Κορνήλιος Καστοριάδης, Το βαρύ προνόμιο της Δύσης…

[…μόνον η Δύση δημιούργησε την ικανότητα για εσωτερική αμφισβήτηση των ίδιων των θεσμών και των ιδεών της εν ονόματι της λογικής συζήτησης μεταξύ των ανθρώπων, η οποία παραμένει ανοιχτή στο διηνεκές και δεν αναγνωρίζει έσχατο δόγμα.]

castoriadis1jan16

Στην ιστορία της Δύσης υπάρχουν αναρίθμητες φρικαλεότητες, τις οποίες η Δύση διέπραξε τόσο εναντίον των άλλων όσο και εναντίον του ίδιου του εαυτού της. Οι φρικαλεότητες όμως δεν αποτελούν προνόμιο της Δύσης. Παντού στον κόσμο υπάρχει συσσώρευση φρίκης, είτε πρόκειται για την Κίνα, την Ινδία, την Αφρική πριν από την αποικιοκρατία, είτε για τους Αζτέκους. H ιστορία της ανθρωπότητας δεν είναι η ιστορία της πάλης των τάξεων. Είναι η ιστορία των φρικαλεοτήτων – αν και όχι μόνον αυτή.

Υπάρχει, οπωσδήποτε, ένα θέμα προς συζήτηση: το θέμα του ολοκληρωτισμού. Είναι ο ολοκληρωτισμός – όπως το νομίζω – η κατάληξη της τρέλας για κυριαρχία ενός πολιτισμού ο οποίος διέθετε τα μέσα εξόντωσης και χρησιμοποίησε την πλύση εγκεφάλου σε τέτοια κλίμακα που ποτέ άλλοτε δεν γνώρισε η Ιστορία; Είναι ο ολοκληρωτισμός ένα διεστραμμένο πεπρωμένο, εγγενές στη σύγχρονη εποχή, με όλες τις αμφισημίες που τη χαρακτηρίζουν; Είναι, μήπως, κάτι άλλο ο ολοκληρωτισμός; Για τη συζήτησή μας το θέμα αυτό, αν μπορώ να πω, είναι θεωρητικό. Και είναι θεωρητικό στο μέτρο που τις φρικαλεότητες του ολοκληρωτισμού η Δύση τις έστρεψε εναντίον των δικών της (των Εβραίων συμπεριλαμβανομένων). Είναι θεωρητικό στο μέτρο που η φράση «σκοτώστε τους όλους, ο θεός θα ξεχωρίσει τους δικούς του», δεν είναι φράση του Λένιν, αλλά ενός πολύ θεοσεβούμενου χριστιανού δούκα και ελέχθη όχι τον 20ό αλλά το 16ο αιώνα. Είναι θεωρητικό, στο μέτρο που οι ανθρώπινες θυσίες έχουν εφαρμοστεί αφειδώς και σε τακτά χρονικά διαστήματα από τις μη ευρωπαϊκές κουλτούρες κ.λπ. Το Ιράν του Χομεϊνί οπωσδήποτε δεν είναι προϊόν του Διαφωτισμού.

Υπάρχει όμως κάτι το οποίο αποτελεί την ιδιομορφία, τη μοναδικότητα και το βαρύ προνόμιο της Δύσης: πρόκειται γι’ αυτή την κοινωνικο-ιστορική αλληλουχία που ξεκινά στην αρχαία Ελλάδα και αρχίζει ξανά, από το 11ο αιώνα και μετά, στη δυτική Ευρώπη. Αυτή είναι η μόνη στην οποία βλέπουμε να προβάλει ένα πρόταγμα ελευθερίας, ατομικής και συλλογικής αυτονομίας, κριτικής και αυτοκριτικής. H πιο εντυπωσιακή επιβεβαίωση αυτού είναι ακριβώς ο λόγος ο οποίος καταγγέλλει τη Δύση. Διότι στη Δύση έχουμε τη δυνατότητα -τουλάχιστον ορισμένοι από εμάς- να καταγγέλλουμε τον ολοκληρωτισμό, την αποικιοκρατία, το δουλεμπόριο των Μαύρων, την εξόντωση των Ινδιάνων στην Αμερική. Όμως δεν έχω δει τους απογόνους των Αζτέκων, των Ινδών ή των Κινέζων να κάνουν μια ανάλογη αυτοκριτική. Απεναντίας, βλέπω ότι ακόμη και σήμερα οι Ιάπωνες αρνούνται τις θηριωδίες που διέπραξαν κατά το B Παγκόσμιο Πόλεμο.

