Ο Αριστοτέλης πεθαίνει στη Χαλκίδα

Λ ό γ ο ς [O θάνατος των φιλοσόφων]

Daniel Meissner: «Negroponte (η Χαλκίδα τότε) in Morea». Ο Αλέξανδρος και η Θαϊδα μπροστά στον Εύριπο, Νυρεμβέργη 1638. (O Tσέχος καλλιτέχνης και «τοπογράφος» αγνοεί την ελληνική Γεωγραφία).

Daniel Meissner: «Negroponte (η Χαλκίδα τότε) in Morea». Ο Αλέξανδρος και η Θαϊδα μπροστά στον Εύριπο, Νυρεμβέργη 1638. (O Tσέχος καλλιτέχνης και «τοπογράφος» αγνοεί την ελληνική Γεωγραφία).

Του Αναγνώστη Λασκαράτου

Στα 323 ο 62χρονος Αριστοτέλης αναγκάστηκε να έλθει στη Χαλκίδα για να μην έχει τη μοίρα του Σωκράτη ή όπως διατυπώνεται συνήθως κολακευτικά για τον φιλόσοφο, για να μην αφήσει την πόλη του να κάνει ξανά το ίδιο έγκλημα (όπως την άφησε ο Σωκράτης). Δεν ήταν ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος φιλόσοφος που έπεφτε θύμα των αντιφατικών συμπολιτών του και της αυτοϋπονομευόμενης Δημοκρατίας τους, η οποία ήταν δέσμια λαϊκιστών, δημαγωγών και μερικές φορές και θρησκευτικών παραγόντων, στην ουσία δηλαδή δέσμια των κάθε λογής ελαττωμάτων των πολιτών της. Η ελληνική αρχαιότητα δεν ήταν βέβαια Βυζάντιο, αλλά δεν ήταν απαλλαγμένη κι αυτή από το δηλητήριο της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας που καταδίωκε τους στοχαστές, όχι συστηματικά και οργανωμένα αλλά συγκυριακά. Τα έχουμε εκθέσει αναλυτικά αυτά τα δυσάρεστα ε δ ώ.

Αυτή ήταν διαχρονικά η μοίρα πολλών φιλοσόφων και στοχαστών, ακόμη και πιστών όπως ο Κίρκεγκωρ, να πέφτουν στο τέλος της ζωής τους θύματα της μισαλλοδοξίας του ιερατείου, ιδίως του «χριστιανικού». Τα είχαμε πει  λίγο αυτά μιλώντας για τον θάνατο του κ.Βολταίρου, με παράλληλη αναφορά σε κάποιους φιλοσόφους και στο δικό μας στοχαστή τον Σκαρίμπα, που πέθανε κι αυτός στη Χαλκίδα και θάφτηκε αναγκαστικά έξω από το νεκροταφείο, στο κάστρο της, έχοντας μπει στο στόχαστρο του δεσπότη.

Πίσω στον Αριστοτέλη λοιπόν, διαβάζουμε: (Rose, fr. 667, Vita Ar.Vulgata): «..Μετέπειτα δ’ ανταρσίας γενομένης εν τοις Αθηναίοις ήλθεν ο Αριστοτέλης εν Χαλκίδι ειρηκώς τοις Αθηναίοις ότι ‘ουκ εάσω υμάς δις εις φιλοσοφίαν αμαρτείν’ και γαρ ήδη ήσαν τον Σωκράτην φονεύσαντες οι Αθηναίοι, εδήλωσε και Αντιπάτρω τω βασιλεί ότι το εν Αθήνησιν διατρίβειν εργώδες, είπε δε και το ομηρικόν εκείνον έπος (σημ.Λασκ. Οδύσσεια, η’ 120) …σύκον δ’επί σύκω, ως εκ τούτων ελέγχων τας των Αθηναίων συκοφαντίας».

Όταν πέθανε ο Αλέξανδρος, ο Αριστοτέλης βρέθηκε έκθετος στο μίσος της ισχυρής αντιμακεδονικής μερίδας, που ήθελε να αγνοεί πως και ο ίδιος ο φιλόσοφος είχε συκοφαντηθεί στο βασιλιά μαθητή του και είχε χάσει την εύνοιά του, ενώ  ο ανιψιός του ο ιστορικός Καλλισθένης είχε εκτελεστεί με φρικτό τρόπο (ο Πτολεμαίος ο Α΄ λέει με Σταύρωση), από τον Μακεδόνα τύραννο και κατακτητή. Ο Διογένης ο Λαέρτιος («Βίοι και γνώμαι των εν φιλοσοφίᾳ ευδοκιμησάντων-Αριστοτέλης-Βιβλίον Ε’, 5-6) δίνει έγκυρες πληροφορίες για τα αίτια της φυγής του από την πόλη των φιλοσόφων. Ο  Δημόφιλος, επίγονος του φιλομακεδόνα (ή μάλλον θιασώτη μιας πανελλήνιας ενότητας) Ισοκράτη (που όμως αυτοκτόνησε όταν ο Φίλιππος νίκησε τους Αθηναίους) και ο ιεροφάντης των Ελευσινίων μυστηρίων της Δήμητρας Ευρυμέδων, πιθανότατα όχι μόνος αλλά με τις πλάτες και άλλων ιερέων, τον κατηγόρησαν για ασέβεια («δίκην ἀσεβείας γραψαμένου» ως φησί Φαβωρίνος εν Παντοδαπή ιστορίᾳ»-FHG, iii. 581), επειδή είχε τιμήσει τον τύραννο της ιωνικής Άσσου, φιλόσοφο και φίλο του Ερμία με τιμές, που θεωρήθηκαν από τους καλοθελητές  θεϊκές (βωμό, ύμνο, επίγραμμα σε άγαλμα). Αξίζει εδώ να επισημάνουμε πως ο Ερμίας ο Αταρνέας, ευνούχος και πρώην δούλος, που κυβέρνησε καλά, σαν φιλόσοφος, με σύμβουλους δυο παλιούς συμμαθητές του στη Σχολή των Αθηνών, τους Έραστο και Κορίσκο, αργότερα και με τον ίδιο τον Αριστοτέλη κοντά του, ενσάρκωσε το ιδανικό του βασιλιά φιλόσοφου, όνειρο του Πλάτωνα, που τόσο παταγωδώς είχε αποτύχει να εφαρμόσει στη Σικελία με το Διονύσιο το νεότερο. Φιλοσοφία και εξουσία δύσκολα συμβιβάζονται, πόσους φιλοσόφους θα ξαναδούμε στο τιμόνι της εξουσίας, το Μάρκο Αυρήλιο και μετά μάλλον κανέναν, ακόμη και σήμερα οι τιποτένιοι γίνονται πρωθυπουργοί στην πατρίδα των φιλοσόφων. Η μοίρα λοιπόν έδειξε αρχικά πως επιφύλασσε στο μαθητή του Αριστοτέλη αυτήν την καλή τύχη, με ένα πείραμα διακυβέρνησης, που τελείωσε όμως τραγικά εξ αιτίας ξένης-περσικής-επιβουλής. Το φρικτό τέλος του Ερμία από τον Ασιάτη εισβολέα, που δεν χαμπάριαζε από φιλοσοφία στην εξουσία, ήταν μια επιπρόσθετη αιτία να τον υμνήσει ο Αριστοτέλης, που επιπρόσθετα είχε παντρευτεί όταν έζησε κι αυτός εκεί, τη θετή του κόρη την Πυθιάδα. Τελειώνει έτσι ο «ασεβής» ύμνος όπως τον διέσωσαν ο Διογένης ο Λαέρτιος και ο Αθήναιος (βιβλ. 15), ύμνος όπου κάθε κακόπιστος μπορεί να αρπαχτεί από εκείνο το «αθάνατο θα σ’ανυψώσουν οι Μούσες» ας πούμε, για να τυλίξει σαν Εισαγγελέας (που σέβεται τη σολομωνική του καλόγερου Παϊσιου και τα γριμόρια της «Ελεύθερης Ώρας» του κ.Ιερώνυμου), τον φιλόσοφο σε μια κόλα χαρτί. Τι ‘χες Γιάννη, τι ‘χα πάντα:

«…Τοιγὰρ αοίδιμος έργοις,
αθάνατόν τε μιν αυξήσουσι Μούσαι,
Μναμοσύνας θύγατρες,
Διὸς ξενίου σέβας αύξουσαι
φιλίας τε γέρας βεβαίου».

Πάνω στο σταυρό ο Ερμίας παρέμεινε φιλόσοφος αντιμετωπίζοντας στωικά το τέλος, λέγοντας στον εκτελεστή του βασιλιά: «Πείτε τους πως δεν έκανα τίποτα αντίθετο με τη φιλοσοφία».

Στη Χαλκίδα ο Αριστοτέλης έμεινε, στο σπίτι μέσα στο μεγάλο κτήμα που είχε από τη μητέρα του, μαζί με τη δεύτερη γυναίκα του (δεν είχε επισημοποιήσει τη σχέση τους όμως) Ερπυλλίδα και με τα δύο του παιδιά, το Νικόμαχο και την Πυθιάδα. Λογικά θα έπρεπε να αφιερωνόταν εκεί στη συγγραφή του αποστάγματος των εμπειριών του, μακριά από την τύρβη της αθηναϊκής καθημερινότητας. Όλες οι μαρτυρίες, όμως, αλλά και το γρήγορο τέλος που επήλθε την επόμενη χρονιά, δείχνουν πως είχε πέσει σε κατάθλιψη. Υπέφερε από χρόνιο στομαχικό νόσημα κι αυτό μαζί με τη θλίψη επιτάχυνε το θάνατο (Απολλόδωρος). Μπορούμε να υποθέσουμε πόσο θα του είχε κοστίσει αυτή η έστω και κοντινή εξορία σε φιλικό έδαφος, σε μητρικό κτήμα. Να πούμε εδώ πως ο πατέρας του ήταν γιατρός του Μακεδόνα βασιλιά και συγγραφέας ιατρικών βιβλίων, και η Χαλκιδαία μάνα του η Φαιστιάδα, από γενιά γιατρών. Γυρνούσε λοιπόν ο φιλόσοφος στη μητρική κατοικία, λίγο σαν να λέμε στην άξια και πρόωρα χαμένη μητρική αγκαλιά.

AristotelisB19mar16Ο Αριστοτέλης που είχε την τάση να λέει αδίστακτα αυτό που θεωρούσε αλήθεια, είχε κάνει στην Αθήνα πολλούς εχθρούς, άλλοι τον μισούσαν για την αρετή του, άλλοι για την απήχησή του, άλλοι για τη σοφία του, πολλοί για την ειρωνεία του, γενικά δεν είχε πολλούς φίλους και από μικρός που ορφάνεψε διπλά, δοκίμασε το πικρό ποτήρι της μοναξιάς, αν και είχε την τύχη να τον υιοθετήσει ο φίλος του πατέρα του, ο στοργικός και ευγενής Πρόξενος. Όσο δυνατός κι αν είναι κανείς, αυτά τα πράγματα, οι αντιπαλότητες, φθείρουν, ειδικά όταν οι κακοί, που πάντα σε υπονομεύουν πίσω από την πλάτη σου, επικρατούν και η συκοφαντία τους γίνεται πιστευτή από τον όχλο, που πάντα από φυσικού του αποστρέφεται και φθονεί την αρετή και τους ενάρετους, ειδικά στην Αθήνα που είχε καμπόσους, θυμηθείτε τον εξοστρακισμό του Αριστείδη και το διάλογό του με τον τιποτένιο πολίτη, που του ζήτησε να γράψει το όνομά του στο όστρακο που θα έριχνε στην ψηφοδόχο.  Σίγουρα η Χαλκίδα δεν είχε την πνευματική ατμόσφαιρα και την κοινωνική ποικιλότητα της Αθήνας, δεν ήταν τότε το ίδιο προσβάσιμη με σήμερα, ο ηλικιωμένος δεν αντέχει τον ξεριζωμό, που για το νέο μπορεί να είναι μια προκλητική περιπέτεια ή ένα νέο ξεκίνημα. Ο Αριστοτέλης βέβαια δεν ήταν άνθρωπος της ρουτίνας και της μιας πόλης. Στάγειρα, Αταρνέας, Αθήνα, Άσσος, Μυτιλήνη, Πέλλα, Μίεζα,  Στάγειρα πάλι, Αθήνα ξανά και τέλος Χαλκίδα. Όμως στη Χαλκίδα γεύτηκε τη μοναξιά, των γέρων και των ξένων, πολύ έντονα κι από κει έγραψε στο βασιλιά Αντίπατρο: «Όσο πιο πολύ μένω με τον εαυτό μου, τόσο περισσότερο θέλω να κουβεντιάζω με τους άλλους».

