Jacques Julliard, Οι Αριστερές της Γαλλίας

[ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑΚΟ, 1762-2012, Εκδόσεις Πόλις]

oi-aristeres-tis-gallias

Είναι το πρώτο βιβλίο που εξετάζει ιστορικά, πολιτικά και ανθρωπολογικά τα πολλαπλά κινήματα και τις ποικίλες τάσεις της γαλλικής Αριστεράς από την εποχή του Διαφωτισμού μέχρι σήμερα. Η Αριστερά συνδέεται με την ιδέα της προόδου στο τέλος του 18ου αιώνα, με τα ανθρώπινα δικαιώματα κατά την Επανάσταση, με τον κοινοβουλευτισμό κατά την περίοδο της τιμοκρατικής μοναρχίας, με την καθολική ψηφοφορία του 1848, με τον διαχωρισμό Εκκλησίας και κράτους στα χρόνια της Γ’ Δημοκρατίας, με τον εξανθρωπισμό της εργασίας κατά τη διάρκεια του Λαϊκού Μετώπου, με το παιχνίδι της εξουσίας επί προεδρίας Μιτεράν.

Ο Ζυλιάρ διακρίνει τέσσερις Αριστερές: τη φιλελεύθερη, την ιακωβίνικη, την κολεκτιβιστική, την ελευθεριακή. Κάθε περίοδος φωτίζεται από τις παράλληλες προσωπογραφίες (κατά τον τρόπο του Πλουτάρχου) του Βολταίρου και του Ρουσσώ, του Ροβεσπιέρου και του Δαντών, του Λαμαρτίνου και του Ουγκό, του Κλεμανσώ και του Ζωρές, έως του Σαρτρ και του Καμύ ή του Μαντές Φρανς και του Μιτεράν. [περ.Σταχτες]

***

Μια σχετική κρίση του βιβλίου στο  ©TheToc

Ο λαβύρινθος της γαλλικής Αριστεράς σε ένα βιβλίο

Τρεις θέσεις και μια αμφισβήτηση, η χαρτογράφηση του λαβύρινθου της Γαλλικής αριστεράς και το αίτημα της αναζωογόνησής της από τον συγγραφέα Jacques Julliard

Εξακολουθεί η διάκριση Αριστερά-Δεξιά να αποτελεί μια ισχυρή διάκριση του πολιτικού μας κόσμου, όταν η μόδα της εποχής μας μιλά για το τέλος των παραδοσιακών διαχωριστικών γραμμών και σπεύδει να υποκαταστήσει το παραπάνω δίπολο με νέες διχοτομήσεις, όπως εκείνη της μεταρρύθμισης και της αντιμεταρρύθμισης ή του παλαιού και του νέου; Ή όταν το αίσθημα του αναπόφευκτου και του αναπότρεπτου των νόμων της οικονομίας μοιάζει να κυριαρχεί και να καθιστά τις ουσιαστικές διαφορές των πολιτικών κομμάτων όλο και πιο θολές, όλο και πιο δυσδιάκριτες;

Μία από τις βασικές αρετές του βιβλίου του Jacques Julliard Οι Αριστερές της Γαλλίας που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις είναι η διερεύνηση της ιστορικής διάστασης του ερωτήματος. Πρόκειται για την πρώτη συστηματική προσπάθεια εξέτασης σε ιστορικό, πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο των διαφόρων τάσεων της γαλλικής Αριστεράς από την Γαλλική Επανάσταση μέχρι τις μέρες μας και την ίδια στιγμή για μια ιδιότυπη γενεαλογία της διάκρισης Αριστεράς-Δεξιάς που μέχρι πρότινος φαινόταν να αποτελεί τη βασική παράμετρο που δομούσε το πολιτικό μας σύμπαν. Μια ιστορία της γαλλικής Αριστεράς και ταυτόχρονα μια ιστορία της μεταβαλλόμενης διάκρισης της από τη Δεξιά.

