η εμμονή του να ψευδολογεί, να πλαστογραφεί και να εξαπατά για να πετύχει τους «εθνικούς» σκοπούς του, υποβαθμίζεται. Ο αρπακτικός και ανάξιος επίσκοπος Γερμανός, που οργίασε στην λεηλασία της Τριπολιτσάς, βάζοντας τον γαμπρό του Καλαμογδάρτη στον πειρασμό να τον δηλητηριάσει για ν’ αρπάξει τα λάφυρά του, είναι αποκαλυπτικός, τόσο όσο συνηθίζουν οι ρασοφόροι όταν βγάζουν τα άπλυτα των ρασοφόρων αντιπάλων τους στη φόρα. Τον κατηγορεί και ως καταχραστή της βοήθειας που η αδελφότητα Σμυρναίων έστειλε για τον αγώνα: «Είχον φθάσει εις τον Πόρον προ καιρού τινός ογδοήκοντα βαρέλια μπαρούτη…η πρώτη και η μόνη συνδρομή όπου απεστάλη εις την Ελλάδα…αλλά και αυτή εις μάτην, επειδή με το να ήτον διωρισμένη εις παραλαβήν του Δικαίου Παπά Φλέσια, ούτος την παρέλαβεν και την επώλησεν,όθεν ήθελεν και εχρηματολόγει ενώ η Πατρίς εκινδύνευε …».

Ο αρχιμανδρίτης που γεννήθηκε σε κάποιο μεσσηνιακό χωριό στα 1788, πριν ιερωθεί φοίτησε όπως-όπως στη Σχολή Δημητσάνας και  κάπου στα 1816, καλογέρεψε στη Μονή Βελανιδιάς στην Καλαμάτα. Εκεί ήρθε σε ρήξη με τον δεσπότη Καλαμάτας και Μονεμβασίας Χρύσανθο (Παγώνη, δεσπότη από τα 32 του!) και αναγκάστηκε να φύγει για το μοναστήρι  Αγ. Γεωργίου Ρεκίτσας, κι από κει, μετά από προστριβή με τοπικό Τούρκο, πήγε στην Πόλη. Μπορούμε να φανταστούμε τι τον έστρεψε στον κλήρο. Ο πατέρας του, που τον έκανε σε δεύτερο γάμο του, είχε 28 παιδιά! Η φτώχια του ήταν δεδομένη, η τεράστια ενεργητικότητά του και η τόλμη του επίσης. Δεν του άξιζε να κάνει τη ζωή του φτωχού χωρικού, το ράσο της τυπικής αγαμίας οδηγούσε πολύ ψηλά, στην μίτρα του θεομπαίχτη, στη μόνη δίοδο για έναν φιλόδοξο φτωχό μιας σκληρά ταξικής κοινωνίας, προς την κορυφή της ‘εθνικής’ πυραμίδας κι αυτός ήταν ο σκοπός του («δεσπότης ή πασάς»), που δεν τον έκρυβε. Η διαφορά του από την υπόλοιπη συνομοταξία των άγαμων ρασοφόρων ήταν πως δεν είχε να κρύψει κάτω από το ράσο κάτι ασήκωτο για εκείνη την εποχή, αντίθετα ήταν άξιος γιός του πατέρα του, ξεχείλιζε από ορμή για το γυναικείο φύλο και ταυτόχρονα είχε όλο το θράσος και την κατακτητική διάθεση ενός άξεστου παλληκαρά, μαζί και μια χωριάτικη πονηριά συνδυαζόμενη με την έλλειψη ηθικών δισταγμών. Ήταν το είδος του νταή που είχε αντιληφθεί πόσο ανεκτική ήταν η κοινωνία και πόσο εύκολο ήταν να επωφεληθεί πατώντας πάνω στις αδυναμίες των άλλων. Το τι είδους αξιωματούχος θα γινόταν σε μια απόλυτα ανεξάρτητη Ελλάδα, κι αυτός και πολλοί ακόμη συναγωνιστές του, το έδειξε στη βραχύβια υπουργία του, πριν την απελευθέρωση, το έχουμε δει άλλωστε πια και σε πολύ καλύτερους από αυτόν επαναστάτες και σε Επαναστάσεις με πολύ πιο γερό ιδεολογικό υπόβαθρο.

Ο Δημήτριος Αινιάν, αγωνιστής της επανάστασης, λόγιος, δικαστικός και πολιτικός τον γνώρισε στο σπίτι του πατέρα του στη Θεραπειά,  όπου ζούσε κι αυτός.  0 παπα-δάσκαλος Ζαχαρίας Αινιάν, έκανε στον αρχιμανδρίτη μαθήματα Ελληνικών, για να καταφέρει να  γίνει δεσπότης («Βίοι Παράλληλοι των επί της αναγεννήσεως της Ελλάδος διαπρεψάντων ανδρών», υπό Αναστασίου Ν. Γούδα-1875). Ο πατριώτης παπα Ζαχαρίας (Αναγνωστόπουλος ή Οικονόμου, από τα μέρη του Τυμφρηστού), είχε πάρει επίτηδες αρχαιοελληνικό επώνυμο και στο σπίτι του φέρεται πως έγινε η μύηση ως Φιλικού του αρχιμανδρίτη. Ο Δημήτριος εξιστορεί: «…ωφελούμενος από τας συνεισφοράς των κατηχουμένων ενοικίασεν ήδη χωριστήν οικίαν, ενεδύθη ευσχήμως πρώτον, λαμπρώς δε και μεγαλοπρεπώς, όταν επανήλθεν από έν ταξίδιον το οποίον έκαμεν εις Βλαχίαν……έκαμνεν διασκεδάσεις και συνεχή γεύματα εις τας εξοχάς, όπου οι συνερχόμενοι διασκέδαζον συνήθως με τα άσματα της ελευθερίας». Ασφαλώς ο αρχιμανδρίτης δεν είναι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος αντάρτης, που παράλληλα με την συνωμοτική του δράση καλοπερνάει με χρήματα της οργάνωσής του και ισορροπεί σε τεντωμένο σκοινί. Ο δικός μας όμως είναι και παπάς και η ζωή του ενοχλεί τους περιοίκους, «παραπονούμενους δια την άτοπον και ανοίκειον διαγωγήν του Γρηγορίου δίδονος παράδειγμα διαφθοράς εις την συνοικίαν».  Κάποιος Οθωμανός τον συνέλαβε με πρόφαση τα καμώματά του, και τον απελευθέρωσε με λύτρα 1000 γρόσια, κάνοντάς του και χρηστομάθεια: «….δεν είναι εντροπή εις το ιδικόν σου σχήμα να φέρνης κάθε νύκτα γυναίκας….και να σηκώνης την ησυχίαν των γειτόνων;…».  Ο Φωτάκος αναφέρει τον εκβιασμό που έκανε ο παράφορος ρασοφόρος στον Φιλικό Αναγνωστόπουλο απειλώντας τον να τον σφάξει κι ύστερα να καταδώσει την Φ.Εταιρεία στον Σουλτάνο, αν δεν τον πληροφορούσε για το ποιος ήταν ο αρχηγός της, «μ΄ένα μαχαίρι στο χέρι επετήθηκε του Παν. Αναγνωστόπουλου φοβερίζοντάς τον, ότι θα τον σφάξει και θα προδώσει στη Σουλτανική εξουσία όλα τα Εταιρικά». Αλλά και ο Μ. Οικονόμου (1ος τ., «Ιστορικά της ελληνικής παλιγγενεσίας»), αναφέρει: «Καιροφυλακτήσας εσπέραν τινά τον Αναγνωστόπουλον μόνον εν τω δωματίω του, εισελθών ασφαλίσας έσωθεν την θύραν, επανέλαβε τας παρακλήσεις του, προσθείς και απειλάς ότι, εάν δεν του φανερώσει  ήθελε δήθεν τον φονεύσει, λάβη τα έγγραφα όσα εύρει και παραδώσει αυτά εις την Υψηλήν Πύλην».  Πείθει τους Γεωργάκη Ολύμπιο και Ιωάννη Φαρμάκη πως η ανύπαρκτη «αόρατος Αρχή» είναι αυτός και πρέπει να τον υπακούσουν και να κηρύξουν την Επανάσταση, όταν τους δώσει την εντολή. Όμως η ηγεσία της Εταιρείας το πληροφορείται και προβληματίζεται να τον εκτελέσει. Ο Αναγνωστόπουλος όμως, ήταν στην ουσία ένας καλός πατριώτης, ένας συνετός άνθρωπος  και τους αποτρέπει: «.. έχων προ οφθαλμών τας εκδουλεύσεις του ανθρώπου και το ενεργητικόν του και προβλέπων ότι θέλει είναι και ούτος, ένας των ανθρώπων της Επαναστάσεως…». Ο ίδιος τον εμπόδισε από το να γίνει φονιάς, όταν λόγω της σύγκρουσης  του Θεόδωρου Νέγρη με την Εταιρεία, ο αρχιμανδρίτης ζήτησε να του δοθεί η άδεια να τον δολοφονήσει.