Αυτή η βεβαιότητα πως ο Αριστοτέλης μελαγχόλησε στη Χαλκίδα, έκανε άλλους να γράψουν πως αυτοκτόνησε παίρνοντας δηλητήριο (ακόνιτο, το κώνειο του Σωκράτη-Conium maculatum). Αυτό το έγραψαν ο Εύμηλος και ο Φαβωρίνος της Αρελάτης: «Ενταύθα δη πιών ακόνιτον ετελεύτησεν, ως φησιν Εύμηλος εν τη πέμπτῃ των Ιστοριών…».  Άλλοι, βρήκαν πιο συνειρμικό και μυθιστορηματικό τρόπο, τον έριξαν στο ρέμα του Εύριπου (εικ. 2, γέφυρα). Θα ήταν περίεργο να μην αναπτυσσόταν μια παραφιλολογία από τη σύμπτωση να βρεθεί εκεί, κοντά στο μυστήριο αυτό της Φύσης, αυτός ο πολυμαθής και πολυεπιστήμονας συγγραφέας, παρατηρητής και συλλέκτης γνώσεων γύρω από τα μυστικά της. Μια σειρά από συγγραφείς, οι Χριστιανοί Προκόπιος, Ιουστίνος ο μάρτυρας, Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός και ο Ευστάθιος της Θεσσαλονίκης, υποδεικνύουν πως πέθανε από την πίκρα, πως έσπασε η καρδιά του, που δεν μπόρεσε να βρει την αιτία των ρευμάτων του πορθμού. Γράφει ο τελευταίος «Επτάκις το όλον νυχθημερόν μεταβάλλει ο περί Εύβοιαν Ευρίπου, περι όν φασί διατρίψαντα τον Αριστοτέλην καταλύσαι τον βίον».  Είτε γράφοντας το κεφαλιού τους, είτε αντιγράφοντας άλλους, πιθανότατα κάποιοι και από διάθεση μείωσης και από αδυναμία κατανόησης του ηθικού και διανοητικού μεγέθους για το οποίο μιλούσαν, όλως ανύπαρκτου στην παρακμιακή εποχή τους, υπαινίσσονται ακόμη και την αυτοκτονία. Αυτοκτόνησε ή έστω έσκασε από το κακό του λένε, επειδή δεν μπόρεσε να λύσει το μυστήριο των ρευμάτων, που σήμερα ξέρουμε πως συνδέεται με τη δορυφορική σεληνιακή βαρυτική  έλξη.  Αυτό είναι, αυτονόητα νομίζω, όσον αφορά στην αυτοκτονία, ένας κακοήθης μύθος. Από την άλλη, μπορεί να το δει κανείς σαν τη μανία των ανθρώπων και ειδικά των Ελλήνων να κατασκευάζουν ιστορικά ανέκδοτα, συνδέοντας πρόσωπα, τόπους και εποχές, αφού και τον ίδιο τον Όμηρο φέρουν πολλοί, πως πέθανε απόπληκτος από την αδυναμία του να λύσει το αίνιγμα ενός ψαρά, που συνάντησε ταξιδεύοντας από τη Χίο στην Ίο, με προορισμό την Αθήνα (Nathaniel Wanley, «Wonders of the Little World, or a general history of Man, etc», 1788). Ο Ηρόδοτος το αρνείται, λέγοντας πως οι ψαράδες είπαν στον ποιητή την απάντηση. Ο εθνικός Ιουλιανός ο αποστάτης μπήκε στον πειρασμό να κάνει αυτόν το συσχετισμό, όπως επισημαίνει ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, που δεν μιλάει AristotelisC19mar16κολακευτικά για τον παλιό συμμαθητή του («The dictionary historical and critical» of Mr. Peter Bayle, Vol. 1-1739). Σήμερα αυτά ελάχιστα ελάχιστους ενδιαφέρουν, απασχόλησαν όμως πολύ σοβαρά λόγιους Άγγλους κληρικούς, όπως ο Nathaniel Wanley (1634–1680) και Γάλλους εγκυκλοπαιδιστές όπως ο φιλόσοφος Pierre Bayle (1647-1706), που μελετούσαν με μανία τον κλασικό κόσμο. Είναι νομίζω περίπου βέβαιο πως ο συγγραφέας των «Μετεωρολογικών», θα είχε προβληματιστεί για την αμπώτιδα και την παλίρροια, αλλά ο ορθολογισμός του και ο χαρακτήρας του, δεν θα τον έκαναν ποτέ να μιμηθεί τον Εμπεδοκλή που έπεσε στον κρατήρα της Αίτνας. Ο διάσημος φιλόσοφος, που θεωρήθηκε σημείο αναφοράς και αυθεντία στη Δύση και στην Ανατολή, μαζί του  η αρχαία ελληνική και μετά στρατηγική ενετική πόλη (1204-1470) με το όνομα Νεγρεπόντε («Μαύρη γέφυρα»), με τον μυστηριώδη πορθμό της, εξήπταν το ενδιαφέρον και τη φαντασία των λογίων, και τροφοδότησαν μια μεγάλη συζήτηση.

Η διαθήκη του φιλόσοφου δείχνει μια αξιοσημείωτη ευγένεια. Μέσα στις θελήσεις του ήταν να βάλουν μαζί του και τα οστά της πρώτης του γυναίκας, παρ’όλο που οι απόψεις του για τις γυναίκες τις έφερναν δυστυχώς σε δεύτερη μοίρα. Η στερνή στοργή για τους δούλους του (τους οποίους γενικά και μάλλον άκριτα θεωρούσε ως φύσει νοητικά αδύνατους, αν και γνώριζε περιπτώσεις όπως αυτή του Ερμία ή και του ίδιου του Πλάτωνα, που κινδύνεψε να βρεθεί δούλος), έχει τη σημασία της. Πολλούς από αυτούς τους απελευθερώνει, άλλους προικίζει, όλους τους μνημονεύει, ενδιαφέρεται  και για τα παιδιά τους, αν τη δούμε στη συγκεκριμένη εποχή και σε σχέση με τα κρατούντα, δείχνει νοιάξιμο, καλοσύνη και ειλικρινή πρακτική διάθεση για αποτελεσματική βοήθεια. Προβλέπει ακόμη και το δικαίωμα της χήρας του να πάρει άλλον άνδρα, μόνο ζητά να μην είναι ανάξιος της δικής του οικογένειας, της δίνει και σπιτάκι να μείνει, μέσα στο κτήμα και προίκα γι’αυτό και δεύτερη επιλογή αν θέλει το πατρικό του στα Στάγειρα. Βέβαια αυτά τα περιμένει κανείς από ένα φιλόσοφο, πολλοί, ανάμεσά τους κι εγώ, θα ήθελαν περισσότερα και μάλιστα εν όσω ο διαθέτης ζούσε, αλλά τόσοι πολλοί, τόσο αξιόλογοι, τόσο συχνά μας έχουν απογοητεύσει, ώστε να επιλέγουμε ένα μετριοπαθές μέτρο στάθμισης χαρακτήρων.

Δεν θέλω να εξωραϊσω τον Αριστοτέλη. Μέσα στην ατυχία της ορφάνιας, είχε ευτυχώς την τύχη να έχει καλό προστάτη, άριστες σπουδές, καλό μυαλό, εξαιρετικούς δασκάλους και πολιτικά ισχυρούς φίλους. Δεν ήταν επαναστάτης ούτε ριζοσπάστης, επωφελήθηκε από τη σχέση του με τη μακεδονική μοναρχία, έζησε πλούσια, ήταν με το παραπάνω προνομιούχος, είχε δούλους βέβαια, τους φερόταν όμως καλά, παντρεύτηκε δυο φορές, έκανε παιδιά, είχε και το κτήμα της μητέρας του, που στα στερνά του τον στέγασε. Σίγουρα είχε αναπτύξει εγωισμό και προτίμησε αντί να βλέπει τη μεγάλη δυστυχία των φτωχών ανθρώπων, να παρατηρεί τη φύση και να ασχολείται με θεωρητικά θέματα. Μήπως μπορούσε όμως κανείς να κάνει κάτι καλύτερο; Να ελευθερώσει τους δούλους του σαν τον αφορισμένο Τολστόι;  Να πάνε που; Έπρεπε να τους προικίσει με δικά του μέσα σε βάρος των οικονομικών του, αυτά όμως είναι πολύ δύσκολα πράγματα. Όταν του δόθηκε η ευκαιρία, συνέβαλε στον εξευγενισμό της πολιτικής μέσω του Ερμεία και στην καλλιέργεια ενός αυριανού Μακεδόνα βασιλιά, που όπως ήταν ασφαλώς αναμενόμενο, ξέφυγε από τις συμβουλές του δασκάλου του. Ταυτόχρονα η συνεισφορά του στην ανθρώπινη σκέψη, είναι απροσμέτρητη. Δεν ήταν λοιπόν κοινωνικός αναχωρητής ή αδιάφορος πολιτικά. Η θλίψη της Χαλκίδας δεν δικαιολογείται για έναν φιλόσοφο, που είχε, αν και σε ξένη πόλη, στο στενό του κύκλο πολλούς δικούς του να τον φροντίζουν, οικονομική ευχέρεια και τις αναμνήσεις μιας πολύ δημιουργικής ζωής. Τα γηρατειά, η αυτοεξορία και η αρρώστια δεν είναι αρκετές αιτίες. Προσωπικά νομίζω πως στη θλίψη τον οδήγησε η μεγαλοφυΐα του, όταν βρέθηκε αναγκαστικά ενώπιος ενωπίω, αντιμέτωπος AristotelisD19mar16με τη θλιβερή πραγματικότητα των ανθρώπινων πραγμάτων, των διαχρονικών αλλά και αυτών της εποχής του και με το αδιέξοδο της ματαιότητας των επίγειων.  Όχι ως άθεος, το πολυσυζητημένο ‘ακίνητο  κινούν’ και η ‘πεμπτουσία’ του, παραπέμπουν σε μεταφυσική κατάσταση, ίσως το πρώτο μάλιστα απ’ευθείας σε έναν Θεό, αλλά χωρίς την παρηγοριά της εύκολης και αφελώς προσαρμοζόμενης λαϊκής θρησκευτικής πίστης, όσο κι αν συμμετείχε στα τυπικά της εθνικής θρησκείας όσο ζούσε, είτε τα πίστευε είτε όχι, όπως πολλοί κάνουν και σήμερα. Πιθανότατα το αριστοτελικό εκκρεμές που ταλαντευόταν συνεχώς μεταξύ υλισμού και ιδεαλισμού, να σταμάτησε στο δεύτερο άκρο, με την ελπίδα μιας επέκεινα ζωής, ως δώρου σε όσους συμμερίζονταν τα αισθήματα αλληλεγγύης προς τους αδικημένους. Η διαθήκη του  αποκαλύπτει έναν άνθρωπο που ήθελε να τακτοποιήσει αποτελεσματικά τη συνείδησή του κάνοντας το καλό, έναν άνθρωπο που ανακάλυψε στα τελευταία του την αξία της στήριξης των αδύναμων ανθρώπων που ήταν πλησίον του, ελπίζοντας ίσως πως η καλοσύνη θα του άνοιγε μια πόρτα για έναν καλύτερο μεταθανάτιο κόσμο. H κρίση του Ιουστίνου, του Χριστιανού  φιλοσόφου και μάρτυρα πως ο Αριστοτέλης «ουδέ την του Ευρίπου φύσιν των όντων εν Χαλκίδι γνώναι δυνηθείς, δια πολλήν αδοξίαν και αισχύνην λυπηθείς μετέστη του βίου» (126), απλά δείχνει πως ο και «Απολογητής» συγγραφέας της, υποτιμούσε τον Έλληνα φιλόσοφο ως παθολογικό αναζητητή της  γνώσης, ως εγωκεντρικό εμμονικό, που δεν άντεξε την αδυναμία του νου του, αλλά νομίζω πως ο «μάρτυς» απλά δεν είχε ιδέα από ψυχολογία, αν νόμιζε πως ένας μεγαλοφυής ηλικιωμένος (εικ.4-πορτραίτο, χαρακτικό της συλλογής της Boston Medical Library), που είχε εισπράξει στην πολυτάραχη ζωή του σκληρές απογοητεύσεις, δεν μπορούσε να αποδεχθεί την ανικανότητά του να εξηγήσει ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο.