[…]
Στην ιστορία της Δύσης, όπως και σε όλες τις άλλες ιστορίες, υπάρχουν θηριωδίες και φρικαλεότητες.

Αλλά όμως μόνον η Δύση δημιούργησε την ικανότητα για εσωτερική αμφισβήτηση των ίδιων των θεσμών και των ιδεών της εν ονόματι της λογικής συζήτησης μεταξύ των ανθρώπων, η οποία παραμένει ανοιχτή στο διηνεκές και δεν αναγνωρίζει έσχατο δόγμα. (οι υπογραμμίσεις δικές μου)

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ : Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΣΗΜΑΝΤΟΤΗΤΑΣ

***

Άποψη: Η ανθρωπότητα μέσω της ανεπτυγμένης καπιταλιστικής Δύσης ζει το λιγότερο χειρότερο πολιτικοοικονομικό καθεστώς στην ιστορία της ή κατά άλλους το έως τώρα καλύτερο. Προτιμώ την πρώτη εκδοχή.

Advertisements
This entry was posted in Logos. Bookmark the permalink.

11 απαντήσεις στο Κορνήλιος Καστοριάδης, Το βαρύ προνόμιο της Δύσης…

  1. Ο/Η laskaratos λέει:

    Παραθέτω ένα, κλασσικό πλέον, κείμενο που αναλύει το πρόβλημα του τρόπου με τον οποίο γίνεται σήμερα, συνειδητά και ασυνείδητα, η πολιτική και ιδεολογική χρήση της παράδοσης. Θα ήθελα να επισημάνω πόσο φανατικά η αστεία «πρώτη φορά Αριστερά», χρησιμοποίησε μαθητικές παρελάσεις, επετειακές δοξολογίες, χριστουγεννιάτικα κάλαντα, ανίερα λείψανα, αγύρτικα άγια φώτα, στρατιωτικά αγήματα και γενικά όλο το κουρελοστάσιο της αγοραίας εθνικοφροσύνης, με αποκορύφωμα τις κιτς εθνικοπαραφροσύνες και τις φτηνιάρικες θρησκοκαπηλείες του Σαλαμινομάχου συγκυβερνήτη της μαούνας των ΣΥΡΙΖΕΛ.

    http://www.amra.gr/forum/index.php?topic=1049.0;wap2
    Κορνήλιος Καστοριάδης
    ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΜΑΣ

    Διάλεξη στον Τριπόταμο Τήνου στις 20/8/1994
    Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία στις 21/8/1994

    Τι σημαίνει το γεγονός ότι διερωτώμεθα για τη σχέση μας με την παράδοση; Οτι κατά κάποιον τρόπο έχουμε βγει απ’ την παράδοση. Αυτό το καταλαβαίνουμε πρώτα-πρώτα εμπειρικά. Οι φυλές και οι λαοί που έχουν μείνει κλεισμένοι μέσα στην παράδοσή τους δεν βλέπουν καν την παράδοση σαν παράδοση: ζουν μέσα σε αυτήν και θεωρούν την παρούσα ζωή τους σαν συνέχεια ενός αμετάβλητου τρόπου ζωής. Και μπορούμε να το καταλάβουμε και λογικά: για να διερωτηθούμε για τη σχέση μας με την παράδοση πρέπει η σχέση αυτή να έχει γίνει, περισσότερο ή λιγότερο προβληματική, πρέπει να έχει δημιουργηθεί μια απόσταση απ’ την παράδοση. Απόσταση δεν σημαίνει απεμπόληση ή λησμονιά.