Το μωσαϊκό της γαλλικής Αριστεράς
Από την Επανάσταση του 1789 μέχρι την ανάδειξη του κοινωνικού ζητήματος τον 19ο αιώνα, από την Κομμούνα των Παρισίων μέχρι την στάση των διανοούμενων στην υπόθεση Ντρέυφους  και από τον Σαρτρ ή τον Καμύ μέχρι την άνοδο του Φρανσουά Μιτεράν στην εξουσία, ο Julliard χαρτογραφεί με μια εξαιρετική επιμέλεια τα όνειρα, τα αιτήματα, τις ανησυχίες, τις αντιφάσεις, τις μεταλλάξεις αλλά και την πληθώρα των ρευμάτων της Αριστεράς, μέσα από μια αφήγηση που μπλέκει την ιστορική ανάλυση με την προσωπική ζωή και την ηθικοπολιτική στάση των εμβληματικών πρωταγωνιστών, υπό τη μορφή παράλληλων πορτρέτων κατά το παράδειγμα του Πλούταρχου (Βολταίρος-Ρουσώ, Ροβεσπιέρος-Δαντών, Thiers-Μπλανκί, Ουγκό-Λαμαρτίνος, Σαρτρ-Καμύ).

Η ιδιαιτερότητα της μεθόδου είναι σαφής: Αφήνοντας στην άκρη την ιστορία των πολιτικών κομμάτων της Αριστεράς, ο Julliard εστιάζει στις κεντρικές ιδέες γύρω από τις οποίες αρθρώθηκαν οι διάφορες οικογένειες της Αριστεράς αλλά και οι μεταξύ τους αντιθέσεις τους κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων: Αντιπροσώπευση ή άμεση δημοκρατία, κρατισμός ή αποκέντρωση, ατομικισμός ή κοινοτισμός, λογική ή συναίσθημα, ελευθερία ή ισότητα, όραμα ή βίωμα. Και στη βάση αυτών προχωρά στην εισαγωγή τεσσάρων ιδεοτυπικών μορφών που άλλοτε σε μεγαλύτερη και άλλοτε σε μικρότερη έκταση καταγράφουν την κατεύθυνση των ρευμάτων της γαλλικής Αριστεράς (φιλελεύθερη, ιακωβινική, κολεκτιβιστική και ελευθεριακή).

Πρόκειται δίχως αμφιβολία για ένα φιλόδοξο εγχείρημα από μια σημαίνουσα φυσιογνωμία της αποκαλούμενης «Δεύτερης Αριστεράς» στη Γαλλία. Μετά από μία έντονη ενασχόληση με τον συνδικαλισμό και μια αξιοζήλευτη πανεπιστημιακή σταδιοδρομία ως ιστορικός, ο Julliard προσχωρεί το 1974 στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, ενώ το 1978 αναλαμβάνει θέση αρθρογράφου στο περιοδικό Le Nouvel Observateur όπου γίνεται αναπληρωτής διευθυντής. Το 2010 αποχωρεί, αντιτιθέμενος στην δεξιά –όπως υποστηρίζει- στροφή του περιοδικού, για να μεταφερθεί στο περιοδικό Marianne.

Τρεις θέσεις και μια αμφισβήτηση
Τρεις θέσεις και μία αμφισβήτηση είναι τα στοιχεία που καθοδηγούν την εκτενή –σχεδόν 900 σελίδων- περιοδολόγηση του Julliard στον λαβύρινθο της γαλλικής Αριστεράς.

Θέση πρώτη: Η διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς αποτελούσε μέχρι προσφάτως τη βασική διαχωριστική γραμμή της πολιτικής ζωής.

Θέση δεύτερη: Η Αριστερά «γεννήθηκε από τη συνάντηση δύο μεγάλων ιδεών, της ιδέας της προόδου και της ιδέας της δικαιοσύνης». Βασίστηκε, κοντολογίς, στην ιδέα μιας διαδοχικής μετάβασης από την επιστημονική πρόοδο, στην τεχνική, την κοινωνική και τέλος την πνευματική.