Η πόλη που την ομορφαίνει μελαγχολικά η χειμωνιάτικη ομίχλη του πορθμού, έχει τιμήσει τον Αριστοτέλη με μια προτομή σε περίοπτη θέση στον κεντρικό παραλιακό δρόμο. Νομίζω πως χρειάζεται κάτι περισσότερο, ένα μεγάλο άγαλμα μετά τη γέφυρα του Ευρίπου. Ασφαλώς δεν είναι η ποσότητα του μάρμαρου αυτή που αναδεικνύει τα ηθικά και πνευματικά μεγέθη, αλλά μια απλή προτομή δείχνει άγνοια του πραγματικού μέτρου μιας μεγάλης αξίας. Ένας γίγας σαν τον Αριστοτέλη πρέπει να δεσπόζει σαν ένα δεύτερο σήμα κατατεθέν της πόλης, που διαθέτει ακόμη πολλά σύμβολα. Την ποτίζει η δική της Αρέθουσα, η φημισμένη πηγή μέσα στις άλλες διάσημες ομώνυμες. Έχει ακόμη η κεφαλή της Εύβοιας, σπουδαίο τζαμί (εικ. Rey Etienne, «Voyage pittoresque en Grèce…»-1867), οθωμανική κρήνη, τον πύργο της Σειρήνας, το κάστρο του Καράμπαμπα,  έχασε το ενετικό κάστρο που πολιορκήθηκε από τους Οθωμανούς και δυστυχώς κατεδαφίστηκε από τους Έλληνες το 1890, αλλά πόσες πόλεις στον κόσμο μπορούν να καυχηθούν πως φιλοξένησαν, στο θάνατό του, έναν τέτοιο φιλόσοφο, ίσως τον μέγιστο όλων των φιλοσόφων όλων των εποχών;

*

Διαβάστε όλες της αναρτήσει της κατηγορίας «Λόγος«

***

Advertisements
This entry was posted in Γράμμα από το Ληξούρι, Logos. Bookmark the permalink.

20 Responses to Ο Αριστοτέλης πεθαίνει στη Χαλκίδα

  1. Ο/Η eklag λέει:

    Μέγιστος και Τρισμέγιστος ήταν μόνο ο Ερμής.
    Και ο Θαυμάσιος Πυθαγόρας βέβαια γνώριζε πώς πρέπει να φέρεται στη Γυναίκα.
    Οι συνεχιστές απλά την αγνόησαν παίζοντας συστηματικά με το κουβαδάκι τους.

    p.s.
    Ο Μέγας Μαθητής του φιλοσόφου έπαιζε τουλάχιστον σε δύο ταμπλό.
    Δίκαια πράγματα.

  2. Ο/Η Βολταίρος λέει:

    http://antikleidi.com/2015/03/09/aristoteliserotas/

    Ο Αριστοτέλης και τα παθήματα στον έρωτα

    Φαίνεται ότι και οι μεγάλοι φιλόσοφοι δεν τα κατάφερναν καλύτερα στα ερωτικά τους απ τους υπόλοιπους άνδρες. Διαβάστε για τις γυναίκες του Αριστοτέλη και το πάθημά του

    Για να βρούμε έναν μεγάλο φιλόσοφο που να έχει παντρευτεί κανονικά, πρέπει να περιμένουμε μέχρι τον Αριστοτέλη, ο οποίος ήξερε πάρα πολύ καλά να συνδυάζει τη στοχαστική ζωή με την συζυγική. Αυτός παντρεύτηκε την Πυθία κι έκανε μαζί της μια κόρη. Και δεν σταμάτησε εκεί: όταν χήρεψε συγκατοίκησε με μια άλλη γυναίκα, την Ερπυλλίδα, η οποία του έδωσε έναν γιο, τον Νικόμαχο. Από τη θέρμη με την οποία αναφέρεται και στις δύο γυναίκες στην διαθήκη του, συμπεραίνουμε ότι και οι δύο σχέσεις του ήταν ευτυχισμένες: ο Σταγειρίτης γράφει ρητά στη διαθήκη του ότι θέλει η γυναίκα του να ταφεί δίπλα στον ίδιο και αφήνει στην Ερπυλλίδα ένα μεγάλο μέρος της κληρονομιάς του.

    Το πόσο βαθιά ήταν ριζωμένη η ιδέα της ασυμβατότητας της φιλοσοφικής δραστηριότητάς με τις γυναικοδουλειές φαίνεται κι από το γεγονός, ότι ακόμα και τον άψογο «δάσκαλο των σοφών» (Δάντης) στους αιώνες που ακολούθησαν, τον συκοφάντησαν και του απέδωσαν μια πολύ λιγότερο τιμητική εικόνα για τις σχέσεις του με το άλλο φύλο. Πρόκειται συγκεκριμένα για την ιστορία του Αριστοτέλη και της Φυλλίδας, του σοφού και της όμορφης εταίρας. Η ιστορία έφτασε μέχρι τις μέρες μας μέσω της αραβικής μετάφρασης (Καλίλα ουά Ντίμνα) ενός ινδικού κειμένου (Παντσατάντρα), η οποία διαδόθηκε μέσα από διάφορες μεσαιωνικές αφηγήσεις που συνοδεύονταν από καλλιτεχνικές απεικονίσεις, ανάμεσα στις οποίες η πιο γνωστή είναι μια ξυλογραφία του Χανς Μπάλντουνγκ.

    Η Φυλλίς συναντάει τον Αλέξανδρο, που μαθήτευε στον Αριστοτέλη και τον ξεμυαλίζει με τα κάλλη της. Και τον αποσπά από τα μαθήματα. Ο Αριστοτέλης παραπονέθηκε στον βασιλιά, ο οποίος απαγορεύει στον ερωτοχτυπημένο γιο του να συναντιέται με την όμορφη κυρία. Εκείνη εκδικείται, υποσχόμενη στον φιλόσοφο την εύνοιά της -με την προϋπόθεση ότι θα πέσει στα τέσσερα και θα της επιτρέψει να τον καβαλικέψει. Μην μπορώντας ν’ αντισταθεί στην καλλίγραμμη ομορφιά της, ο Αριστοτέλης δέχεται, χωρίς να ξέρει ότι η πονηρή πλανεύτρα έχει ειδοποιήσει τον ίδιο τον βασιλιά για το θέαμα που θ’ ακολουθούσε: ο μεγάλος διανοητής γίνεται έτσι περίγελος της μακεδονικής αυλής. Ντροπιασμένος, αποσύρεται σ’ ένα νησί για να γράψει ένα δοκίμιο σχετικά με την γυναικεία διπλοπροσωπία.

    ~ Απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου Σοπενχάουερ – «Η τέχνη να ζεις με γυναίκες»

    by Αντικλείδι , http://antikleidi.com

  3. Ο/Η Χαλκιδαίος ρευματοπαθής λέει:





  4. Ο/Η Χαλκιδαίος ρευματοπαθής λέει:

    Σκαριμπαϊκός είμαι και όχι αριστοτελικός με το συμπάθειο, μάζεψα όμως από το πρωί εικόνες και φωτογραφίες και για τους δυο. Λέτε και για τον μπαρμπα Γιάννη τον γείτονα, δεχθείτε το λοιπόν και τούτα







    (από: http://www.lifo.gr/team/book/35477 )

  5. Ο/Η Eco λέει:


    Η πηγή της Αρέθουσας βρίσκεται στην είσοδο της πόλης, στη διασταύρωση που οδηγεί στη Νότια Εύβοια.
    Κατά την Ελληνική Μυθολογία η Αρέθουσα είναι νύμφη των πηγών και των δασών, συνοδός της Θεάς Αρτέμιδος, καθώς και θυγατέρα του Νηρέα (εξ ου Νηρηίδα νύμφη) και της Δωρίδας. Σύμφωνα πάντα με την αρχαία Ελληνική μυθολογία, η νύμφη Αρέθουσα παρενοχλείτο συνεχώς από τον ποταμό Αλφειό. Για να τη γλιτώσει η θεα Άρτεμις την έκανε ποτάμι και τα νερά της τα μετέφερε στις Συρακούσες. Επειδή όμως η αγάπη του Αλφειού ήταν μεγάλη η θεά Άρτεμις μετέφερε τα νερά του στη Σικελία, όπου ενώθηκαν με τα νερά της Αρέθουσας.

    Η όμορφη νύμφη έπαιξε κυρίαρχο ρόλο και η λατρεία της επισκίαζε τις υπόλοιπες λατρείες που υπήρχαν στην πόλη. Οι Χαλκιδείς μάλιστα έδιναν το όνομά της τόσο σε αποικίες που ίδρυαν, όσο και σε πηγές των αποικιών τους στον Ελλαδικό χώρο και εκτός αυτού. Η λατρεία της νύμφης είχε μεταφερθεί στο νησί Ορτυγία από Χαλκιδείς αποίκους. Σε χρησμό που δόθηκε στους Αιγείς οι Χαλκιδείς χαρακτηρίζονται ως «άνδρες θ’ οι πίνουσιν ύδωρ ιερής Αρεθούσης». Όσοι έπιναν από το νερό της Αρέθουσας γινόταν εκλεκτοί και γενναίοι άντρες. Η ανδρεία και η αξιοσύνη των Χαλκιδέων, που κατά την αρχαιότητα είχαν χτίσει την πόλη τους γύρω από την πηγή, λέγεται ότι οφειλόταν ακριβώς στο θαυματουργό νερό της ιερής πηγής. Στο ρεύμα της πηγής, σύμφωνα με τον Αθήναιο, στους «Δειπνοσοφιστές» του, υπήρχαν ιερά ψάρια και χέλια, με χρυσά και αργυρά σκουλαρίκια και άλλα στολίδια, που τρεφόταν από τα σπλάχνα των θυσιαζόμενων ζώων και από τυριά («Εγώ δε εν τη Χαλκίδι Αρεθούσης τεθέαμαι, ίσως δε και υμών οι πλείστοι κεστρείς, χειροήθεις και εγχέλεις ενώτια έχουσας αργυρά και χρυσά, λαμβάνουσας τε και λαμβάνοντας παρά των προσφερόντων τροφάς, τα τε από των ιερει­ών σπλάχνα και τυρούς χλωρούς»).

  6. Ο/Η Aδ.Κοραής λέει:


    A mediaeval Arab depiction of Aristotle teaching astronomy to other Greek scholars


    An Arab’s depiction of Socrates teaching his students.