    Σημαίνει και άλλου είδους παρουσία και άλλου είδους σχέση. Μια σύντομη ανασκόπηση της ανθρώπινης ιστορίας μας δείχνει ακριβώς δυο κύριους τύπους σχέσης με την παράδοση. Ο πρώτος που ασφαλώς πρέπει να ήταν και μόνος για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια μέχρι την 1η χιλιετία πΧ, είναι ο τύπος των αρχαϊκών (ή πρωτόγονων ή αγρίων) κοινωνιών. Αν στηριχτούμε στη γνώση που έχουμε για τέτοιου τύπου κοινωνίες από την εθνολογία (που τις μελέτησε τους δυο τελευταίους αιώνες), θα συνάγουμε ότι σε αυτές τις κοινωνίες, τρόπος ζωής, έθιμα, οργάνωση, τεχνική, διαβιβάζονται σχεδόν αναλλοίωτα από γενιά σε γενιά. Ανεπαίσθητες αλλοιώσεις βέβαια συνεχώς εμφανίζονται, αλλιώς δεν θα υπήρχε διάκριση ανάμεσα στις διάφορες ηωλιθικές, παλαιολιθικές και νεολιθικές εποχές.Αλλά οι κοινωνίες αυτές δεν έχουν συνείδηση αυτών των αλλοιώσεων. Πιστεύουν ότι από τότε που υπάρχει η φυλή τους, η ζωή τους και οι νόμοι τους έμειναν οι ίδιοι. Βέβαια από όσο ξέρουμε, όχι μόνο υπάρχει μια συνείδηση του χρόνου και της διαδοχής των γενεών, αλλά υπάρχει και μια μυθική παράσταση ενός πρώτου χρόνου ή «πρώτης στιγμής», στιγμής δημιουργίας και του κόσμου και της ίδιας της φυλής. Αυτή αποδίδεται σε έναν ή πολλούς θεούς και σε έναν ή πολλούς «ήρωες» ή προγόνους, που έθεσαν μια για πάντα τους νόμους, την τάξη και την οργάνωση του κόσμου και της φυλής. Οι δημιουργοί αυτοί, θείοι ή ανθρώπινοι, έχουν πάντως μια ιερή φύση που φυσικά μεταβιβάζουν και στα δημιουργήματά τους. Από αυτά απορρέει άμεσα ο ιερός χαρακτήρας των θεσμών της φυλής, που κάνει ιερόσυλη και βλάσφημη κάθε ιδέα μεταβολής τους. Οι θεσμοί, όπως ο τρόπος ζωής, είναι κυριολεκτικά καθιερωμένοι μια για πάντα λόγω της ιερής προέλευσής τους.

    Η κλασσική εβραϊκή παράδοση που κληρονόμησε και ο Χριστιανισμός και το Ισλάμ, παρ’ όλο που προέρχεται από μια κοινωνία που με κανένα τρόπο δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αρχαϊκή, πρωτόγονη ή άγρια, προσφέρει μια τέλεια εικόνα αυτής της κατάστασης. Ο θεός δημιούργησε τον κόσμο και τους ανθρώπους, εδιάλεξε ανάμεσα σ’ αυτούς μια φυλή στην οποία μια σειρά από θεόπνευστους «ήρωες»-Αβραάμ, Ισαάκ, Ιακώβκαι τελικά Μωυσήςπαρουσίασαν τους νόμους του Θεού.