Θέση τρίτη: Ο φορέας της επιδιωκόμενης αλλαγής είναι ο λαός ο οποίος μετετράπη στα μέσα του 19ου αιώνα σε εργατική τάξη.

Η αμφισβήτηση: Και οι τρεις αυτές παραδοχές τίθενται για τον Julliard σήμερα σε αμφισβήτηση. Πρώτον, η πίστη των ανθρώπων του 19ου αιώνα ότι επιστημονική πρόοδος οδηγεί αυτόχρημα στην πρόοδο της ανθρωπότητας διαψεύστηκε. Αρκεί να ανακαλέσει κανείς στη μνήμη του τις θηριωδίες που έλαβαν χώρα στα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Συνακόλουθα, η Αριστερά εγκατέλειψε την αξίωση να είναι η παράταξη της επιστημονικής προόδου και στράφηκε αποκλειστικά στη δικαιοσύνη. Δεύτερον, η αντίθεση Αριστεράς-Δεξιάς μοιάζει σήμερα να εξασθενεί. Σύμφωνα με τον Julliard, οι διαφορές των δύο μοντέλων για τον κόσμο, την κοινωνία και τον εαυτό, που αντιπροσώπευαν κάποτε η Αριστερά και η Δεξιά, αμβλύνονται υπό την πίεση των νόμων της οικονομίας, ενώ την ίδια στιγμή παρατηρείται μία αυξανόμενη δυσπιστία για το κατά πόσο η πολιτική μπορεί να αλλάξει τη ζωή σε βάθος. Στη θέση του διπόλου Αριστερά-Δεξιά βλέπουμε να αναπτύσσεται ένα νέο δίπολο ανάμεσα σε εκείνους που υποστηρίζουν ότι η διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς διατηρεί τη σημασία της στις μέρες μας και εκείνους που ισχυρίζονται ότι είναι παρωχημένη. Τρίτον, από το 1960 και μετά η κοινωνική υπαγωγή της γαλλικής Αριστεράς στην εργατική τάξη άρχισε να φθίνει, λόγω των σημαντικών μεταβολών στη φύση της εργασίας και της κοινωνικής θέσης των τελευταίων. Η αιχμή της Αριστεράς –και της διάκρισής της από τη Δεξιά- μετατοπίστηκε στο πεδίο του ηθικού φιλελευθερισμού μέσα από την άρθρωση νέων αιτημάτων που αφορούσαν τα δικαιώματα των γυναικών, των ομοφυλοφίλων, των νέων, ξένων, των αποκλεισμένων.

Η κρίση
Επικεντρωμένο στη γαλλική πραγματικότητα, το βιβλίο του Julliard δεν μελετά τις βαθειές μεταβολές που επέφερε η οικονομική κρίση τόσο στη στρατηγική και τα οράματα της Αριστεράς όσο και στα διακριτικά γνωρίσματα της απέναντι στη Δεξιά. Δύσκολα θα μπορούσε άλλωστε καθώς οι Αριστερές της Γαλλίας γράφτηκαν το 2012, σε μια ιστορική στιγμή που η κρίση άρχιζε μόλις να δείχνει τα πρώτα σημάδια μονιμότητας στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.

Στο τέλος του βιβλίου ωστόσο, ο Julliard προβαίνει σε μια διαπίστωση εντυπωσιακής διορατικότητας, εντοπίζοντας στην πολιτική συμμετοχή τη μεγαλύτερη πρόκληση για την αναζωογόνηση της Αριστεράς: «Ένας αγώνας δρόμου βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη στις περισσότερες κοινωνίες, ένας αγώνας δρόμου ανάμεσα στην αδιαφορία των πολιτών και την ανάγκη τους να συμμετέχουν. Καθήκον της Αριστεράς είναι να δώσει σε αυτήν την προσδοκία μια κατεύθυνση. Διαφορετικά θα είναι σαν να ομολογεί ότι δεν ήταν παρά ένα στάδιο, σχεδόν ξεπερασμένο πλέον, στην ιστορία της ελευθερίας».