Είναι γνωστή αυτή η βιασύνη του να γίνει  Επανάσταση. Πείθει τον Παναγιώτη Σπηλιάδη να πλαστογραφήσει ένα υποτιθέμενο γράμμα του Υψηλάντη προς τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Πολύκαρπο (είναι αυτός που μετά «συναποφαίνεται» με τον Γρηγόριο Ε΄ και πολλούς Αρχιερείς στο γνωστό αφοριστήριο της Επανάστασης), με σκοπό να μπλέξει και να εκθέσει κι αυτόν κι έτσι να τον υποχρεώσει να βοηθήσει και στέλνει ταχυδρόμο τον Περραιβό.  Άγιος ήταν ο σκοπός αλλά πολύ τυχάρπαστα και παρακινδυνευμένα τα μέσα. Ο Μ.Οικονόμου στον 1ο τόμο  των ‘Ιστορικών της παλιγγενεσίας’, αποκαλύπτει πως τον Οκτώβρη του 1820 είχε υποστηρίξει στη γνωστή σύσκεψη του Υψηλάντη στο λοιμοκαθαρτήριο του Ισμαήλι της Μολδαβίας,  πως η Πελοπόννησος ήταν έτοιμη να σηκωθεί εμφανίζοντας ακόμη και πλαστά έγγραφα κοτζαμπάσηδων του Μωριά, όπου παρουσιάζονταν να είναι έτοιμοι και ενθουσιώδεις να ξεκινήσουν την Επανάσταση. Ο Φιλικός Σπύρος Παπαδόπουλος Κορφινός όμως δεν κατάπιε την απάτη: «Παπά, να διαβάζης το Ψαλτήρι σου και τα τοιαύτα πράγματα δεν είνε δική σου δουλειά. …εγώ λείπω εκείθεν μόλις προ επτά μηνών και τίποτε δεν είδα, αφ’ όσα λέγει και η αναφορά σου…» (Στέφανος Παπαγεωργίου, «Από το Γένος στο Έθνος. Η θεμελίωση του Ελληνικού κράτους 1821-1862», εκδ.Παπαζήσης, 2005).

Εξωραϊζεται συνήθως από «προοδευτικούς» ιστορικούς ο Παπαφλέσσας, σε αντιδιαστολή με τη συντηρητική συμπεριφορά της συμφεροντολογικής συντεχνίας των προεστών, που τα μέλη της (που δεν ήταν βέβαια όλοι ίδιοι) τον περιφρονούσαν ως ταπεινής καταγωγής ρέμπελο και αντιδρούσαν φοβούμενοι και τους Οθωμανούς και τυχόν απώλεια ελέγχου της κατάστασης από μέρους τους προς όφελος λαϊκότερων στοιχείων, βεβαίως και για το μέλλον των περιουσιών και των προνομίων τους σε μια ελεύθερη Ελλάδα. Πολλοί βλέπουν στο πρόσωπό του έναν οραματιστή μιας δικαιότερα διαρρυθμισμένης κοινωνικής πυραμίδας μετά την επιτυχία της εθνικής εξέγερσης. Όση αλήθεια κι αν υπάρχει σε αυτές τις εκτιμήσεις, και σίγουρα υπάρχει μπόλικη, δεν παύει να υπάρχει και η γνωστή Κόλαση, προορισμός των αφελών και πρόχειρων καλών προθέσεων, ειδικά όταν είναι ανάμικτες με προφανή προσωπική ιδιοτέλεια, με έλλειψη εμπειρίας και συναίσθησης της πραγματικότητας και με μορφωτική ανεπάρκεια. Στην περίπτωσή μας, ο πρόωρος όσο και ηρωικός θάνατος δεν επέτρεψε στην Κόλαση του αρχιμανδρίτη να εμφανισθεί.  Η πρεμούρα του Παπαφλέσσα για ξεσηκωμό έχει σίγουρα και τα καθαρά τυχοδιωκτικά κίνητρα ενός ανεύθυνου ανυπόμονου μωροφιλόδοξου και ονειροπαρμένου. Ο Ανδρέας Ζαΐμης, δεν ανακριβολογούσε όταν χαρακτήριζε τα όσα είπε ο Παπαφλέσσας  στη σύσκεψη της Βοστίτσας για να ξεσηκώσει τους προεστούς να γίνει η Επανάσταση μια ώρα αρχύτερα, «άστατα, απελπισμένα, στασιαστικά, ιδιοτελή και μπερμπάντικα…». Ο Π.Π.Γερμανός δίνει τη δική του ερμηνεία για τα κίνητρα, που δεν φαίνεται να αφίσταται πολύ της πραγματικότητας: «…περί μηδενός άλλου φροντίζων ειμή τίνι τρόπω να ερεθίση την ταραχήν του Έθνους, δια να πλουτίση εκ των αρπαγών, τους εβεβαίωνεν, ότι είναι τα πάντα έτοιμα». Σίγουρα δεν είναι ο πιο αξιόπιστος μάρτυρας, ήταν ενσυνείδητα αντιδραστικός. Σε αυτόν αποδίδεται η φράση «Ας αφήσουμε τα παιδιά του Μωάμεθ να αποτελειώσουν τα παιδιά του Ροβεσπιέρου» (1820, στο Gazette de France, 7 Ιούλη 1821. Βλ. Κ. Μοσκώφ: «Ιστορία του κινήματος της εργατικής τάξης», εκδ. «Καστανιώτη», 1988, σελ. 95-96). Όμως και ο αρχιμανδρίτης ήταν ένας ερημοσπίτης, δαχτυλοδεικτούμενος ψευδολόγος και αερολόγος, που αναστάτωνε τους προεστούς, οι οποίοι είχαν πολλά να χάσουν, αλλά και την ευθύνη πολλών στα χέρια τους. Τελικά είχε δίκιο, έτσι τα έφεραν οι συνθήκες και δικαιώθηκε, βόηθησε βέβαια την κρίσιμη στιγμή και η Δύση, όσο κι αν δεν αρέσει αυτό σε πολλούς. Η Επανάσταση καλώς ξεκίνησε, για την ακρίβεια ήταν τόσο ώριμη και δίκαιη ιδέα που της άξιζε να πετύχει. Οι ίδιοι οι Τούρκοι με τον Κεμάλ, αποτίναξαν το μεσαιωνικό ζυγό του Σουλτάνου έναν αιώνα μετά.