  7. Να επιστρεψουμε στους μεγαλους ανατομους της ελληνικης ψυχης

    Μιχαήλ Μητσάκης:
    η ετερότητα
    μέσα από δύο
    «μυωπικά μάτια»
    2
    Ονοματεπώνυμο: Μαρία Μαρκοπούλου
    ΑΕΜ: 1171

    http://ikee.lib.auth.gr/record/129752/files/GRI-2012-9133.pdf
    Επόπτρια μεταπτυχιακής εργασίας: Μαίρη Μικέ

    «….Θέμα του «Παρά την δεξαμενήν»84 αποτελεί ένα γλέντι που στήνει μια παρέα
    φοιτητών, είκοσι με τριάντα χρονών περίπου. Όλοι προέρχονται από την επαρχία,
    Πελοπόννησο, Νάξο, Σύρο, Ρούμελη, Τρίπολη, γι’ αυτόν το λόγο και διατηρούν ακό-
    μη τις παραδόσεις, τραγουδώντας ελληνικά κομμάτια και αδιαφορώντας για οποιοδή-
    ποτε ξενόφερτο ήχο. Διασκεδάζουν, τραγουδώντας δημοτικά τραγούδια από τη Σπάρ-
    τη και τη Μεσσηνία ή το «Άιντε, σαράντα χρόνους έκαμα στους κλέφτες καπετάνιος»
    του Βαλαωρίτη. Δεν έχουν μπολιαστεί με τα νέα ήθη και έθιμα, τα εκ του εξωτερικού
    προερχόμενα. Πρόκειται για σίγουρη έμμεση αναφορά του Μητσάκη στον ξενόφερτο
    τρόπο διασκέδασης των κατοίκων της Αθήνας, στον «ξένο» ήχο και στην αγνότητα
    και γνησιότητα της ελληνικής περιφέρειας. Η αντιπαραβολή των ελληνικών ασμάτων
    με τα ακούσματα ευρωπαϊκών τόνων, με τελική νίκη των πρώτων, αφού σκεπάζουν
    οποιοδήποτε άλλο ήχο, δίνει μια εικόνα πάλι της απογοήτευσης του Μητσάκη για τη
    νέα κατάσταση. Σε συνδυασμό με το γλέντι αυτό μια σκηνή χορωδίας «άπορων παι-
    διών»85 προκαλεί το ενδιαφέρον του αφηγητή, ο οποίος κάθεται και ακούει τις αργές,
    γλυκές, λεπτές, ποικίλες και εναρμόνιες φωνές των μικρών παιδιών να μεταφέρουν
    ήχους της ελληνικής παράδοσης. Παράλληλα ακούγεται ο ήχος ενός πιάνου, που εί-
    ναι σαν να προσπαθεί να χαλάσει τη διασκέδαση της παρέας, οι φοιτητές παραγγέλ-
    νουν κανταΐφι, κατάλοιπο τούρκικων παραδόσεων, και όλα τα στοιχεία δικαιολογούν
    τα πολλαπλά πρόσωπα της ταυτότητας του ελληνικού κράτους, του χαμένου ανάμεσα
    σε Ανατολή και Δύση. Όλα συνδυάζονται και μπερδεύονται. Δεν πιστεύω ότι είναι
    τυχαία η επιλογή από το Μητσάκη μιας παρέας φοιτητών. Είναι εκείνοι που τον βοη-
    θούν να διατηρήσει την αισιοδοξία του πως θα αλλάξουν την κατάσταση και πως θα
    πάρουν το μέλλον στα χέρια τους, καταδικάζοντας επικίνδυνες πολιτικές και παλαιό-
    τερες ιδεολογίες. Σκηνικό είναι η παλιά Αθήνα, μια Αθήνα που ανακαινίζεται, προσ-
    παθώντας να αλλάξει ταυτότητα με την αλλαγή της όψης των κτιρίων, με μέσα δηλα-
    δή επιφανειακά, που δεν αλλάζουν στην πραγματικότητα την ουσία των γεγονότων.
    Το αφελές, παιδιάστικο και τερπνό τραγούδι των μικρών ξεσηκώνει την πρωτεύουσα,
    «τον σύγχρονον εν Ελλάδι πολιτισμόν, τον σύγχρονον εν Ελλάδι βίον, κατά το ήμισυ
    ευρωπαϊκόν και το ήμισυ έλληνα, κατά το ήμισυ φράγκον και κατά το ήμισυ ανατολί-
    την, δομινοφορούντα μασκαράν, επιχρυσωμένον τενεκέν, βρακάν με ψηλό καπέλ-
    λο…»86

    Το πληρες διηγημα ««Παρά την δεξαμενήν» κατωθι

    http://www.ekebi.gr/magazines/showimage.asp?file=58823&code=7370&zoom=800

  8. Ο/Η Συμβολαιογράφος λέει:

    Η ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

    http://www.astrology.gr/ZODIA/enallaktiki-gonia/item/31553-i-Diathiki-toy-Aristoteli-Meros-A#ixzz43Pmb35Bs
    http://www.astrology.gr/ZODIA/enallaktiki-gonia/item/31553-i-Diathiki-toy-Aristoteli-Meros-A#ixzz43PnD1PsQ

    Ο Διογένης Λαέρτιος φαίνεται θαυμαστής του μεγάλου μας φιλοσόφου, αυτό όμως που προκαλεί την έκπληξή μας, είναι η αποκάλυψη ότι διατηρεί στο πολύτιμο αρχείο του, την ΙΔΙΟΧΕΙΡΗ ΔΙΑΘΗΚΗ του Αριστοτέλη, την οποία και την μεταφέρει αυτούσια στο βιβλίο του

    ἡμεῖς δὲ καὶ διαθήκαις αὐτοῦ περιετύχομεν οὕτω πως ἐχούσαις·

    Εγώ μάλιστα, (ο Διογένης Λαέρτιος) έχω την τύχη (να διατηρώ στο αρχείο μου), την αυθεντική διαθήκη του Αριστοτέλη, η οποία είναι η εξής:

    «Ἔσται μὲν εὖ· ἐὰν δέ τι συμβαίνῃ, τάδε διέθετο Ἀριστοτέλης·

    «Έτσι πρέπει να γίνει: Δηλαδή αν μου συμβεί κάτι, εγώ ο Αριστοτέλης ορίζω τα ακόλουθα:

    ἐπίτροπον μὲν εἶναι πάντων καὶ διὰ παντὸς Ἀντίπατρον·

    Επίτροπος για όλα τα προσωπικά μου συμφέροντα και για όσο χρόνο χρειαστεί, θα είναι ο Αντίπατρος.

    ἕως δ’ἂν Νικάνωρ καταλάβῃ, ἐπιμελεῖσθαι Ἀριστομένην, Τίμαρχον,

    Όσον αφορά στην σχολή μου, μέχρι να είναι σε θέση να την αναλάβει ο Νικάνωρας, την επιμέλεια θα έχουν ο Αριστομένης, ο Τίμαρχος,

    Ἵππαρχον, Διοτέλην, Θεόφραστον ἐὰν βούληται καὶ ἐνδέχηται αὐτῷ,

    ο Ίπαρχος, ο Διοτέλης, ο Θεόφραστος, εάν βέβαια κάθε ένας από αυτούς δέχεται να παίξει αυτόν τον ρόλο.

    τῶν τε παιδίων καὶ Ἑρπυλλίδος καὶ τῶν καταλελειμμένων.

    Σε ό,τι αφορά στα παιδιά μου και στην γυναίκα μου την Ερπυλλίδα και σε όλα τα υπόλοιπα υπάρχοντά μου, παραμένει επίτροπος ο Αντίπατρος.

    καὶ ὅταν ὥρα ᾖ τῇ παιδί, ἐκδόσθαι αὐτὴν Νικάνορι·

    Και όταν η κόρη μου φτάσει σε ηλικία γάμου, να την παντρευτεί ο Νικάνορας.

    ἐὰν δὲ τῇ παιδὶ συμβῇ τι -ὃ μὴ γένοιτο οὐδὲ ἔσται-

    Εάν όμως συμβεί κάτι στην κόρη μου, που βεβαίως εύχομαι να μην της συμβεί τίποτα,

    πρὸ τοῦ γήμασθαι ἢ ἐπειδὰν γήμηται,

    είτε πριν παντρευτεί είτε μετά τον γάμο της,

    μήπω παιδίων ὄντων,

    και δεν έχει αποκτήσει ακόμα παιδιά,

    Νικάνωρ κύριος ἔστω καὶ περὶ τοῦ παιδίου καὶ περὶ τῶν ἄλλων διοικεῖν ἀξίως καὶ αὐτοῦ καὶ ἡμῶν.

    και πάλι ο Νικάνωρας θα είναι ο υπεύθυνος και σε ό,τι αφορά στην κόρη μου, και σε ό,τι αφορά στις υπόλοιπες υποθέσεις μου, τις οποίες θα πρέπει να φροντίσει επάξια για το κοινό καλό όλων μας.

    ἐπιμελείσθω δὲ Νικάνωρ καὶ τῆς παιδὸς καὶ τοῦ παιδὸς Νικομάχου,

    Επίσης ο Νικάνωρας πρέπει να φροντίζει και την κόρη μου και τον γιό μου τον Νικόμαχο,

    ὅπως ἂν ἀξιοῖ τὰ περὶ αὐτῶν, ὡς καὶ πατὴρ ὢν καὶ ἀδελφός.

    για να αποδείξει την αξία του, τόσο σαν πατέρας όσο και σαν αδελφός.

    ἐὰν δέ τι πρότερον συμβῇ Νικάνορι-ὃ μὴ γένοιτο-ἢ πρὸ τοῦ λαβεῖν τὴν παῖδα ἢ ἐπειδὰν λάβῃ,

    Αν όμως συμβεί κάτι κακό στο Νικάνωρα, κάτι που και πάλι απεύχομαι, είτε πριν από τον γάμο της κόρης μου, είτε μετά από αυτόν,

    μήπω παιδίων ὄντων, ἐὰν μέν τι ἐκεῖνος τάξῃ, ταῦτα κύρια ἔστω·

    εφόσον δεν έχουν αποκτήσει ακόμα παιδιά, τότε ό,τι αποφασίσει ο Νικάνωρας, αυτό ας εφαρμοστεί.

    ἐὰν δὲ βούληται Θεόφραστος εἶναι μετὰ τῆς παιδός, καθάπερ πρὸς Νικάνορα·

    Αν όμως θελήσει ο Θεόφραστος να παντρευτεί την κόρη μου, θα ισχύει και γι αυτόν ότι και για Νικάνωρα.

    Διαπιστώνουμε ότι πρώτη επιλογή του Αριστοτέλη για τον μελλοντικό σύζυγο της κόρης του, είναι ο Νικάνωρας. Σε περίπτωση όμως που για οποιονδήποτε λόγο αυτός ο γάμος δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί, έχει ορίσει και δεύτερη επιλογή, που είναι ο Θεόφραστος.

    εἰ δὲ μή, τοὺς ἐπιτρόπους βουλευομένους μετ’ Ἀντιπάτρου

    Σε αντίθετη περίπτωση, (δηλαδή αν δεν θέλει ούτε ο Θεόφραστος να παντρευτεί την κόρη μου) αν επιθυμούν και οι ίδιοι οι επίτροποι του Λυκείου συμπεριλαμβανομένου του Αντίπατρου,

    καὶ περὶ τῆς παιδὸς καὶ περὶ τοῦ παιδίου διοικεῖν ὅπως ἂν αὐτοῖς δοκῇ ἄριστα εἶναι.

    σε ότι αφορά και στην κόρη και στον γιο μου, θα μπορούν να διοικούν όπως αυτοί πιστεύουν ότι είναι το καλύτερο για τα παιδιά.

    ἐπιμελεῖσθαι δὲ τοὺς ἐπιτρόπους καὶ Νικάνορα μνησθέντας ἐμοῦ καὶ Ἑρπυλλίδος,

    Στην περίπτωση αυτή, οι επίτροποι θα έχουν την επιμέλεια για όλα τα θέματα που θα αφορούν μέχρι τότε στον Νικάνωρα, φροντίζοντας τόσο τα συμφέροντα των δικών μου ανθρώπων όσο και της Ερπυλλίδας,

    ὅτι σπουδαία περὶ ἐμὲ ἐγένετο,

    διότι αυτό θα σήμαινε πολλά για μένα.

    τῶν τε ἄλλων καὶ ἐὰν βούληται ἄνδρα λαμβάνειν, Ακόμα και αν η Ερπυλλίδα θελήσει να παντρευτεί κάποιον άλλον άντρα,

    ὅπως μὴ ἀναξίως ἡμῶν δοθῇ.

    ο άντρας αυτός να είναι αντάξιος της οικογένειάς μου.

    Υπενθυμίζουμε ότι η Ερπυλλίδα είναι η γυναίκα του Αριστοτέλη.

    δοῦναι δ’ αὐτῇ πρὸς τοῖς πρότερον δεδομένοις καὶ ἀργυρίου τάλαντον ἐκ τῶν καταλελειμμένων καὶ θεραπαίνας τρεῖς,

    Και να δώσετε σε αυτήν επιπλέον, εκτός των όσων έχουμε ξεκαθαρίσει και αργυρά νομίσματα αξίας ενός ταλάντου, από τα αποταμιευμένα, και τρεις υπηρέτριες.