Πηγή: ©TheToc

Advertisements
This entry was posted in βιβλία/ανάγνωση. Bookmark the permalink.

5 απαντήσεις στο Jacques Julliard, Οι Αριστερές της Γαλλίας

  1. Ο/Η Voltaire λέει:

    Βολταίρος: Έχω κάνει μόνο μια προσευχή στο Θεό: «Θεέ μου, κάνε τους εχθρούς μου γελοίους». Και ο Θεός με εισάκουσε.
    Θεωρητική προσφορά ενός κολοσσού της σκέψης:

  2. Ο/Η Capybara λέει:

    Τώρα ο συγγραφεύς Jacques Julliard άρχισε να αρθρογραφεί στο περιοδικό Eléments, του πατριάρχη της γαλλικής φασιστικής νέας δεξιάς Alain de Benoist…

    • Ο/Η Po λέει:

      κύριε, είστε δίχως άποψη.
      Είστε Μουγκός.

      Αν αναγνωρίστε την πάθησή σας, με το καλό θα θεραπευτείτε.
      περαστικά.

  3. Παράθεμα: Jacques Julliard, Οι Αριστερές της Γαλλίας | Ασμοδαιος

  4. Ο/Η Γιάννης λέει:

    Είμαστε στην εποχή που τα ανθρώπινα πνευματικά επιτεύγματα, προιόντα χιλιάδων χρόνων, τα οποία έσυραν τον άνθρωπο έξω από την σπηλιά όπου ζούσε, αλλά και από την πνευματική σπηλιά του σκότους, και του έδωσαν την δυνατότητα να συμμετέχει στην μοίρα του, βρίσκονται σε υποχώρηση. Σήμερα, η λέξη «πολιτική», έχει χάσει ένα μεγάλο μέρος από το νόημα που της δίνονταν. Ο πολίτης από μέτοχος στην χάραξη της ζωής του μέσα στην πόλη, μία συμμετοχή στην οποία δεν προσέβλεπε μόνο στην οικονομική άνοδο αλλά εξελάμβανε και άλλες πτυχές της ζωής του ως εξ ίσου χρήσιμες και ωφέλιμες, όπως η φιλοσοφία, οι επιστήμες, οι τέχνες, θέατρο, η ανιδιοτέλεια, η ιεροποίηση της φύσης, η προσφορά δια του λειτουργήματος και όχι δια του επαγγέλματος, έχει στρέψει τώρα το βλέμμα του μόνο προς τον οικονομική του επιτυχία, γυρνώντας την πλάτη του στις άλλες δραστηριότητες που τον ξεχώρισαν από τα υπόλοιπα ζώα. Ετσι η πολιτική από λειτούργημα, φιλοσοφία, ανθρωπισμό, εξασφάλιση του πολίτη στην συμμετοχή στις αποφάσεις των νόμων, στην εξασφάλιση της πραγμάτωσης τους και στην τήρηση τους, κατάντησε απογυμνωμένη από ιδανικά και αξίες, ένας χώρος όπου λαμβάνει χώρα ένα λυσσαλέο κυνήγι του χρήματος. Η πολιτική από μέσο εξασφάλισης της ανάδειξης των υψηλών πνευματικών ικανοτήτων του ανθρώπου μέσα σε συνθήκες συλλογικότητας, όπως έπρεπε να είναι κατά την γνώμη μου, έγινε αρένα άκρατου πλούτου και άκρατης φτώχειας. Είναι η εποχή μας, της έσχατης παρακμής. Οταν ζήτησαν από τον Ηράκλειτο να νομοθετήσει, αρνήθηκε λέγοντας πως στην πόλη επικρατεί η φαυλότητα. Από τότε πέρασαν δυόμισι χιλιάδες χρόνια και τα πράγματα χειροτερεύουν.