Πολύ εύγλωττη όσο και καταδικαστική είναι η εικόνα του «αγύρτη παλιοκαλόγερου», που δίνει για τον αρχιμανδρίτη, ως υπουργό, ο Κανέλλος Δεληγιάννης, : «… ο Παπαφλέσσας υπουργός των Εσωτερικών….ένεκα της ασελγείας και της θηλυμανίας του κατήντησε το κατάστημα του υπουργείου του πορνοστάσιον και εσύναξεν όλους τους ασώτους και μπιριμπάντας και έπραττεν …εις τους  δυστυχείς κατοίκους τα μεγαλύτερα ανοσιουργήματα».  Ο ίδιος τον κατηγορεί πως αυθαιρετούσε και όπως αποκαλύπτει ο αδικαιολόγητος φόνος ενός φούρναρη από το περιβάλλον του, ξεσήκωσε τον λαό που λιθοβόλησε θανάσιμα στην Κόρινθο τον ιεροδιάκο Δανιήλ ενώ ο αρχιμανδρίτης γλύτωσε το λυντσάρισμα με την παρέμβαση των Μαυρομιχαλαίων.  Αλλά και ο θρησκόληπτος και μικρόμυαλος Μακρυγιάννης («Απομνημονέυματα» εκδ Βαγιονάκη-1947, τ.1ος σελ.216), τον περιλούζει για τα καμώματά του με πόρνες («επιδέξες»): «Ο Παπαφλέσσας πήρε μίαν γυναίκα μ’ ένα ντέφι και έναν με βιολί και πήγαμε εις το Λιοντάρι… όπου εγλένταγε με ταις γυναίκες και τα λαλούμενα…Γύρευε τις επιδέξες …έζη ως σατράπης με τρυφάς και αναπαύσεις…» Αν δεχθούμε πως το ιδιοτελές μίσος των κοτζαμπάσηδων, του Μακρυγιάννη, του Γ.Γαζή, του Αλ. Σούτσου κλπ, που του σέρνουν τα εξ αμάξης αδικεί τον Παπαφλέσσα, τότε ας καταφύγουμε στις μαρτυρίες των φιλελλήνων. Ο αγωνιστής Ολιβιέ Voutier («Mémoires du colonel Voutier sur la guerre actuelle des Grecs»-Παρίσι, 1823), μαρτυρεί: «O αρχιμανδρίτης Παπαφλέσσας που πολλές φορές είχαμε επισημάνει στο χαρακτήρα του την αναίδεια, την πανουργία και την αδυναμία του για την πολυτέλεια, ήταν ξαπλωμένος σε μια πολυθρόνα λαμπροφορεμένος σαν σουλτάνος. Το κεφάλι του στόλιζε ένα πλουσιοκεντημένο φέσι κι’ένα πελώριο χρωματιστό σάλι».  Ο Ιταλός φιλέλληνας και λόγιος δημοσιογράφος Ιωσήφ Πέκιο, στον οποίο το φιλελληνικό Κομιτάτο της Αγγλίας του είχε αναθέσει να παρακολουθήσει τη διαχείρηση του δανείου προς την ελληνική διοίκηση, βρέθηκε έτσι στα 1825 στην Ελλάδα και έγραψε (‘Η Ελλάς κατά το έαρ του 1825’): «…ήτο από τους ενθουσιωδέστερους αποστόλους της Επαναστάσεως. Δεν κατόρθωσε όμως να διατηρηθεί αγνός από την διαφθοράν και ευωχείτο εν μέσω της δυστυχίας της πατρίδος του…Έζη μέσα εις πολυάριθμον χαρέμι….Τον συνήντησα μεταξύ Άργους και Τριπόλεως, ενώ εταξίδευε προπορευομένου του χαρεμίου του, δυο τσιμπουκοφόρων και με την πομπήν Πασσά» (Περ. «Τότε», τ.13).

Τα κακομαθημένα και εκρηκτικά του φερσίματα, δείχνουν έναν ναρκισσευόμενο καλοπερασάκια, που κόστισε πολύ στα οικονομικά του Αγώνα.  Τον Οκτώβριο του 1820, ξυλοκοπεί στην Πόλη τον έναν από τους δυο Οθωμανούς υπηρέτες του, επειδή έχυσε το νερό και του χάλασε τη σαπουνάδα για να πλύνει τη γενειάδα του (Φωτάκος: «Βίος του Παπαφλέσσα»). Ο Τούρκος πήγε στην οθωμανική αστυνομία και κάρφωσε τα συνωμοτικά του πάρε δώσε.  Όμως ο προστάτης του, ο Αχαιός μητροπολίτης Δέρκων, ο από Λακεδαιμονίας άγιος Γρηγόριος, που «είχε συστήσει εις τον Σκουφάν τον Γρηγόριον Φλέσσαν, ώς μοναχόν επαίδευτον και εξαίρετον πατριώτην» (Χειρόγραφο βιβλίο του Κωνσταντίνου Ι. Φλέσσα, βουλευτή Καλαμών,   «Ιστορία του Ιερού Αγώνος κατά τε της Τουρκίας και της Αυστριακής Αυτοκρατορίας», Αθήναι 1898- κυκλοφόρησε σε φυλλάδια), έτρεξε και κατέβαλε ένα μεγάλο ποσόν, αργότερα έγινε τεράστιο, για να εξαγοράσει την απαλλαγή του και την αναστολή κάθε έρευνας από τη μεριά των οθωμανικών αρχών.

Ψύχραιμότεροι ιστορικοί που είδαν τα γεγονότα και μετά το θάνατό του, είναι επίσης αρνητικοί. Ο Ιωάννης Φιλήμων αρχιγραμματέας του Δημήτρη Υψηλάντη («Δοκίμιον ιστορικόν περί της Φ.Ε.-Ναύπλιο 1834) έγραψε για τις αυθαίρετες ενέργειές του στη Μολδοβλαχία ως μέλους της Φ.Εταιρείας. Σε δολοπλοκίες του Παπαφλέσσα αποδίδει τα σφάλματα των επαναστατικών σχεδιασμών των Βλαδιμηρέσκου, Φαρμάκη και Ολύμπιου χωρίς τη γνώση και την έγκριση της ηγεσίας της Φιλικής Εταιρείας. Τον χαρακτηρίζει χαρακτήρα δύσκολο να περιγραφεί, ανυπόμονο, πρόχειρο, αυθάδη, υπερβολικό, ματαιόδοξο, αγνώμονα,  

Ο Τάσος Γριτσόπουλος γράφει ότι «ο Δικαίος ήτο πρόσωπον ανωμάλου φύσεως. Η επιπολαιότης του έφερνε συχνά εις δύσκολον θέσιν τους αρχηγούς της Εταιρείας. Δια τούτο η περί αυτού γνώμη των Φιλικών δεν ήτο κολακευτική. …ο αρχιμανδρίτης ήρχετο ορμητικός και υπέράγαν ενθουσιώδης να κηρύξη τον κατά της Τουρκίας πόλεμον. Το άλογον πάθος,η επικίνδυνος ορμητικότης, το ψεύδος, το παράτολμον μένος, …εκπροσωπεί το απαραίτητον, αλλά εις πάσαν ενέργειαν επικίνδυνον, παράλογον πάθος» («Η μυστική συνέλευσις της Βοστίτζας /26-29 Ιαν.1821/ και η ιστορική σημασία αυτής», Πρακτικά του Α’ εν Πάτραις τοπικού συνεδρίου Αχαϊκών Σπουδών,εν Αθήναις 1974, από σελ.43).

Χαρακτηριστική του ανδρός είναι η διαταγή που έδωσε να πυρποληθούν τα περίφημα σεράγια της χλιδής του διοικητή της Κορίνθου Κιαμήλ μπέη, πραγματικά αριστουργήματα ανατολίτικης αρχιτεκτονικής και τέχνης, του καλύτερου άλλωστε μέσα στους Τούρκους του Μωριά και στην καταγωγή και στους τρόπους και στην εμφάνιση και στο μυαλό και μαζί με αυτά και όλα τα τουρκικά σπίτια της Κορίνθου. Αυτός ο κοντόθωρος βανδαλισμός είχε βέβαια το ελαφρυντικό των αντίποινων για το κάψιμο ολόκληρων ελληνικών χωριών από τον Κεχαγιάμπεη του Χουρσίτ, τον Μουσταφά που έσφαζε, έκαιγε λεηλατούσε και εξανδραπόδιζε τα χωριά απ’ όπου περνούσε. Πιθανότατα όμως το έκανε σκόπιμα για να δουν οι Έλληνες πως δεν υπήρχε επιστροφή αλλά και για συμβολικούς λόγους. Έπρεπε να καούν, από τον «φανατικό ιδεολόγο» και «ορμητικό επαναστάτη», ώστε οι «χωριάτες»  να καταλάβουν «πως δε θα πάρουν συγχώρεση από τον αφέντη», διαπιστώνει ο Βακαλόπουλος, (‘Ιστορία του Ν.Ελληνισμού’, & «Τα ελληνικά στρατεύματα του 1821»). Ανάλογες διαπιστώσεις κάνουν και άλλοι ιστορικοί, ενώ ο Κορδάτος («Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδος») το πηγαίνει λίγο πιο πέρα, βλέποντας και εξαναγκασμό των κοτζαμπάσηδων να μπλεχτούν θέλοντας και μη πια στην επαναστατική διαδικασία, χωρίς δυνατότητα επιστροφής.