    ἐὰν βούληται, καὶ τὴν παιδίσκην ἣν ἔχει καὶ παῖδα τὸν Πυρραῖον·

    Αν θέλει η Ερπυλλίδα, μπορεί να κρατήσει και την μικρή δούλη που έχει τώρα και τον μικρό δούλο μου τον Πυρραίο.

    καὶ ἐὰν μὲν ἐν Χαλκίδι βούληται οἰκεῖν,

    Και εάν επιθυμεί, μπορεί να κατοικήσει στην Χαλκίδα

    τὸν ξενῶνα τὸν πρὸς τῷ κήπῳ·

    και να χρησιμοποιήσει τον ξενώνα του σπιτιού που έχει θέα στον κήπο.

    ἐὰν δὲ ἐν Σταγείροις, τὴν πατρῴαν οἰκίαν.

    Εάν δε επιθυμεί να κατοικήσει στα Στάγειρα, μπορεί να χρησιμοποιήσει το πατρικό μου σπίτι.

    Στο σημείο αυτό βλέπουμε πόσο μεγάλη είναι η αγάπη του Αριστοτέλη για την γυναίκα του, που ορίζει στην διαθήκη του, ότι ακόμα και αν μετά τον θάνατό του, αποφασίσει να ξαναπαντρευτεί, αν το επιθυμεί μπορεί να χρησιμοποιήσει για κατοικία της με τον νέο της σύζυγο, το πατρικό σπίτι του Αριστοτέλη στα Στάγειρα!

    ὁποτέραν δ’ ἂν τούτων βούληται,

    Όποια από όλες τις επιλογές προτιμήσει,

    κατασκευάσαι τοὺς ἐπιτρόπους σκεύεσιν οἷς ἂν δοκῇ κἀκείνοις καλῶς ἔχειν καὶ Ἑρπυλλίδι ἱκανῶς.

    θα πρέπει οι επίτροποι να της εξασφαλίσουν όλη την οικοσκευή, όπως πιστεύουν αυτοί ότι είναι το καλύτερο και εφόσον ικανοποιούν και την ίδια την Ερπυλλίδα.

    ἐπιμελείσθω δὲ Νικάνωρ καὶ Μύρμηκος τοῦ παιδίου,

    Σε ότι αφορά στον ανήλικο δούλο Μύρμηκο, θα βρίσκεται και αυτός υπό την επιμέλεια του Νικάνωρα,

    ὅπως ἀξίως ἡμῶν τοῖς ἰδίοις ἐπικομισθῇ σὺν τοῖς ὑπάρχουσιν ἃ εἰλήφαμεν αὐτοῦ.

    κατά τον ίδιο τρόπο, όπως έχει επωμιστεί επάξια και την φροντίδα των υπολοίπων δικών μου υποθέσεων τις οποίες θα αναλάβει.

    εἶναι δὲ καὶ Ἀμβρακίδα ἐλευθέραν καὶ δοῦναι αὐτῇ, ὅταν ἡ παῖς ἐκδοθῇ, πεντακοσίας δραχμὰς καὶ τὴν παιδίσκην ἣν ἔχει.

    Υπάρχει επίσης και η δούλη Αμβρακίδα η οποία πρέπει να απελευθερωθεί όταν παντρευτεί, και επιπλέον να της δοθούν 500 δραχμές (προίκα) και να κρατήσει την κόρη την οποία έχει γεννήσει.

    δοῦναι δὲ καὶ Θαλῇ πρὸς τῇ παιδίσκῃ ἣν ἔχει, τῇ ὠνηθείσῃ, χιλίας δραχμὰς καὶ παιδίσκην·

    Επίσης να δώσετε από κοινού, στον Θαλή και στην μικρή κόρη του, που τους έχουμε αγοράσει στο παρελθόν 1000 δραχμές και μια υπηρέτρια.

    καὶ Σίμωνι χωρὶς τοῦ πρότερον ἀργυρίου αὐτῷ εἰς παῖδ’ ἄλλον,

    Και στον Σίμωνα, να δώσετε επιπλέον χρήματα, εκτός από αυτά που έχει πάρει στο παρελθόν, με σκοπό να αγοράσει έναν υπηρέτη.

    ἢ παῖδα πρίασθαι ἢ ἀργύριον ἐπιδοῦναι.

    Ή να του αγοράσετε εσείς έναν υπηρέτη ή να του δώσετε το αντίτιμο σε χρήματα.

    Τύχωνα δ’ ἐλεύθερον εἶναι, ὅταν ἡ παῖς ἐκδοθῇ,

    Ο Τύχωνας να απελευθερωθεί όταν παντρευτεί κόρη μου,

    καὶ Φίλωνα καὶ Ὀλύμπιον καὶ τὸ παιδίον αὐτοῦ.

    καθώς επίσης να απελευθερωθούν και ο Φίλωνας και ο Ολύμπιος και το παιδί του.

    Διαπιστώνουμε ότι εν όψει ενός γάμου, επειδή αλλάζει το οικογενειακό καθεστώς, απελευθερώνονται οι δούλοι, οι οποίοι προφανώς δεν χρειάζονται πλέον, αφού η κόρη θα μετακομίσει στο σπίτι του άνδρα της.

    Γενικότερα όμως, διαπιστώνουμε μία εξαιρετικά ευνοϊκή αντιμετώπιση ως προς την ζωή των δούλων, που σήμερα σε καμμία περίπτωση δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε…

    μὴ πωλεῖν δὲ τῶν παίδων μηδένα τῶν ἐμὲ θεραπευόντων, ἀλλὰ χρῆσθαι αὐτοῖς·

    Οι υπόλοιποι δούλοι του σπιτιού, όπως και οι προσωπικοί μου δούλοι να μην πουληθούν, αλλά να συνεχίσουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους (στα υπόλοιπα μέρη της οικογένειάς μου.)

    ὅταν δ’ ἐν ἡλικίᾳ γένωνται, ἐλευθέρους ἀφεῖναι κατ’ ἀξίαν.

    Όταν όμως ενηλικιωθούν, να αφεθούν ελεύθεροι, εφόσον το αξίζουν.

    Προφανώς με τον όρο «εφόσον το αξίζουν» καταλαβαίνουμε ότι οι δούλοι, εκτός από το να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους μέσα στο σπίτι, θα πρέπει να υφίστανται και ένα είδος εκπαίδευσης, με απώτερο σκοπό να οδηγηθούν κάποτε στην απελευθέρωσή τους, την οποία όπως βλέπουμε ο Αριστοτέλης την επιθυμεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να αφιερώνει σε αυτούς ένα πολύ μεγάλο μέρος της διαθήκης του.

    ἐπιμελεῖσθαι δὲ καὶ τῶν ἐκδεδομένων εἰκόνων παρὰ Γρυλλίωνα,

    Να φροντίσετε επίσης και τους πίνακες του σπιτιού που ζωγράφισε ο Γρυλλίωνας,

    ὅπως ἐπιτελεσθεῖσαι ἀνατεθῶσιν,

    να προσφερθούν ως δώρα.

    ἥ τε Νικάνορος καὶ ἡ Προξένου, ἣν διενοούμην ἐκδοῦναι,

    Το πορτρέτο του Νικάνωρα να δοθεί στον Νικάνορα, το πορτρέτο του Πρόξενου να δοθεί στον Πρόξενο, όπως είχα αποφασίσει να τους τα προσφέρω,

    καὶ ἡ τῆς μητρὸς τῆς Νικάνορος·

    και επίσης ο πίνακας που παριστάνει το πορτρέτο της μητέρας του Νικάνορα, να δοθεί και αυτός στον Νικάνωρα,

    Παρατηρούμε ότι αφού ο Αριστοτέλης έχει στο σπίτι του, τόσο το πορτρέτο της μητέρας του Νικάνορα όσο και του ίδιου του Νικάνορα, θα πρέπει να υπήρχε σίγουρα μεταξύ τους, κάποια παλιά οικογενειακή σχέση.

    Το γεγονός αυτό εξηγεί και τον λόγο που ο Αριστοτέλης τον έχει επιλέξει τον Νικάνωρα τόσο για γαμπρό του, όσο και για τον διάδοχό του στο Λύκειο.

    καὶ τὴν Ἀριμνήστου τὴν πεποιημένην ἀναθεῖναι,

    Επίσης, το πορτραίτο του Αριμνήστου να το τοποθετήσετε

    ὅπως μνημεῖον αὐτοῦ ᾖ,

    στον τάφο του, για να αποτελέσει το ενθύμιό του,

    ἐπειδὴ ἄπαις ἐτελεύτησε·

    επειδή πέθανε χωρίς να αφήσει τέκνα.

    καὶ τῆς μητρὸς τῆς ἡμετέρας τῇ Δήμητρι ἀναθεῖναι εἰς Νεμέαν ἢ ὅπου ἂν δοκῇ.

    Και την προσωπογραφία της δικής μου μητέρας, να την προσφέρετε στον ναό της Δήμητρας στην Νεμέα ή όπου κρίνεται καλύτερα.

    ὅπου δ’ ἂν ποιῶνται τὴν ταφήν,

    Όπου και αν αποφασίσετε να θάψετε το σώμα μου,

    ἐνταῦθα καὶ τὰ Πυθιάδος ὀστᾶ ἀνελόντας θεῖναι,

    εκεί να τοποθετήσετε και τα οστά της μητέρας μου της Πυθιάδας

    ὥσπερ αὐτὴ προσέταξεν·

    όπως ήταν η επιθυμία της.

    ἀναθεῖναι δὲ καὶ Νικάνορα σωθέντα, ἣν εὐχὴν ὑπὲρ αὐτοῦ ηὐξάμην.

    Επίσης επιθυμώ ο Νικάνορας, ο οποίος σώθηκε κάποτε μετά από ένα δικό μου τάμα,

    Παρατηρούμε την μεγάλη ευσέβεια του Αριστοτέλη που τον οδήγησε να προσφέρει τάμα (ευχήν ευξάμην) υπέρ της υγείας του Νικάνορα.

    ζῷα λίθινα τετραπήχη Διὶ σωτῆρι καὶ Ἀθηνᾷ σωτείρᾳ ἐν Σταγείροις.»

    Να αναθέσει αυτό το τάμα που αφορά στην κατασκευή ζώων από σκαλιστό λίθο, μήκους τεσσάρων πήχεων, προς τιμή του Διός Σωτήρα και της Αθηνάς Σωτήρας, στον ναό τους στα Στάγειρα.

    Στο σημείο αυτό μας αποκαλύπτει ότι στα Στάγειρα υπήρχε ένα «δίδυμος Ναός» αφιερωμένος από κοινού τόσο στον Δία όσο και στην Αθηνά, με την κοινή τους ιδιότητα της σωτηρίας.

    Τα λίθινα ζώα που αναφέρει, είναι προφανώς τα σύμβολα των δύο θεών, δηλαδή του ζητάει από τον Νικάνωρα να κατασκευάσει έναν αετό για τον Δία και μία κουκουβάγια για την Αθηνά.

    Τοῦτον ἴσχουσιν αὐτῷ αἱ διαθῆκαι τὸν τρόπον.

    Με αυτόν τον λεπτομερή και ακριβή τρόπο, τίθεται σε ισχύ η διαθήκη μου.

  9. Ο/Η La canal de Negroponte λέει:

    https://soropoulos.wordpress.com/2011/01/14/%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%83-%CF%83%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%B9%CE%BC%CF%80%CE%B1%CF%83-%C2%AB%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BE%CF%8D-%CE%B4%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CE%BA/

    ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΚΑΡΙΜΠΑΣ
    ……………………….
    Αλήθειες που πρώτος είπε ο Γιάννης Σκαρίμπας, και αυτός είναι ο λόγος που το έργο του δεν έχει αναγνωριστεί μέχρι σήμερα.