    Την Αριστερά υπάρχει μόνο ένας τρόπος να κρίνουμε την προσφορά της αλλά και την ανάγκη να εξακολουθεί να υφίσταται ή όχι. Είναι το ιστορικό της παρελθόν σαν πολιτική δύναμη και τα πεπραγμένα της. Σε μένα τουλάχιστον, δεν μου φαίνεται πως αν δεν υπήρχε η Αριστερά, θα ‘μασταν χειρότερα.
    Ολες οι ιδέες και αξίες τις οποίες είχε θέση υπό την σκέπη της και τις ενέταξε στις «γραμμές της», ήταν αποτέλεσμα ελάχιστων μεγάλων σταθμών της ανθρωπότητας. Του ελληνορωμαικού πολιτισμού, της Αναγέννησης και των μεγάλων διανοητών της Ευρώπης και σε καμία περίπτωση δεν είναι πνευματικά προιόντα της Αριστεράς ή της Δεξιάς ή άλλης πολιτικής (κομματικής) δύναμης. Όλα τους είναι αποτέλεσμα φιλοσοφίας, επιστήμης, τεχνών κλπ. Θα μπορούσε κάποιος να πεί, ότι τα κόμματα, χρησιμοποίησαν όλα αυτά σαν ξενιστές, για να μετατραπούν σε εξουσιαστικούς μηχανισμούς. Προσωπικά όταν ακούω για Αριστερά ο νούς μου πάει στα κόμματα, στο διαίρει και βασίλευε και όχι σε μία κοινωνία συνολικά καταφατική προς τον εαυτό της και με κοινούς στόχους, για το μέλλον.
    Σήμερα ίσως το μέλλον της ΕΕ να βρίσκεται σε κίνδυνο. Μία διαλυμένη ΕΕ θα επιφέρει μεγάλες καταστροφές στα έθνη που την αποτελούν, αλλά και σ’ όλο τον κόσμο. Ότι υπάρχει στον πλανήτη που έχει να κάνει με τον πολιτισμό και την δημοκρατία, είναι ευρωπαικό. Κυριολεκτικά. Αν γονατίσει, θα γονατίσουν όλοι. Αυτό που προέχει είναι όχι μόνο να εξασφαλιστεί η συνέχεια της αλλά και μπούν τα θεμέλια για μία Ευρώπη ακόμα περισσότερο ενωμένη, με περισσότερο λογική κατανομή του οικονομικού πλούτου της, κοινή εξωτερική πολιτική, άμυνα, έμφαση στον πολιτισμό, στην ανάμιξη της πολιτικής με την φιλοσοφία, την «παραγωγή» ιδεών που προτάσσουν την έννοια μιας πολιτικής που θα την αντιλαμβάνεται σαν λειτούργημα, τέχνη, δικαιοσύνη, που έχει να κάνει μ’ ανθρώπους-πολίτες, δηλ. όλο και περισσότερη άμεση δημοκρατία. Με μία παιδεία, που εκτός από τις ιδιαιτερότητες του κάθε λαού θα αναδεικνύει το κοινό μέλλον των λαών της, διότι διαφορετικά δεν υπάρξει Ευρώπη.Τα σχήματα Δεξιά- Αριστερά, δεν αντιλαμβάνονται την κοινωνία ως ενιαίο ιστό, αλλά σαν πεδίο συγκρούσεων. Κατά την γνώμη μου, στη προοπτική εξέλιξης της Ευρώπης, σε «ένα κράτος». η Αριστερά δεν έχει να προσφέρει τίποτα, κυρίως επειδή έτσι αυτοαναιρείται. Όπως και η Δεξιά.
    Αν όλα αυτά φαίνονται αδύνατα και εξωπραγματικά, να έχουμε υπόψιν ότι όταν κάποιος πάσχει από καρκίνο, η θεραπεία πρέπει να είναι αντικαρκινική και όχι ασπιρίνες.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s