Στο αρχείο του Κουντουριώτη (τόμος Δ΄ σελ.505),  υπάρχει μια επιστολή του γραμματέα του , που ακούγεται ανατριχιαστικά: «Κανείς δεν εδάκρυσε από τον θάνατο του Παπαφλέσσα…». Άδικες υπερβολές, σίγουρα θα δάκρυσαν πολλές γυναίκες και αρκετοί ακόμη, σύντροφοί του στα γλέντια και στα όπλα και οι πολλοί που η τόση αυτοθυσία τους συνεπαίρνει. Σήμερα που ο χρόνος βάζει κάθε τι στη θέση του, δακρύζουμε κι εμείς γι’αυτό το αντιφατικό «παιδί του λαού» στο οποίο χρωστάμε, σταθμίζοντας τους ανθρώπους με βάση την εποχή τους και τις ευκαιρίες που τους δόθηκαν, όμως θέλουμε να λέγεται η αλήθεια και με βάση αυτή να κρίνονται όλα. Ας ακούσει επιτέλους ο λαός αυτός που αναδεικνύει με καμάρι αρχιψεύτες πρωθυπουργούς, τη γνωστή παραίνεση του εθνικού μας ποιητή κι ας διεκδικήσει όλη την ιστορική αλήθεια, μακριά από τη δουλεία της ιδεολογικής χρήσης του ιστορικού παρελθόντος.

Advertisements
This entry was posted in «Ιερή» Εξουσία, Γράμμα από το Ληξούρι, θρησκεία/κλήρος, κοινωνία/πολιτική. Bookmark the permalink.

23 απαντήσεις στο Ο «απαταιών και εξωλέστατος» Παπαφλέσσας

  1. Ο/Η Ἀριστοκλῆς λέει:

    Ἐὰν ἡ ἱστορία μὲ τὴν Ἁγία Λαύρα εἶναι ἔμπνευσις τοῦ François Pouqueville, ἑνὸς ἀπὸ τοὺς ἀρχιτέκτονες τοῦ φιλελληνισμοῦ στὴν Εὐρώπη, τότε ἦταν χρήσιμο ψεῦδος. Στὴν Γαλλία εἶχαν ἐπιστρέψει οἱ Βουρβόνοι, μεσουρανοῦσε ἡ Ἱερὰ Συμμαχία τοῦ Metternich στὴν Εὐρώπη καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασις ὡς ἐμπνεόμενη ἀπὸ τὶς ἰδέες τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως, ἡ ὀποία εἶχε στρατιωτικῶς ἡττηθῇ τὸ 1815, τύγχανε τῆς ἀπολύτου ἐχθρότητος τῶν τότε εὐρωπαϊκῶν κυβερνήσεων.
    Αὐτὸ ποὺ ἐμπόδισε ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος ὁ Ε’ μὲ τὸν ἀφορισμὸ τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ τοῦ Ὑψηλάντου, νὰ φανῇ ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασις ὡς Χριστιανικὴ Ἐπανάστασις, τὸ κατόρθωσε ὁ Pouqueville καὶ κάποιοι φιλέλληνες. Βεβαίως τὸ ψεῦδος ἔμεινε.

    • Δέν προχωράμε, κύριε, μέ ψεύδη. Η αλήθεια, όπως καί νά τό κάνεις έχει τήν δική της, άσβεστη λάμψη.

      • Ο/Η Ἀριστοκλῆς λέει:

        Τὰ τεχνάσματα ἀνήκουν στὴν ζωὴν καὶ εἰδικὰ στὸν πόλεμον.
        Ἐὰν τελικὰ φτάσαμε στὴν ναυμαχίαν τοῦ Ναυαρίνου, εἶναι γιατί κυρίως ὑπῆρχε τὸ φιλελληνικὸν κίνημα νὰ ἀντιπολιτεύεται τὶς κυβερνήσεις. Βεβαίως αὐτὲς οἱ κυβερνήσεις χειραγώγησαν τὴν Ἐπανάστασιν μὲ χρήματα καὶ διεφθαρμένους.
        Κακῶς ἐδημιουργήθη ἕνα κράτος ὑποτελὲς κυρίως στοὺς Ἄγγλους καὶ μὲ τοὺς Ῥώσσους ἀργὰ ἀλλὰ σταθερὰ νὰ τὸ σπρώχνουν πίσω στὸν Μεσαίωνα;
        Ὑπὸ ὀθωμανικὴν κυριαρχίαν θὰ εἴχαμε περισσότερον Διαφωτισμόν;
        Ἄποψίς μου εἶναι ὅτι ἁπλῶς ἐπετεύχθη τὸ πρῶτο στάδιον. Ἴσως καὶ ἕνα δεύτερο μὲ τοὺς Βαυαροὺς καὶ τὸν τότε ἐφαρμοζόμενον στὴν Εὐρώπην φιλελληνισμόν. Ἀλλὰ κάποια στιγμή, ἡ ἄλλη πλευρὰ ἐπεκράτησε, τὰ τεχνάσματα ἀποδείχτηκαν δίκοπα μαχαίρια.

  2. Ο/Η Νίκος Φώσκολος λέει:

  3. Ο/Η laskaratos λέει:

    http://www.mixanitouxronou.gr/tin-25i-martiou-o-paleon-patron-germanos-itan-stin-patra-ke-ochi-stin-agia-lavra/

    Την 25η Μαρτίου ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ήταν στην Πάτρα και όχι στην Αγία Λαύρα

    24/03/2014

    Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός έγινε θρυλικός για την ύψωση του λαβάρου της μονής της Αγίας Λαύρας, δίκην επαναστατικής σημαίας, την 25η Μαρτίου 1821.
    Αυτό όμως δεν είναι παρά ένας εθνικός μύθος, αφού ακόμη και ο ίδιος στα απομνημονεύματά του δεν αναφέρει τίποτα γι’ αυτό.Και μάλλον θα ήταν δύσκολο να ξεχάσει μια τέτοια μέρα.

  4. Ο/Η του κώλου λέει:

    https://roides.wordpress.com/2013/08/31/31aug13/

    Οι πρώτοι Αλλαξοπατριάρχες

    […..]
    Επιστρέφω στις «αλλαξοπατριαρχίες» για να πω πως ο Γάλλος βοτανολόγος Ζοζέφ Πιτόν ντε Τουρνεφόρ (1717-«Relation d’un voyage du Levant»), κατηγορεί τους Ρωμιούς πως «είναι δημιουργοί αυτής της απέχθειας…Πρώτοι οι Έλληνες έθεσαν το Πατριαρχείο σε πλειστηριασμό, χωρίς να περιμένουν…το θάνατο του αρχιερέα τους» (Μτφρ. Γ.Γεωργαμλής. «Ιστορικά-Ελευθεροτυπίας», 7-8-’03). Αυτή είναι και η ωμή αλήθεια. Ο Μωάμεθ ο Β΄ δεν πήρε ούτε γρόσι από το Γεννάδιο για να τον διορίσει πατριάρχη. Οι διάδοχοι του Γεννάδιου, Ισίδωρος Β΄ (1456-’62, έφυγε ομαλά, πεθαίνοντας), Σωφρόνιος Α΄ (1463-’64, παραιτήθηκε για άγνωστους λόγους) και Ιωάσαφ Α΄ (1465-1466, τον έδιωξε ο ισχυρός Τραπεζούντιος πρόκριτος Γεώργιος Αμιρουτζής), εκλέχτηκαν χωρίς να λαδώσουν την Υψηλή Πύλη. Η αρχή λοιπόν έγινε με την εκδίωξη του Ιωάσαφ και την ίδια χρονιά όταν οι ορθόδοξοι πρόκριτοι της Τραπεζούντας, θέλησαν να εκθρονίσουν πριν περάσει μήνας, τον πατριάρχη Μάρκο Ξυλοκαράβη, που είχε διαδεχθεί τον Ιωάσαφ. Οι Τραπεζούντιοι ευγενείς, ότι δηλαδή διασώθηκε από τη βυζαντινή αριστοκρατία, είχαν μεταφερθεί από το Σουλτάνο στην Πόλη όπου συγκρότησαν δική τους φατρία, ανταγωνιστική με ότι είχε απομείνει από το τοπικό αρχοντολόι και διόρισαν τρεις φορές στη θέση του Μάρκου, που τον κατηγόρησαν ότι «έλαβε ώνιον την πατριαρχικήν αξίαν» και τον εκθρόνισαν ταπεινωτικά, τον συμπατριώτη και εκπρόσωπο της τάξης τους μοναχό Συμεώνα (1466-1466, 1471-1475, 1482-1485), πράγμα που πέτυχαν δίνοντας στον σουλτάνο πεσκέσι «χίλια φλωρία» και ταυτόχρονα παραιτούμενοι για λογαριασμό του πατριαρχείου από την κρατική χορηγία που του έδινε η Υψηλή Πύλη (σήμερα τη δίνει εμπιστευτικά το χρεοκοπημένο ελληνικό Κράτος των πατριωτικών «μυστικών κονδυλίων»). Από τότε το πεσκέσι για την εκλογή των επίγονων του Γεννάδιου, θεσμοθετήθηκε. Η όρεξη του Σουλτάνου (που βεβαίως δεν ήταν αυτός-άλλοι ήταν και είναι, αλλά προδίδουν την αποστολή τους-ο θεματοφύλακας της «εν Αγίω Πνεύματι εκλογής») άνοιξε και η ταρίφα για το διάδοχο του Συμεώνα

    […..]

    https://roides.wordpress.com/2009/04/06/6apr09/

    «Αλλαξοπατριαρχίες»: Πωλείται πατριαρχικός θρόνος
    [….]