    «Λένε ψέματα. – δεν είναι αυτό το ΄21. Το Πατριαρχείο το αφόρισε. Οι πρόκριτοι και οι Ιεράρχες το χλεύασαν. Ο Καποδίστριας του γύρισε την πλάτη. Ο Κοραής το μυχτήρισε. Ο Καραντζάς, ο Μαυροκορδάτος, ο Ιγνάτιος, το ξεπούλαγαν στους ξένους. Χώρια οι Νέγρηδες και οι Κωλέττηδες, χώρια ο Κιουταχής κι ο Ιμπραίμης. Η καταρεμάρα του δεν λέγεται»

    «Η Βυζαντινή αυτοκρατορία δεν είχε τίποτα το περισσότερο ελληνικό από όσο ο Ρωμαϊκός πολιτισμός, αυτός το είχε ως πνεύμα. Και στάθηκε Ρωμαϊκό Κράτος (Νέα Ρώμη), μέχρι τέλους του, με μόνο τη λαλιά του ελληνική, και τούτο μόνο εξ ανάγκης…………

    Τι ήταν το Ιερατείο, οι Φαναριώτες και οι λόγιοι γύρω και πριν από το ΄21; Ήσαν ή όχι Τουρκογλείφτες και ενάντιοι σε κάθε ιδέα εθνεγερσίας;» αναρωτιέται ο Γιάννης Σκαρίμπας και συμπληρώνει:

    «Το είπα και το ξαναλέω. Το ΄21 δεν ήταν όμοιο με καμία επανάσταση του κόσμου. Το ότι, παρά τον Μέττερνιχ και το Συνέδριο της Βιέννης, παρά τον Ιμπραήμ και τον Ιγνάτιο, παρά τον Κοραή και τον Βρυώνη, παρά την αντίδραση του ιερατείου και των προκρίτων, μπόρεσε να εκραγεί και να σταθεί, αυτό δεν ήταν θαύμα – γιατί το θαύμα είναι μια παραβίαση της φυσικής διαδικασίας της ύλης (πράγματα της δικαιοδοσίας των Αγίων μας). Το ΄21 ήταν μια Εθνικό-Κοινωνική επανάσταση, η πρώτη και τελευταία της ιστορίας. Χτύπησε τον Κιουταχή κα τον Δράμαλη, όσο και τον ντόπιο τσορμπατζή και τον δυνάστη. Αποθέωσε τον Κανάρη, ενώ κατέλαβε την Καγκελλαρία της Ύδρας εξ εφόδου»………..

    Την ώρα που λιγοστοί αγωνίζονταν με τα γιαταγάνια στα χέρια, περίπου 300.000 νέοι είχαν βρει καταφύγιο στα Μοναστήρια προκειμένου, όχι να έρθουν σε επαφή με τον Θεό αλλά να περνάνε καλά, γιατί είναι δεδομένο ότι όντας εκεί κανείς δεν τους πείραζε………….

    Στις 21 Ιανουαρίου του 2011 συμπληρώνονται 27 χρόνια από τον θάνατο του Γιάννη Σκαρίμπα. Η κηδεία του έγινε στον Προφήτη Ηλία, στο Κάστρο της Κανήθου και ο τάφος του βρίσκεται εκεί για να αγναντεύει την Χαλκίδα που τόσο αγάπησε παρά το γεγονός ότι γεννήθηκε στην Αγ. Ευθυμία της επαρχίας Παρνασσίδας το 1893. Μια ημέρα πριν την κηδεία του, γυναίκες από την Κάνηθο πραγματοποίησαν συγκέντρωση διαμαρτυρίας με κύριο σύνθημα: «Δεν θέλουμε τον άθεο στην γειτονιά μας». Ακόμη και νεκρός ο Σκαρίμπας προκαλούσε…

    Την ημέρα της κηδείας, όταν μετά από «οδύσσεια» στην κυριολεξία βρέθηκε το κόκκινο πουκάμισο με το οποίο ήθελε να τον θάψουν φορώντας το, εμφανίστηκε η τότε Υπουργός Πολιτισμού, η αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη, η οποία μίλησε με θέρμη για το έργο του Σκαρίμπα. Πάνω από τον τάφο τραγούδησε το «Σπασμένο Καράβι» ο Κώστας Καράλης, ενώ προσωπικότητες της εποχής ήρθαν να τον τιμήσουν με την παρουσία τους ή να πάρουν λίγη από την λάμψη του, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι δεν μπορούσε, εκείνη την ύστατη στιγμή, να τους πάρει με τις πέτρες….

    Κοσμάς Σορόπουλος

  10. Ο/Η La canal de Negroponte λέει:

    http://surprisedbytime.blogspot.gr/2013/06/evliya-writes-of-channels-of.html



    Οθωμανική Κρήνη

    Σημειώστε τον μύλο που υπήρχε

    http://www.eviaportal.gr/euboea_content.asp?ID=29464#sthash.f9o8EGz2.dpuf

    Μετά την κατάληψη της Χαλκίδας (Νεγρεπόντε εκείνη την εποχή) από τους Οθωμανούς, όλος ο Ενετικός πληθυσμός του κάστρου (της πόλης της Χαλκίδας που περικλειόταν από τείχη) αφανίστηκε, ενώ οι Έλληνες στάλθηκαν σαν σκλάβοι στην Κωνσταντινούπολη. Το Κάστρο κατοικούταν από Οθωμανούς και διακόσιους περίπου Εβραίους.
    Το τζαμί στην πλατεία Αγοράς γκρεμίστηκε μαζί με τα υπόλοιπα 10 από το σύνολο των 11 Οθωμανικών τεμένων στην περιοχή της Χαλκίδας.
    Τι σώζεται σήμερα από την Οθωμανική περίοδο
    Δυστυχώς πολύ λίγα κτίρια και κατασκευές εκείνης της περιόδου σώζονται μέχρι σήμερα. Μεταξύ αυτών είναι η οικία της οδού Παίδων, το κάστρο του Καρά Μπαμπά, το μοναδικό σωζόμενο τζαμί του Εμίρ Ζαδέ καθώς και η παραπλήσια τούρκικη κρήνη. Επίσης έστω και με αρκετές παρεμβάσεις που αλλοίωσαν την αρχική της μορφή, σώζεται τμήμα της κατοικίας του Ομέρ Πασά στη Χαλκίδα, του τελευταίου Τούρκου στρατιωτικού διοικητή της Εύβοιας και μετέπειτα οικεία του Νικόλαου Κριεζώτη.

    http://www.eviaportal.gr/euboea_content.asp?ID=29185#sthash.JBKKAObM.dpuf

    Τζαμί Εμίρ Ζαδέ στη Χαλκίδα

    Το τζαμί του Εμίρ Ζαδέ στη Χαλκίδα χτίστηκε τον 15ο αιώνα από τους Τούρκους που αφίχθησαν στην Εύβοια, δηλαδή κατά τους πρώτους χρόνους της οθωμανικής περιόδου (1470-1833) στη Χαλκίδα, και αποτελούσε τον τόπο συγκέντρωσης και προσευχής τους.Πρόκειται για ένα από τα τρία τζαμιά που υπήρχαν στην πόλη (εντός του κάστρου), το οποίο διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση, αν και έχουν καθαιρεθεί ο μιναρές και το προστώο, τα οποία σώζονταν τουλάχιστον έως τα μέσα του 19ου αιώνα.

  11. Ο/Η Βάϊος λέει:

    O eklag τα λέει σωστά.
    Τρισμέγιστος ήταν μόνο ο Ερμής (τον θεοποιήσαμε Ελληνες και Αιγύπτιοι)
    Πυθαγόρας ο φίλος της σοφίας (οχι σοφός οπως ο δάσκαλός του Θαλής) και ο μέγιστος των Ελλήνων φιλόσοφος (Το λέει και ο Πλούταρχος και ο Thomas Stanley)

    • Ο/Η Ζωζώ Σαπουνάκη λέει:

      Γούστα είναι αυτά.
      Μουά προτιμώ πάντως Αριστοτέλη, γαρνιρισμένο με ρύζι, είναι υπέροχος

  12. Ο/Η eklag λέει:

    Δυστυχώς η «Υψηλή Αισθητική» και οι «Δεν έχει οριστεί η κατηγορία προσωπικού» αναγκάζονται να συνυπάρξουν.
    Επιτούτου η χώρα ολόκληρη μετετρέπεται σε Hilton.

  13. Ο/Η makis λέει:

    Τον Φειδία τον καταδίκασαν σε φυλάκιση όπου πέθανε οι πολιτικοί αντίπαλοι (ή τον έστειλαν στην εξορία).
    Ομοίως ο μέγιστος Σωκράτης, καταδικάστηκε βάσει επαγγελματιών συκοφαντών, όχι χριστιανών.
    Τον Αριστοτέλη, ετοιμάζονταν να δικάσουν για ασέβεια, το ιερατείο της εποχής και η σχολή του Ισοκράτη. Αναγκάστηκε να διαφύγει στην Χαλκίδα εγκαταλείποντας την Αθήνα, όπου και πέθανε. Έχει κατηγορηθεί οτι απέφυγε να πολεμήσει σε κάποια μάχη, εφευρίσκοντας μια φτηνή θρησκευτική δικαιολογία.
    Ο Πλάτωνας, απέρριψε την ποίηση από την ιδανική πολιτεία του, χαρακτήρισε τον Όμηρο και τον Ησίοδο «μυθοπλάστες» και τους καυτηρίασε για τα «ψεύδη» τους.
    Ο Αλκιβιάδης, ο αγαπημένος μαθητής του Σωκράτη, διακωμώδησε τα Ελευσίνεια μυστήρια, πράγμα που του στοίχισε την εξορία του. Σε όλη του τη ζωή περιφερόταν μεταξύ πίστης και προδοσίας.
    Ο Επίκουρος καταδικάζει την λαϊκη θρησκεία και τους θεούς. Ο Θεός γι’ αυτόν, δεν έχει καμία σχέση με τους θεούς που πίστευε ο κόσμος και τις ιδιότητες που τους απέδιδαν.
    Ο φιλόσοφος Ξενοφάνης αρνείται τον ανθρωπομορφισμό των θεων του Ομήρου και καταγγέλει την ανηθικότητα τους.
    Ο Ηράκλειτος αποστρεφόταν τη λαϊκή θρησκεία και τους θεους της.
    Τον Αίσωπο, συκοφάντησε με δολοπλοκία και σκότωσε το ιερατείο των Δελφών.
    Τον ναό της Δήμητρας όπου τελούνταν τα Ελευσίνεια, κατέστρεψαν οι Σαρμάτες, κανείς χριστιανός.
    Ο Αισχύλος απομακρύνθηκε από την Αθήνα από τους θρησκόληπτους παρ’ όλο που είχε πολεμήσει στον Μαραθώνα και τη Σαλαμίνα, ίσως και τις Πλαταιές. Εξόριστος εικάζεται οτι δολοφονήθηκε πάλι από θρησκόληπτους ή κάποιον αντίπαλο του.
    Κάποιεις πόλεις μήδισαν και πρόδωσαν τους υπόλοιπους Έλληνες. Το ίδιο και κάποιοι στρατηγοί κατέφυγαν στους Πέρσες.

    Αυτά για την «ανεκτική», αλάνθαστη αρχαία Ελλάδα. Ευτυχώς όμως που υπάρχουν χριστιανοί. Στην αρχή του άρθρου, δεν χάνει ευκαιρία ο συντάκτης να ρίξει τη σπόντα του. Τι κρίμα που δεν ζούσαν και προ Χριστού. Έτσι θα ξέραμε σε ποιους θα τα φόρτωνε όλα ο εμβριθής αντικειμενικός συγγραφέας του άρθρου.
    Και τέλος πάντων αποφασίστε. Ποιους θαυμάζετε ως αρχαίους έλληνες; τους φιλοσόφους; τους πολιτικούς; τους στρατηγούς; τον απλό λαο; την δημοκρατία της Αθήνας; την ολιγαρχία της Σπάρτης; τους εμφυλίους; τα διονυσιακά όργια, τη φιλοσοφική εκγράτεια; την αυστηρότητα της Σπάρτης; τη διαφθορά της Κορίνθου; τη θεοσέβεια της Αθήνας; την ελευθερία; την ειλωτία;
    Ο κάθε ένας διαλέγει κατά το δοκούν ό,τι τον εξυπηρετεί. Θα διαφωνούσαν μεταξύ τους όμως συμφωνούν γιατί τους ενώνει όλους ένα κοινό: η πολεμική κατά των χριστιανών και του Βυζαντίου. Με κάτι τέτοια σκεπτικά και «αναλύσεις» δεν μπορεί παρά να είναι επιφυλακτικός ο καθένας αν όχι προκατειλημένος εξ ορισμού.

    • Ο/Η laskaratos λέει:

      Κύριε makis,
      Όπως λέω στο ποστ: Η ελληνική αρχαιότητα δεν ήταν βέβαια Βυζάντιο, αλλά δεν ήταν απαλλαγμένη κι αυτή από το δηλητήριο της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας που καταδίωκε τους στοχαστές, όχι συστηματικά και οργανωμένα αλλά συγκυριακά. Τα έχουμε εκθέσει αναλυτικά αυτά τα δυσάρεστα ε δ ώ.
      https://roides.wordpress.com/2013/10/26/26oct13/

      Θα διαπιστώσετε λοιπόν, αν κάνετε τον κόπο, ότι τα όσα λέτε στο σχόλιό σας είναι ελάχιστα με όσα καταλογίζω εγώ.
      Το να (νομίζετε πως μπορείτε να) κρύβετε όμως τις κτηνωδίες της βυζαντινής Ορθόδοξης Κόλασης, ακρωτηριασμούς, εκτυφλώσεις, πυρπολήσεις ανθρώπων κλπ,
      https://roides.wordpress.com/2010/12/07/7dec10/
      πίσω από αυτά τα ασύγκριτα πιο ανώδυνα περιστατικά, ή να συμψηφίζετε καταστάσεις με συνεργούς στην εθελοτυφλία σας εμάς, που δεν χαριζόμαστε σε καμία ιστορική παλιανθρωπιά, οποθενδήποτε προερχόμενη, αποτελεί σοβαρής μορφής φαντασίωση και αυταπάτη, από την οποία πρέπει να απαλλαγείτε.

  14. Ο/Η Αριστοτελικός λέει:

    Έπρεπε να τα είχατε συνδέσει

    https://roides.wordpress.com/2013/12/28/28dec13/

    Όταν η Εκκλησία λογοκρίνει τον Αριστοτέλη, μπορεί να βγει σε καλό

    (…)
    Το (σχεδόν) κενό μπορεί να δημιουργηθεί, η φύση δεν το αποστρέφεται ούτε το φοβάται, κανείς δεν ρουφιέται μέσα σε αυτό, απλά δέχεται ωθήσεις από τον περιβάλλοντα ρευστό χώρο. Ήταν η υπογραφή της ληξιαρχικής πράξης θανάτου του Horror vacui, όχι όμως και της ανυπαρξίας του απόλυτου κενού, γιατί τέτοιο κενό δεν επιτεύχθηκε από το δήμαρχο.

    Το αστείο στην υπόθεση είναι πως η σύγχρονη Επιστήμη δικαιώνει κατά κάποιον τρόπο τον Αριστοτέλη. Αποδεικνύεται για πολλοστή φορά πως η Φιλοσοφία μπορεί να προβλέψει το περίγραμμα επιστημονικών αληθειών.
    (…)

  15. Ο/Η Ιουδαίος λέει:

    http://www.eviaportal.gr/euboea_content.asp?ID=35609
    Η εβραϊκη Συναγωγή της Χαλκίδας.

    • http://www.eviaportal.gr/euboea_content.asp?ID=35613

      Η Εβραϊκή Κοινότητα της Χαλκίδας

      7/3/2015

      Η Ρωμανιώτικη Εβραϊκή Κοινότητα Χαλκίδας κατά μία εκδοχή θεωρείται η παλαιότερη κοινότητα Εβραίων στην Ευρώπη. Ακόμα και αν σύμφωνα με το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο δεν είναι η αρχαιότερη, είναι όμως η μοναδική στην Ευρώπη που βιώνει στην ίδια πόλη, αδιάκοπα, επί 2.500 χρόνια. Επίσκεψη του Πρέσβη του Ισραήλ, Ασέρ Μωϋσή, το 1950 στη Συναγωγή της Χαλκίδας


      Επίσκεψη του Πρέσβη του Ισραήλ, Ασέρ Μωϋσή, το 1950 στη Συναγωγή της Χαλκίδας

      Η Εβραϊκή Κοινότητα της Χαλκίδας όντας από τις παλαιότερες και ζώντας σε σχετική απομόνωση από τους υπόλοιπους Εβραίους της Ελλάδας αναπτύχθηκε αυτόνομα και μιλούσε μόνο Ελληνικά.

      Ενσωματώθηκε τόσο πολύ στην Ελληνική κουλτούρα που σταμάτησαν να διαβάζουν και να μιλάνε Εβραϊκά ενώ πολλοί εγκατέλειψαν και τον Ιουδαϊσμό. Αυτό δεν άλλαξε ακόμα και μετά την εκδίωξη των Εβραίων από την Ισπανία και την έλευση των Σεφαραδιτών που ενσωματώθηκαν στις τοπικές κοινότητες.

      Είναι χαρακτηριστικό ότι στνη Εβραϊκή κοινότητα της Χαλκίδας – σύμφωνα με περιηγητές – δύσκολα μπορούσες να ξεχωρίσεις ποιοι ήταν οι Εβραίοι.

      Οι πρώτοι Εβραίοι στη Χαλκίδα

      Η Εβραϊκή παρουσία στην Εύβοια και κυρίως στη Χαλκίδα είναι τόσο παλαιά, ώστε πιστεύουμε ότι οι πρώτοι Εβραίοι ήρθαν μετά το 586 π. χ. Πιθανόν να ήταν οι ΠΕΡΑΤΕΣ που ακολούθησαν τους Φοίνικες, σαν έμποροι, όταν εκείνοι ήρθαν στην Ελλάδα και κατευθύνθηκαν προς τη Θήβα, περνώντας από την Εύβοια.

      Μία από τις πρώτες αναφορές στην Εβραϊκή Κοινότητα της Χαλκίδας έχουμε από τον Φίλωνα τον Αλεξανδρινό Φιλόσοφο σε μία συνομιλία του με τον Γαίο Καίσαρα τον 1ο αιώνα μ.χ.

      Όσο για την περίοδο των Ελληνιστικών χρόνων, οι Εβραίοι είναι αναμφισβήτητα εγκατεστημένοι και οργανωμένοι σε παροικίες κυρίως στη Χαλκίδα.

      Το 1159 επισκέπτεται την πόλη ο Ισπανός περιηγητής Ραβίνος Βενιαμίν μπεν Γιονά από την Τουδέλα και αναφέρει στο οδοιπορικό του ότι στη Χαλκίδα μένουν 2.000 Εβραίοι.

      Οι Εβραίοι στη Χαλκίδα κατοικούσαν μέσα στο Κάστρο, μιλούσαν μόνο την Ελληνική γλώσσα, και ήταν πολύ δύσκολο να τους ξεχωρίσεις από τους άλλους κατοίκους. Στην Χαλκίδα είχαν συγκροτήσει δική τους συνοικία, στη μέση της οποίας ανέγειραν Συναγωγή. Συνάντησε δε τρεις Ραβίνους, τον Ελιγιά Βαλτερί, τον Ρ. (ίσως Ραφαέλ) Εμμανουέλ και τον Ρ. Καλέβ επικεφαλής της παροικίας.

      Ενετοκρατία

      Την περίοδο που Ενετοί και Λομβαρδοί κατοικούσαν στη Χαλκίδα, που ονομαζόταν Νεγρεπόντε, η Εβραϊκή Κοινότητα ήκμαζε και τα μέλη της ασχολούνταν με το εμπόριο, την εξαγωγή οίνου, τη βιοτεχνία και ήταν τεχνίτες, βαφείς και μεταξουργοί.

      Η Εβραϊκή συνοικία ήταν κοντά στην Άνω Πύλη, που πήρε το όνομα Πύλη των Ιουδαίων. Την Εβραϊκή συνοικία διέσχιζε η οδός Άνω Πύλης, σημερινή Κώτσου, έως τη συμβολή των οδών Παπαναστασίου και Μ. Φριζή.

      Προς το τέλος της Ενετοκρατίας οι πόλεμοι, οι λοιμοί και οι βαριά φορολογία έχουν εξαθλιώσει την Κοινότητα. Οι Εβραίοι εξακολουθούσαν ν΄ ασχολούνται με το εμπόριο, αλλά δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα, δεν συμμετείχαν στη διοίκηση και είχαν την υποχρέωση να εκτελούν χρέη δημίου.

      Τουρκοκρατία

      Το 1470 το Κάστρο καταλαμβάνεται από το Μωάμεθ τον Πορθητή. Η σφαγή ήταν τρομερή. Οι Γενίτσαροι φυγάδευαν με αντάλλαγμα χρυσό και πολλοί Εβραίοι διέφυγαν στη Θήβα, όπου υπήρχε μεγάλη Εβραϊκή Κοινότητα.

      Από την περίοδο αυτή η Χαλκίδα και μαζί η Εβραϊκή Κοινότητα, εισέρχεται σε περίοδο παρακμής, σκληρής εκμετάλλευσης, βαρβαρότητας και τρόμου, ενώ μαστίζεται ανελέητα από την πανώλη.

      Μετά την κατάληψη της η Χαλκίδα (Νεγρεπόντε εκείνη την εποχή), Γρίμπος ή Έγριμπος για τους Οθωμανούς και διοικητικό κέντρο του σαντζακιού του Ευρίπου, αναπτύσσεται συγχρόνως «στα προάστια των Χριστιανών» και στην πόλη των Τούρκων και Εβραίων.

      Όλος ο Ενετικός πληθυσμός του κάστρου (της πόλης της Χαλκίδας που περικλειόταν από τείχη) αφανίστηκε, ενώ οι Έλληνες στάλθηκαν σαν σκλάβοι στην Κωνσταντινούπολη. Το Κάστρο κατοικούταν από Οθωμανούς και διακόσιους περίπου Εβραίους.


      Αγία Παρασκευή, Τζαμί Εμίρ Ζαδέ και Εβραϊκή Συναγωγή στη Χαλκίδα. Τρεις θρησκείες και αιώνες ιστορίας στριμώχνονται σε λίγα οικοδομικά τετράγωνα στη Χαλκίδα.

      Επανάσταση του 1821

      Στην επανάσταση του 1821 οι Εβραίοι πορεύονται κι αυτοί με τη μοίρα όλων των κατοίκων της πόλης.

      Ο Γ. Φουσάρας και ο Γ. Φιλιππόπουλος αναφέρουν ότι οι εβραϊκές οικογένειες ΚΟΕΝ και ΚΡΙΣΠΗ προσχώρησαν στη Φιλική Εταιρεία. Είναι οικογένειες μεγάλες, ισχυρές και με μόρφωση. Έναν Κρίσπη, οπλαρχηγό του Κριεζώτη, συναντάμε στην Τριζήνα, πλάι στο Θ. Κολοκοτρώνη.

      Το 1840, όταν η Εύβοια αποτελεί πλέον μέρος της ελληνικής επικράτειας, γίνεται το πρώτο πολεοδομικό διάγραμμα του Κάστρου, όπου αναφέρονται 455 ιδιοκτησίες από τις οποίες οι 51 είναι εβραϊκές, τα μέλη δε της Κοινότητας ανέρχονται σε 400 άτομα.


      Το 1894 η Εβραϊκή Κοινότητα έχει 52 οικογένειες και 284 άτομα, όπως προκύπτει από επιστολή ντοκουμέντο της Κοινότητας για βοήθεια, προς τους Αμερικανούς ομοθρήσκους. Αιτία της έκκλησης αυτής είναι ο μεγάλος καταστροφικός σεισμός που κατεδάφισε σχεδόν όλη την πόλη.

      Αυτή την περίοδο ο πληθυσμός της Κοινότητας μειώνεται σε 170 μέλη. Πολλοί θα μετοικίσουν σε άλλες κοινότητες, όπως του Βόλου.

      Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος

      Στον Έλληνο-Ιταλικό Πόλεμο του 1940, ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός που έπεσε ηρωικά μαχόμενος, ήταν ο Χαλκιδέος Εβραίος Συνταγματάρχης Μορδοχαίος Φριζής.