    Ανεβαίνει στον θρόνο ο Σωφρόνιος. Ανατρέπεται σ’ έναν χρόνο από συνωμοσίες κληρικών και τον διαδέχεται ο Ιωάσαφ, που μη αντέχοντας τους δεσποτικούς καυγάδες κάνει απόπειρα αυτοκτονίας πέφτοντας σε πηγάδι. Σώζεται και εκδιώκεται ύστερα από δολοπλοκίες του λόγιου Αμοιρούτζη το 1472, για να τον διαδεχθεί ο Μάρκος. Σε λιγότερο από χρόνο, παίρνει δρόμο προπηλακιζόμενος αφού ο καλόγερος Συμεών πλήρωσε στο Σουλτάνο χίλια χρυσά νομίσματα. Ο Μάρκος όμως δεν τό έβαλε κάτω και συνωμοτούσε. Τότε η Σουλτάνα, θέλοντας να προωθήσει το φίλο της Διονύσιο της Φιλιππούπολης, πλήρωσε 2.000 φλουριά και ο Συμεών έπεσε. Ο Μάρκος βολεύτηκε στην επισκοπή Αχριδών και ο Διονύσιος ανέβηκε στον θρόνο, αλλά οι αντίπαλοί του τον αποκαλούσαν περιτμημένο κατηγορώντας τον πως οργιάζει στο χαρέμι. Αναγκάστηκε λοιπόν να επιδείξει μέσα στην Σύνοδο την ακροποσθία του (όπως είχε κάνει και ο βυζαντινός προκάτοχός του Μεθόδιος), που όμως δεν εκτιμήθηκε δεόντως και αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Ο Συμεών ξαναπήρε το θρόνο πληρώνοντας 2.000 χρυσά. Η χαρά του δεν κράτησε πολύ, αφού οι εχθροί του τον κυνήγησαν για να ανεβάσουν τον Σέρβο Ραφαήλ, που την Μ.Πέμπτη, ενώ χοροστατούσε στην ακολουθία των Παθών, η αιθανόλη τον πρόδωσε. Μεθυσμένος καθώς ήταν, άφησε να του πέσει η ράβδος από το χέρι και να συντριβεί. Παρέμεινε πατριάρχης, μέχρις ότου αδυνατώντας να πληρώσει τα 2.000 φλουριά φυλακίζεται. Τον άφηναν όμως κουρελή και αλυσοδεμένο να βγαίνει στους δρόμους για να ζητιανεύει μήπως και συγκεντρώσει τα χρωστούμενα. Ο διάδοχος Μάξιμος άντεξε έξη χρόνια αλλά διώχθηκε κάτω από την γενική κατακραυγή. Ξανανέβηκε ο Νήφων που είχε διωχθεί παλιότερα αλλά σε λιγότερο από χρόνο, έφυγε χωμένος μέχρι το λαιμό στα σκάνδαλα. Το 1506 ανέβηκε ο Ιωακείμ, που έπεσε το 1511, οπότε ήλθε ο Παχώμιος. Οι οπαδοί του Ιωακείμ μάζεψαν 4.000 φλουριά και με διαταγή του Σουλτάνου ξαναγύρισε στον θρόνο.

    Ο Κ. Παπαρηγόπουλος επισημαίνει: «Το βέβαιον είναι ότι εν διάστημα 77 ετών (1623-1700) εγένοντο 50 περίπου αλλαξοπατριαρχίαι…..κατέστησαν την τε παραχώρησιν και την ενάσκησιν όλων των ιερατικών αξιωμάτων αντικείμενον θλιβεροτάτης εμπορίας….Τοιουτοτρόπως εξευτελίσθη…η εκκλησία ημών …

  5. Δέν γνωρίζω κατα πόσον θά ενδιέφερε τόν αναγνώστη, αλλά η σχέση τής οικογένειας μου μέ τόν Παπαφλέσσα ήταν η εξής. Στό πλευρό τού Παπαφλέσσα πολεμούσε η Γαρυφαλιά Κοροβίλα, μιά νέα καί ωραία γυναίκα. Οί γιαγιά μου κι παπούς μου, Κωνσταντίνος Κοροβίλας, τό όνομα τού οποίου φέρω, τήν περιέγραφαν ως πρωτοπαλλήκαρο τού Παπαφλέσα. Πολύ πιθανόν, μετα από όσα γνωρίζω περί τής ερωτικής ζωής τού Παπαφλέσσα η Γαρυφαλιά νά ήταν καί ερωμένη του. Ο δε Παπαφλέσσας απ’ ότι έχω πληροφορηθεί δέν ήταν παπάς, υιοθέτησε τό ράσο επηδεί ο παπάς τήν εποχή εκείνη καί δυστυχώς καί σήμερα, ενέπνεε σεβασμό καί κύρος. Στήν μάχη στό Μανιάκι όπου καί η ήττα καί ο θάνατος τού Παπαφλέσσα, η Γαρυφαλιά πιάστηκε αιχμάλωτη από τούς Τούρκους. Τήν ερωτεύθηκε, όμως ένας Τούρκος αξιωματικός, καί τήν επήρε μαζί του στήν Κόρινθο. Εκεί τήν παντρεύτηκε. Η Γαρυφαλιά ανταποκρινόμενη στήν αγάπη τού συζύγου της εφόρεσε τούρκικα ρούχα. Οταν τό έμαθαν ή οικογένεια της καί άλλοι συγγενείς, στά Φιλιατρά, έγιναν έξαλοι από θυμό καί οργή. Μιά καί δυό, πηγαίνουν στήν Κόρινθο. Σάν τήν αντίκρυσαν μέ τήν τούρκικη ενδυμασία , τής είπαν οργισμένοι. » Γαρούφω, Γαρούφω, βγάλ’ το ξένο ρούχο» Η φράση αυτή είναι γνωστή στήν Πελλοπόνησο κυρίως στήν Μεσσηνία καί χρησιμοποιείτα σέ ανάλογες πριστάσεις. Η Γαρούφω, Γαρυφαλιά Κοροβίλα, δέν τό έβγαλε τό ξένο ρούχο. Εφυγε μέ τόν Τούρκο συζυγό της γιά τήν Κωνσταντινούπολη. Πλούσια ζωή κι ευτυχισμένη, καί θέλοντας νά κατευνάσει τά πνεύματα καί νά επαναφέρει τήν σχέση της μέ τήν οικογένειά της, εφόρτωσε ένα πλοίο μέ πλούσια δώρα καί τούς τά έστειλε. Οί Κοροβιλέοι, τήν εποχή εκείνη όντας μεγάλοι γαιοκτήμονες καί ο παπούς μου κατείχε μεγάλη περιουσία. Ο δέ παπούς μου Κωνσταντίνος,γνωστός ως Κωνστάνταρος, περιγράφεται ξανθός μέ γαλανά ματια καί πολυ γεναιώδωρος. Εστελνε εργάτες του μέ προϊόντα που παρήγαγε,λάδι, μέλι κ.λ.π. καί συναντούσαν τούς αγρότες χωρικούς καθώς επέστρεφαν στό χωριό από τίς δουλείες τους καί τούς τά πρόσφεραν. Οί οικογένεια, λοιπόν, Κοροβίλας, όχι επειδή δέν είχαν ανάγκη από δώρα, αλλά γεμάτοι από θυμό καί οργή καθώς θεώρησαν τήν πράξη τής Γαρυφαλιάς, προφανώς, προδοσία, δέν καταδέχθηκαν νά παραλάβουν τά δώρα καί έστειλαν τό πλοίο πίσω στήν Κωνσταντινουπολη. Εκτοτε κόπηκε ο δεσμός. Οταν ο πατέρας μου αναφερόταν στήν Γαρυφαλιά, εμείς τά παιδιά ποτέ δέν τήν κατακρίναμε. Ακόμη καί τώρα τήν δικαιολογώ καί τήν καταλαβαίνω. Τί άλλο μπορούσε νά κάνει μιά νέα γυναίκα στήν περίπτωσή τής? Ή θά τής κόβανε τό κεφάλη οί Τούρκοι, ή θά τήν πωλούσαν ως σκλάβα σέ κάποιον κοιλαρά τριχωτό πασά. Δέν θεωρώ τήν πράξη της προδοσία καί κακώς οί πρόγονοί μου έκοψαν τήν επαφή. Αναρωτιέμαι καί τώρα πόσοι Κοροβιλότουρκοι συγγενείς μου, εγγόνια καί δισέγγονα τής προγόνου μου Γαρυφαλιά Κοροβίλα θά υπάρχουν στήν Τουρκία καί ίσως καί αλλού?