      Ολοκαύτωμα

      Κατά την διάρκεια της Γερμανικής κατοχής και του ολοκαυτώματος η Εβραϊκή Κοινότητα της Χαλκίδας είναι από τις λίγες που από τα 327 μέλη της χάθηκαν μόνο τα 22.

      Αυτό οφείλεται στην προστασία που προσέφεραν οι Χαλκιδέοι κάτοικοι, οι Αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης αλλά και ο Μητροπολίτης Γρηγόριος, ο οποίος έκρυψε και τα Ιερά σκεύη της Συναγωγής σε χώρο της Μητρόπολης.

      Η Εβραϊκή Κοινότητα Χαλκίδας σήμερα

      Μετά την απελευθέρωση το 1945, πολλοί έφυγαν κι εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα, το Ισραήλ και την Αμερική. Παρόλα αυτά η Κοινότητα αναδιοργανώθηκε και λειτουργεί κανονικά αριθμώντας όμως πλέον λιγότερα από 100 μέλη.

      Η Εβραϊκή παρουσία στη Χαλκίδα


      Η Συναγωγή της Χαλκίδας είναι μία από τις παλαιότερες στην Ελλάδα η οποία όμως καταστράφηκε έξι φορές στην διάρκεια της ζωής της και όλες ξαναχτίστηκε ακριβώς στο ίδιο σημείο.

      Παλαιό και νέο Νεκροταφείο συνυπάρχουν στον ίδιο χώρο, σε μία έκταση 17 στρεμμάτων, στην οδό Μεσσαπίων.

      Το Εβραϊκό νεκροταφείο της Χαλκίδας περιέχει τάφους που χρονολογούνται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας (15ος αιώνας).΄

      Στον ίδιο οικοδομικό χώρο εξωτερικά, στη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, έχει αναγερθεί Μνημείο το οποίο πλαισιώνεται από τις προτομές των μακαριστών Μητροπολίτη Γρηγόριου και Συνταγματάρχη Μαρδοχαίου Φριζή.

      Δείτε περισσότερες φωτογραφίες από την Εβραϊκή Κοινότητα της Χαλκίδας.

      Οι αδερφές Μπεχώρα Χαζάν, Βικτωρία Κωστή και ο ανιψιός Φρειδερίκος Φεριτζής στην Χαλκίδα το 1934

      Εβραϊκή Συναγωγή
      Πηγές:
      jewishvirtuallibrary.org
      ΚΙΣ
      jewishmuseum.gr
      The expulsion of the Jews, 500 Hundend Years of Exodus by Yale Strom
      – See more at: http://www.eviaportal.gr/euboea_content.asp?ID=35613#sthash.iDrL5lRc.dpuf

      • Ο/Η יווני יהודי λέει:

        https://www.kis.gr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=39&Itemid=59

        ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ KΟΙΝΟΤΗΤΑ ΧΑΛΚΙΔΑΣ


        Άποψη της Χαλκίδας. Το βέλος δείχνει το σημείο που βρίσκεται η
        Συναγωγή. Διακρίνεται από τις κορυφές των πανύψηλων αιωνόβιων
        κυπαρισσιών που δεσπόζουν στον κήπο της Συναγωγής

        Η Χαλκίδα, είναι η πρωτεύουσα της νήσου Εύβοιας, μιας από «ΤΑΣ ΝΗΣΟΥΣ ΤΑΣ ΜΑΚΡΑΝ» (Εύβοια, Κύπρος, Κρήτη) σύμφωνα με τον Προφήτη Ησαΐα και τις «ΔΟΚΙΜΩΤΑΤΕΣ» σύμφωνα με τον Φίλωνα τον Αλεξανδρινό. Η Ρωμανιώτικη Εβραϊκή Κοινότητα Χαλκίδας ίσως να μην είναι η αρχαιότερη της Ελλάδας, είναι όμως η μοναδική στην Ευρώπη που βιώνει στην ίδια πόλη, αδιάκοπα, επί 2.500 χρόνια. Συμμετέχει στη ζωή της πόλης και φυσικό είναι να έχει γράψει τη δική της ιστορία.

        Λέγεται ότι η ονομασία της πόλης προέρχεται από τη σημιτική ρίζα «Χαλέκ» που σημαίνει τεμαχίζω, αλλά και χαλίκι ή κομμάτι γης, άποψη που υποστηρίζει και ο καθηγητής Ελευθεριάδης.

        Η Εβραϊκή παρουσία στην Εύβοια και κυρίως στη Χαλκίδα είναι τόσο παλαιά, ώστε πιστεύουμε ότι οι πρώτοι Εβραίοι ήρθαν μετά το 586 π. Χ. Πιθανόν να ήταν οι ΠΕΡΑΤΕΣ που ακολούθησαν τους Φοίνικες, σαν έμποροι, όταν εκείνοι ήρθαν στην Ελλάδα και κατευθύνθηκαν προς τη Θήβα, περνώντας από την Εύβοια. Όσο για την περίοδο των Ελληνιστικών χρόνων, οι Εβραίοι είναι αναμφισβήτητα εγκατεστημένοι και οργανωμένοι σε παροικίες κυρίως στη Χαλκίδα, όπως αναφέρουν οι συγγραφείς Γ. Φτέρης, Παπακυριακού, Φιλιππόπουλος και Μητροπολίτης Θέμελης.

        Η Εβραϊκή παρουσία πιστοποιείται ακόμη από μαρτυρίες περιηγητών, που βεβαιώνουν ότι υπήρχε Κοινότητα στη Χαλκίδα κατά την Βυζαντινή περίοδο, επί Ενετών (1205-1470 ) και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας (1470-1833).

        Το 1159 επισκέπτεται την πόλη ο Ισπανός περιηγητής Ραβίνος Βενιαμίν μπεν Γιονά από την Τουδέλα και αναφέρει στ’ οδοιπορικό του ότι στη Χαλκίδα μένουν 200 Εβραίοι (κατ’ άλλους 200 οικογένειες). Διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει αντισημιτισμός σε όλη την Ελλάδα, ότι ανέκαθεν οι Εβραίοι στη Χαλκίδα κατοικούσαν μέσα στο Κάστρο, μιλούσαν μόνο την Ελληνική γλώσσα, και ήταν πολύ δύσκολο να τους ξεχωρίσεις από τους άλλους κατοίκους. Ακόμα ότι είχαν συγκροτήσει δική τους συνοικία, στη μέση της οποίας ανέγειραν Συναγωγή. Συνάντησε δε τρεις Ραβίνους, τον Ελιγιά Βαλτερί, τον Ρ. (ίσως Ραφαέλ) Εμμανουέλ και τον Ρ. Καλέβ επικεφαλής της παροικίας.

        Την περίοδο που Ενετοί και Λομβαρδοί κατοικούσαν στη Χαλκίδα, που ονομαζόταν ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΕ, η Εβραϊκή Κοινότητα ήκμαζε και τα μέλη της ασχολούνταν με το εμπόριο, την εξαγωγή οίνου, τη βιοτεχνία και ήταν τεχνίτες, βαφείς και μεταξουργοί.

        Δυστυχώς όμως, προς το τέλος της Ενετοκρατίας οι πόλεμοι, οι λοιμοί και οι βαριά φορολογία έχουν εξαθλιώσει την Κοινότητα. Οι Εβραίοι εξακολουθούσαν ν΄ ασχολούνται με το εμπόριο, αλλά δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα, δεν συμμετείχαν στη διοίκηση και είχαν την υποχρέωση να εκτελούν χρέη δημίου. Οι Τούρκοι ακολούθησαν την ίδια πολιτική για τους Εβραίους.

        Το 1470 το Κάστρο καταλαμβάνεται από το Μωάμεθ τον Πορθητή. Η σφαγή ήταν τρομερή. Οι Γενίτσαροι φυγάδευαν με αντάλλαγμα χρυσό και πολλοί Εβραίοι διέφυγαν στη Θήβα, όπου υπήρχε μεγάλη Εβραϊκή Κοινότητα. Από την περίοδο αυτή η Χαλκίδα και μαζί η Εβραϊκή Κοινότητα, εισέρχεται σε περίοδο παρακμής, σκληρής εκμετάλλευσης, βαρβαρότητας και τρόμου, ενώ μαστίζεται ανελέητα από την πανώλη.

        Η επανάσταση του 1821 η ιδέα της Επανάστασης ωριμάζει και στην Ευβοϊκή γη. Οι Εβραίοι πορεύονται κι αυτοί με τη μοίρα όλων των κατοίκων της πόλης.
        Ο Γ. Φουσάρας και ο Γ. Φιλιππόπουλος αναφέρουν ότι οι εβραϊκές οικογένειες ΚΟΕΝ και ΚΡΙΣΠΗ προσχώρησαν στη Φιλική Εταιρεία. Είναι οικογένειες μεγάλες, ισχυρές και με μόρφωση. Έναν Κρίσπη, οπλαρχηγό του Κριεζώτη, συναντάμε στην Τριζήνα, πλάι στο Θ. Κολοκοτρώνη.

        Το 1840, όταν η Εύβοια αποτελεί πλέον μέρος της ελληνικής επικράτειας, γίνεται το πρώτο πολεοδομικό διάγραμμα του Κάστρου, όπου αναφέρονται 455 ιδιοκτησίες από τις οποίες οι 51 είναι εβραϊκές, τα μέλη δε της Κοινότητας ανέρχονται σε 400 άτομα.

        Το 1894 η Εβραϊκή Κοινότητα έχει 52 οικογένειες και 284 άτομα, όπως προκύπτει από επιστολή ντοκουμέντο της Κοινότητας για βοήθεια, προς τους Αμερικανούς ομοθρήσκους. Αιτία της έκκλησης αυτής είναι ο μεγάλος καταστροφικός σεισμός που κατεδάφισε σχεδόν όλη την πόλη. Αυτή την περίοδο ο πληθυσμός της Κοινότητας μειώνεται σε 170 μέλη. Πολλοί θα μετοικίσουν σε άλλες κοινότητες, όπως του Βόλου.

        Στον Έλληνο-Ιταλικό Πόλεμο του 1940, ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός που έπεσε ηρωικά μαχόμενος, ήταν ο Χαλκιδέος Εβραίος Συνταγματάρχης Μορδοχαίος Φριζής. Είμαστε από τις λίγες Κοινότητες που από τα 327 μέλη της χάθηκαν μόνο τα 22 κι αυτό το οφείλουμε στην προστασία που μας προσέφεραν οι συμπολίτες μας, οι Αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και ο Μητροπολίτης Γρηγόριος, ο οποίος έκρυψε και τα Ιερά σκεύη της Συναγωγής σε χώρο της Μητρόπολης.


        Ο συνεργαζόμενος με το ΕΑΜ μητροπολίτης Χαλκίδας που βοήθησε τους Εβραίους της πόλης.

  16. Ο/Η Δ.Κ.Π. λέει:

    http://square.gr/h-kurioteres-xronologies-ths-xalkidas/26667


    H παλαιότερη φωτογραφική αποτύπωση της Χαλκίδας, δεκαετία 1860. Φωτογράφος: Μάριος. Ψηφιακή επεξεργασία: Βάγιας Κατσός.


    Το μεσαιωνικό Νεγροπόντε, χάρτης του Simon Pinargenti (λεπτομέρεια), 1573.


    Το κάστρο του Ευρίπου, όπως ήταν τη δεκαετία του 1880. Φωτογραφία: προσωπική συλλογή Ε. Ιωαννίδη. Φωτογραφική επεξεργασία 2016: Βάγιας Κατσός.


    Σπάνια φωτογραφία από την ημέρα των εγκαινίων της «Ιταλικής» γέφυρας που είχε κυκλοφορήσει και σε επιστολικά δελτάρια. Ξεχωρίζει στη μέση σχεδόν του καταστρώματος η ιταλική σημαία, προς τιμήν του εργοστασίου κατασκευής της. Τα σχολεία της πόλεως συμμετέχουν με τα λάβαρά τους και το κρηπίδωμα της παραλίας ακόμη αδιαμόρφωτο. Φωτογραφία: προσωπική συλλογή Ε. Ιωαννίδη. Ψηφιακή επεξεργασία 2016: Β. Κατσός.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s