  6. Ο/Η Παλιός λέει:

    Η ιστορία του ρασοφόρου απατεώνα Αγιοπατέρα
    http://www.sakketosaggelos.gr/Article/487/

    [….]

    «Όπου αν ήθελε περιοδεύη τις, λέγει, δεν απήντα καθ΄ οδόν ειμή συμμορίας ανδρών και γυναικών εις τε τους αγρούς και τους αμπελώνας, εκάστης ηλικίας, τάξεως και βαθμού, ανθρώπων προσευχομένων γονυκλιτώς και ουδεμίαν φροντίδα λαμβανόντων άλλην, παρά την προσευχήν και την νηστείαν΄ πάντοτε δ’ επερίμενον οι λαοί ότι έμελλε να προσδιορίση ο αγιοπατέρας μίαν ημέραν γενικής στρατολογίας και εκστρατείας κατά του Ιμπραχήμη, με την ελπίδα την οποίαν ο απατεών ούτος έδιδεν εις αυτούς, υπισχνούμενος ότι κατ’ εκείνην την ημέραν ήθελεν είσθαι ο αφανισμός και η παντελής του Ιμπραχήμη εξόντωσις». Επάγεται δ’ εν υποσημειώσει ο ιστορικός ότι ο πονηρός μοναχός προέβλεπε μεν την αποτυχίαν του τοιούτου κινήματος, αλλ’ επλάνα το πλήθος δια της τοιαύτης υποσχέσεως, προτιθέμενος να συνάξω όσα περισσότερα ηδύνατο και να γείνη άφαντος. Ώστε η κατά τας επαρχίας εκείνας χαλάρωσις και λιποψυχία της Επαναστάσεως οφείλεται κατά μέγα μέρος εις τον θεοστυγή αγύρτην, κηρύττοντα τον αφοπλισμόν και την αδράνειαν. Το μόνον εκ του κηρύγματός του προκύψαν αγαθόν ήτο ότι επί ικανόν χρόνον είχεν εκλείψει η τα μέρη εκείνα λυμαινομένη τότε ληστεία, και ηδύνατό τις αφόβως να περιέρχεται φέρων οσονδήποτε ποσόν χρυσίου, το οποίον οι άνθρωποι επεριφρόνουν, πειθόμενοι εις τας εντολάς του προφήτου. Αλλ’ ο παμπόνηρος αγύρτης δεν εβράδυνε να λάβη τα επίχειρα της κακίας του. Μαθών τα κατ’ αυτόν ο Ιβραήμης, έπεμψε σώμα πεζών και εφίππων στρατιωτών εις Τριπόταμα (8), οίτινες επιπεσόντες αίφνης εις την μονήν, τον μεν Αγιοπατέραν και τους συν αυτώ ολίγους ιερείς και οπαδούς κατέσφαξαν, την δε σύντροφόν του μοναχήν ηχμαλώτισαν. Ο λαχών εις την ατυχή ταύτην κλήρος εν τη αιχμαλωσία ήτο οικτρότατος, διότι τη προσταγή του Ιβραήμη παρεχωρήθη προς μείζονα καταισχύνην ως δούλη εις δεκαοκτώ(!) Άραβας, καταβαλόντας κατ’ αναλογίαν το τίμημά της, και έμεινεν εν τη δουλεία έρμαιον των κτηνωδών ορέξεων των πολυαρίθμων δεσποτών της. Οι δ’ εκπορθήσαντες την μονήν και τον εν αυτή αγύρτην κρεουργήσαντες εχθροί εύρον αυτόθι αληθή θησαυρόν, κεκρυμμένον εις απόκρυφον του ναού μέρος και συνιστάμενον εις εξ κιβώτια πλήρη διαφόρων νομισμάτων, αργυρού εξ όπλων εξαχθέντος, γυναικείων ζωνών αργυρών, ενωτίων, περιδεραίων και άλλων τιμαλφών κοσμημάτων, καθώς και φορεμάτων χρυσοκεντήτων και πολυτελών. Τοιούτο υπήρξε το αξιοθρήνητον τέλος του πρώτου Παπουλάκη, ούτινος το όνομα και η φήμη επί ικανόν χρόνον παρέμεινε ζωηρά εν Πελοποννήσω. Επίκαιρον δε θεωρώ ενταύθα να σημειώσω ότι, ως ευλόγως επιτρέπεται να εικάσωμεν, η κοινή χρήσις του ονόματος Παπουλάκη εν τη σημασία του «υποκριτής» εξ αυτού του παρά τα Τριπόταμα ασκητού προήλθε διότι, ως θέλομεν ίδει περαιτέρω, ο δεύτερος Παπουλάκης εγένετο μεν μάλλον περιώνυμος ως αναφανείς και δράσας εν εποχή ομαλωτέρα και αθλοφορήσας, παρά την θέλησίν του ίσως, και επ’ αυτού του σταδίου της πολιτικής, αλλ’ ήτο, ως εφάνη εκ του βίου και της πολιτείας του, πολύ υποδεέστερος του πρώτου εκείνου κατά τον δόλον και την αγυρτείαν…» (Μπάμπη Άννινου: «Ο Παπουλάκης: Η ζωή του, η δράση του και τα κηρύγματά του. Ο λαός του συμπαραστάθηκε. Η εξουσία τον κατεδίωξε». Αθήναι, 1925. Επανέκδοσις «Δημιουργία», Απ. Π. Χαρίση, Αθήνα, 1985, σελ. 7-11).

  7. Ο/Η laskaratos λέει:

    Κύριε Κοροβίλα,
    εξαιρετικά ενδιαφέρον, ζωντανή ιστορία.
    Παλιέ,
    έχουμε γράψει σχετικά με τον αρχιαγύρτη Αγιοπατέρα και την καλόγρια φιλενάδα του.

    https://roides.wordpress.com/2011/03/03/3mar11/

    + O Aγιοπατέρας και η Αγιοπατέρισα

    03/03/2011

    Τι έκανε ο ιερός κλήρος κατά τας ειδούς του Μαρτίου 1821;


    ……………………..
    Εκτός από το χασάπη αγύρτη καλόγερο Παπουλάκο, του οποίου την αγιοποίηση (μετά το φτιασίδωμα που του έκανε ο Κωστής Μπαστιάς) προωθεί σήμερα με τις ευλογίες του μακαρίτη πια Καντιώτη (κατεδαφιστή ορθόδοξων σλαβομακεδονικών ναών), ο πανοσιολογιότατος θεατρόφιλος και παιδαγωγός Ν.Μουλατσιώτης, έχουμε και επιγόνους του. Στα 1852 υποκινούμενοι από την επιτυχία του Παπουλάκη, πολλοί μοναχοί από το Αγ.Όρος και αλλού περιόδευαν τη χώρα αναμασώντας τα προφητικά του κηρύγματα. Ο Ιγνάτιος στη Γορτυνία, ο Παρθένιος στα Καλάβρυτα, ο Ησαϊας στη Μεγαλόπολη, ο Παντολέων με το χαρέμι του αποτελούμενο από 4 καλόγριες στην Ερέτρια, ο Γρηγόριος στη Θήβα που προσπάθησε μάλιστα σαν τον κτηματομεσίτη Εφραίμ Βατοπεδινό να αναστήσει κάποιον νεκρό, καλόγριες που η Αντιβασιλεία διέλυσε τις σφηκοφωλιές τους και άλλοι αλλού.

    Σύμφωνα με τον Μάουρερ, το μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων σύσσωμης της μοναστικής συμμορίας σπαταλήθηκε υπέρ των συγγενών.
    ………………..

  8. Ο/Η Παλιός λέει:

    http://goo.gl/fElQLR

    Ο Νίκος Δήμου αποδομεί το 1821: Η εκκλησία πολέμησε τον αγώνα, οι Ελληνες έκαναν θηριωδίες

    Φυσικά κανείς δεν ήταν στην Αγία Λαύρα στις 25 Μαρτίου και ο Παλαιών Πατρών Γερμανός όχι μόνο δεν σήκωσε το λάβαρο (που φτιάχτηκε μετά από 50 χρόνια) αλλά έβριζε τον επαναστάτη Παπαφλέσσα ως «εξωλέστατον».

    Η επανάσταση του 21 απέτυχε ολοκληρωτικά. Μετά την εισβολή του Ιμπραήμ δεν είχε μείνει ούτε μία επαναστατική εστία. Ελευθερωθήκαμε μόνο χάρη στην απόφαση των Μεγάλων Δυνάμεων – και την δράση τους στην ναυμαχία του Ναβαρίνου. (Ήταν η πρώτη – και η καλύτερη –«ανθρωπιστική επέμβαση» της ιστορίας).

    Η επανάσταση απέτυχε επειδή οι Έλληνες πολεμούσαν περισσότερο μεταξύ τους, παρά με τους Τούρκους. Ο – ήδη τόσο απών – Κωστής Παπαγιώργης, την είχε χαρακτηρίσει:«πανεθνικό εμφύλιο, ο οποίος κατ’ ευφημισμόν βαπτίσθηκε επανάσταση από τους ιδεολόγους ιστορικούς».

    Στην Επανάσταση έγιναν πράξεις θηριωδίας εκ μέρους των Ελλήνων. Στην κατάληψη της Τριπολιτσάς σφάχτηκαν πάνω από 30.000 άμαχοι – ανάμεσά τους πολλοί Εβραίοι που ήταν αμέτοχοι στον αγώνα. Λόγος: το πλιάτσικο. Λέει ο Κολοκοτρώνης στα Απομνημονεύματα: «το ασκέρι όπου ήταν μέσα, το ελληνικό, έκοβε κι σκότωνε από Παρασκευή ως Κυριακή, γυναίκες παιδιά και άντρες, 32000, μία ώρα ολόγυρα της Τριπολιτσάς». (Αντίθετα οι Τουρκαλβανοί υπερασπιστές της πόλης έφυγαν αλώβητοι μετά από συμφωνία. Που σημαίνει ότι ο Κολοκοτρώνης είχε τον έλεγχο του στρατού του και άρα επέτρεψε τη εθνοκάθαρση).

    Και όσοι δεν συμπαθούν τους Αλβανούς θα έπρεπε να ξέρουνπως μερικοί από τους πιο γενναίους οπλαρχηγούς και καπεταναίους μας ήταν Αρβανίτες που δεν μιλούσαν καν τα ελληνικά. Κι όταν ο Μαυροκορδάτος έβγαλε λόγο στα πληρώματα του Ελληνικού στόλου χρειάστηκε μεταφραστή γιατί δεν κατάλαβαν λέξη (το γράφει ο Παπαρρηγόπουλος).

    Θα έχουμε ωριμάσει ως έθνος, όταν τα σχολικά μας βιβλία συμπεριλάβουν αυτές (και άλλες) δύσκολες αλήθειες. Όταν θα πάψουν να αποσιωπούν ή να μυθολογούν. Έτσι θα πραγματώσουμε το Σολωμικό ρήμα, που ταυτίζει το αληθές με το εθνικό.»

  9. Ο/Η Φιλίστωρ λέει:

    http://www.huffingtonpost.gr/2016/03/24/arveler-sinedeyxi-elliniki-taytotita-ahrweiler_n_9518210.html?utm_source=Sport24&utm_medium=huffpost_homebig&utm_campaign=24MediaWidget

    Αρβελέρ: «Η Ελλάδα δεν γνώρισε Διαφωτισμό. Ποιός φταίει; Θα το πω, η εκκλησία»

    Δημοσιεύθηκε: 24/03/2016

    Ναι και αρκετοί λένε ότι δώσαμε τα φώτα στον κόσμο και δεν καταφέραμε κάτι άλλο γιατί μέσα στην ιστορία χαθήκαμε, υπήρξε ένα Βυζάντιο και μια ορθοδοξία και ένας ανατολικός ασκητισμός που μας καθήλωσε την ώρα που υπήρχε ένας διαφωτισμός και εξέλιξη.

    Το θέμα είναι ότι η Ελλάδα δεν γνώρισε Διαφωτισμό. Ποιός φταίει; Θα το πω, η εκκλησία. Αφόρισαν σχεδόν τον Βολταίρο και όλους αυτούς, ο μόνος διαφωτιστής στην Ελλάδα ήταν ο Ρήγας Φερραίος. Οταν τον σκότωσαν και αυτόν, ε… να μην τα λέω η εκκλησία δεν θρήνησε τον Ρήγα.

    Εντάξει, αλλά υπάρχει και ένας αντίλογος για την εκκλησία. Για παράδειγμα, εάν διασωθήκαν γραπτά της ελληνικής γραμματείας και η γλώσσα ακόμη, διασώθηκαν μέσω της εκκλησίας.

    Από ποια εκκλησία; Να τα βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους. Δύο μεγάλα ψέματα διδάσκουμε, και εδώ και σε όλη τη Ευρώπη. Το πρώτο είναι ότι η αρχαία γραμματεία σώθηκε από τους Άραβες. Αν είναι αλήθεια αυτό. τότε θέτω την εξής ερώτηση. Πού είναι ο αραβικός Όμηρος; Πού είναι ο αραβικός Θουκυδίδης; Πού είναι ο αραβικός Σοφοκλής, ο Ευρυπίδης κτλ; Άρα τι κάναν οι Αραβες; Αυτό που έκαναν οι Άραβες, οι χριστιανοί των αραβικών χωρών, αλλά αυτό δεν έχει σημασία, μετέφρασαν το Όργανο του Αριστοτέλη, τον Πτολεμαίο, τους γεωγράφους και λοιπά. Και αυτό για διοικητικούς λόγους. Όπως είχαν και αυτοί μία αχανή αυτοκρατορία, με το χαλιφάτο της Βαγδάτης κυρίως, αναγκάστηκαν να έχουν ένα εγχειρίδιο διοικητικό και το έκαναν.

    Αλλά και ο Αριστοτέλης ο αραβικός δεν είναι ο Αριστοτέλης ο τελειωτικός με τη μορφή που τον ξέρουμε σήμερα. Και όλα αυτά σωθήκανε μέσα από τα σκριπτόρια, δηλαδή τα αντιγραφικά εργαστήρια των μοναστηριών της Κωνσταντινούπολης. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά δεν είναι αλήθεια ότι τα έσωσε η εκκλησία. Αυτή που τα έσωσε ήταν η Αυτοκρατορία και είναι κάτι πολύ διαφορετικό. Ο Κωσταντίνος ο πορφυρογέννητος στις αρχές του 10ου αιώνα μαζεύει όλα τα έγγραφα από τα ελληνικά κείμενα, από τα μοναστήρια και αλλού για να κάνει την πρώτη εγκυκλοπαίδεια. Και πράγματι καταφέρνει και κάνει την πρώτη εγκυκλοπαίδεια. Όλο το φοιτηταριό της εποχής κάνει τις πρώτες συνόψεις, τα συντάγματα κτλ. Εάν δεν υπήρχαν αυτοί, δεν θα είχαμε τίποτα.

  10. Ο/Η Αntifa2 λέει:

    https://xyzcontagion.wordpress.com/2012/08/04/kolokotronis-simaia/

    Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: Να κάμωμε μία κυβέρνησι συνθεμένη από 12 Τούρκους και 12 Ελληνας, και η σημαία μας από το ένα μέρος την ημισέληνο, και από το άλλο το σταυρό.

    Posted by Βασιλική Μετατρούλου στο 2012/08/04

    «[…] Το σχέδιον ήτον, ότι όλα τα κάστρα της Μεσσηνίας, της Πάτρας, της Μονεμβασίας, άμα εβγούμε να κηρυχθούν υπέρ ημών·
    και ήλθον όλοι οι Τούρκοι και Ρωμαίοι οι σημαντικοί και ωμίλησαν εις την Ζάκυνθον, να κάμωμε μία κυβέρνησι συνθεμένη από 12 Τούρκους και 12 Ελληνας να κυβερνούν τον λαόν.
    Οι Τούρκοι επίσης να καταδικάζωνται καθώς και οι Ελληνες·
    τους νόμους τους είχαμε εγγράφους εις τους Κορφούς (=Κέρκυρα) από τον Δονζελότ (=ο Γάλλος Γενικός Δοικητής Κέρκυρας και Επτανήσου).
    Η σημαία μας από το ένα μέρος το φεγγάρι (=την ημισέληνο), και από το άλλο το σταυρό·
    και το σχέδιό μας ήτον, άμα επατούσαμε τον Μωρέα να κάμωμε αναφοραίς εις τον Σουλτάνο και να του λέγωμεν, ότι ημείς δεν αποστατήσαμεν εναντίον σου, πλην εναντίον του τυράννου του Βελή πασά […]».

  11. Ο/Η makis λέει:

    Ὁ πλούσιος ἔχει τὰ φλωριά, ἔχει ὁ φτωχὸς τὰ γλέντια.
    Ἄλλοι παινᾶνε τὸν πασὰ καὶ ἄλλοι τὸ βεζίρη,
    μὰ ‘γῶ παινάω τὸ σπαθὶ τὸ τουρκοματωμένο,
    τὸ ᾿χει καμάρι ἡ λεβεντιά, κι ὁ κλέφτης περηφάνεια…

  12. Ο/Η Po λέει:

    κ. Λασκαράτο, ο εθνικιστής (LOL)Λέφτης… κατακεραυνώνει (δίχως κ α μ ί α επιχειρηματολογία) το κείμενό σας, ξεκινώντας το με «Πριν βιαστεί κάποιος από το αναγνωστικό κοινό που είναι ταυτόχρονα και φίλος τών Ροϊδολασκαράτων…»λες και διαθέτει αναγνωστικό κοινό!

    😀

    • Ο/Η laskaratos λέει:

      Λυπάμαι που ένας νέος άνθρωπος κάνει τόσο αυθαίρετη και ισοπεδωτική «κριτική», που καταντάει να φτάνει στην ακροδεξιά και πατριδοκαπηλική κακοήθεια της κλασσικής εθνικοφροσύνης, γράφοντας για εμένα: «Και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, στα χρόνια τού 1821, θα ήταν και φίλος τών Τούρκων».

      • Ο/Η Antifa2 λέει:

        Μόνο των Τούρκων;
        και «των Γερμανών».
        Στην ισοπεδωτική πολιτική του ορολογία, οι Ναζίδες, Γερμανοί και Έλληνες γίνονται «Γερμανοί».

      • Ο/Η Po λέει:

        θα του σύστηνα να πιει νερό του Καματερού.
        😀

      • Ο/Η Po λέει:

        Ο LOL κατέχει την απόλυτη αλήθεια.
        όπως και οι 500.000+ που μαζεύτηκαν να ακούσουν τη συναυλία των Rolling Stones.
        ακόμα και η… ροκ ήταν απαγορευμένη, την απαγόρευση αυτή την εξύμνησαν και οι 500.000 πράκτορες του κεφαλαίου που γεύτηκαν ζωντανά τους Stones…

        Μετανοείτε.

  13. Ο/Η Για τις 25 Μάρτη λέει:

    Για τον Παλαιών Πατρών Γερμανό κυκλοφορεί στο ελληνικό διαδίκτυο το παρακάτω

    (Διακήρυξις τοῦ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανοῦ)

    http://users.uoa.gr/~nektar/history/3contemporary/constitution_hermanus_1821.htm

    Το άρθρο αυτό κάποιας γαλλικής εφημερίδας του 1821, που παρουσιάζεται ως δήθεν «ἀδιάσειστη μαρτυρία», είναι πολυφορεμένο. Πρόκειται για την πρώτη αναφορά στο μύθο της Αγίας Λαύρας.
    Δε γράφει ούτε το όνομα του Γερμανού σωστά, τον λέει « Germanicus », δηλαδή «Γερμανικό».
    Ο μεταφραστής του σάιτ διορθώνει χωρίς να το σχολιάσει το όνομα σε «Γερμανός».
    Επίσης το όρος « Vélin » διορθώνεται σιωπηρά σε «όρος Βελιά».
    Κάτι που πρέπει να προσέξουμε.
    Η « allocution », δηλαδή «ομιλία», στη μετάφραση αναβαθμίζεται σε «διακήρυξις». Η «διακήρυξις» όμως λέγεται « déclaration ».
    Η αξία της «αδιάσειστης μαρτυρίας» είναι της πλάκας.
    Στα Απομνημονεύματα του ίδιου του Γερμανού, δε γράφει τίποτα για ομιλίες και διακηρύξεις, αλλά ότι εκείνες τις μέρες τους καλούσαν οι αγάδες στην Τριπολιτσά κι εκείνοι έβρισκαν διάφορες προφάσεις για να μην πάνε στην παγίδα. Ο Γερμανός φαίνεται πως δεν διάβαζε στις γαλλικές εφημερίδες τα άρθρα που διοχέτευαν οι πονηροί αδελφοί Pouqueville, κι έτσι δεν γνώριζε για την ομιλία (ή «διακήρυξη») που είχε δήθεν βγάλει στην Αγία Λαύρα.

  14. Παράθεμα: Ο «απαταιών και εξωλέστατος» Παπαφλέσσας | Ροΐδη και Λασκαράτου Εμμονές – crockorozistas

  15. Ο/Η για τον left700 (Μίμης ο σιδεράς) λέει:

    Aγαπητοί φίλοι μπήκα στο μπλογκ του left700 για να δω τις βρισιές που εξαπολύει εναντίον σας. Στο google βρήκα τον «χολερικό» κ.Λασκαράτο
    http://leftg700.blogspot.gr/2013/03/blog-post_1203.html
    [[[[[[[[Δευτέρα, 18 Μαρτίου 2013-Ο χολερικός αντιαριστερός κιτρινισμός τού κυρίου Αναγνώστη Λασκαράτου]]]]]]]]]

    του ερίφη και έχει πολύ πλάκα, έχει κιτρινίσει σειρές από άρθρο του κ.Λασκαράτου, ως δείγμα αντιδραστικών σκέψεων. Η αφεντιά μου τις βρήκε όλες λογικές προτάσεις, έχει όμως πολύ πλάκα πως έχει υπογραμμίσει ως δείγμα κακόπιστης στάσης του κ.Λασκαράτου απέναντι στην Αριστερά και αυτήν:

    ///////οι φερέλπιδες αυριανοί σύμμαχοι του ΣΥΡΙΖΑ «Ανεξέλ», //////// (ήταν Μάρτης 2013)

    Ο κ.Λασκαράτος βέβαια δικαιώθηκε και αυτό που υπογραμμίστηκε από τον έχοντα μανία καταδίωξης Λέφτη ήταν δείγμα των σωστών προβλέψεων και των δυό σας.

    • Ο/Η Po λέει:

      Φυσικά και δικαιώθηκε ο κ. Λασκαράτος.

      ο LOLαριστερός που προέτρεπε τον κόσμο να ψηφίσει Τότε ΣΥΡΙΖΑ, συνεχίζει το «πι πι το παπί» και μπράβο του.
      τουλάχιστον είναι συνεπής.

  16. Παράθεμα: Τελικά ο Εφιάλτης δεν ήταν προδότης. Ήταν ο πατριώτης που απήλλαξε τον Λεωνίδα και τα 300 μαλακισμένα του από την αγωνία εξασφάλισης του επιο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s