    Αυτές οι κοινωνίες μπορούν να ονομαστούν ετερόνομες γιατί θεωρούν τους νόμους τους δοσμένους από κάποιον ανώτερο Αλλο και συνεπώς απαγορεύουν στον εαυτό τους οπιαδήποτε μεταβολή αυτών των νόμων.Από την σκοπιά όπου τοποθετηθήκαμε, η σχέση αυτών των κοινωνιών με την παράδοση μπορεί να ονομαστεί παθητική. Μια ιστορική στροφή, καλύτερα ρήξη, εμφανίζεται με την αρχαία Ελλάδα και ξανά μετά από πολλούς αιώνες στην Δυτική Ευρώπη. και στις δυο αυτές περιπτώσεις η σχέση με την παράδοση αλλάζει και μπορεί να ονομαστεί ενεργητική. Η αλλαγή αυτή είναι φυσικά οργανικά συνδεδεμένη με αυτό που συνιστά την απόλυτη ιστορική ιδιομορφία της αρχαίας Ελλάδας, τη δημιουργία για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία μιας κίνησης προς την αυτονομία, δηλαδή την ελευθερία, σε σχεδόν όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής, κατά πρώτο λόγο στην πολιτική με τη δημιουργία της δημοκρατίας και στη σκέψη με τη δημιουργία της φιλοσοφίας και της επιστήμης.

    Η δημιουργία αυτή ισοδυναμεί βέβαια με μια ριζική ρήξη με την προηγούμενη κατάσταση πραγμάτων. Η Αθηναϊκή δημοκρατία, στην ουσία της, δεν έχει καμμιά σχέση με τις ομηρικές ή μινωικές ή μυκηναϊκές βασιλείες όπως και η φιλοσοφία αναδύεται ως καταστροφή της μυθικής παράδοσης του κόσμου. Πχ και οι δυο πρώτοι ιστορικοί, ο Εκαταίος και ο Ηρόδοτος αρχίζουν τα συγγράματά τους και τα δικαιολογούν με την βεβαίωση ότι αυτά που οι Ελληνες διηγούνται για το παρελθόν τους είναι παραμύθια. Εν τούτοις, αυτά με κανέναν τρόπο δεν σημαίνουν απεμπόληση ή λησμονιά της παράδοσης. Συμβαδίζουν με την διαμόρφωση μιας νέας σχέσης ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν, που μπορεί να τη χαρακτηρίσει κανείς με δυο λέξεις φαινομενικά αντιφατικές, σεβασμός και μεταμόρφωση. Η αντίφαση αίρεται άμα σκεφτούμε ότι σ’ αυτό το πεδίο σεβασμός δεν σημαίνει τυφλή λατρεία και παγωμένη συντήρηση, αλλά αναζωογόνηση του παρελθόντος μέσω της μεταμόρφωσης των στοιχείων του που έτσι γίνονται σημαντικά για το παρόν.

    Θα προσπαθήσω να κάνω κατανοητό αυτό που θέλω να πω με παραδείγματα από τον χώρο της τέχνης και ιδιαίερα αυτού που ονομάζουμε λογοτεχνία. Ξέρουμε ότι ο Ομηρος έμεινε πάντα ζωντανός στην κλασσική Ελλάδα, τα ομηρικά έπη τα τραγουδούσαν στις γιορτές και τα παιδιά τα μάθαιναν στο σχολείο. Ξέρουμε όμως επίσης ότι μετά τον Ησίοδο και το έπος και το χαρακτηριστικό του μέτρο, το δακτυλικό εξάμετρο, εξαφανίζονται και ότι οι καινούργιοι ποιητές, ο Αρχίλοχος, η Σαπφώ και αυτοί που ακολούθησαν, δημιουργούν νέα μέτρα, νέα θέματα, νέες μορφές ποίησης. Αυτό δεν εμπόδισε τους κλασσικούς φιλόσοφους, Πλάτωνα και Αριστοτέλη, να παραθέτουν τους ομηρικούς στίχους στα φιλοσοφικά τους κείμενα. Αλλά μόνο στην αλεξανδρινή εποχή, εποχή παρακμής, με τα «Αργοναυτικά» του Απολλώνιου του Ρόδιου, εμφανίζεται μια προσπάθεια μίμησης των ομηρικών επών, φυσικά με πολύ μέτρια αποτελέσματα.

    Αλλά το πιό λαμπρό παράδειγμα αυτής της δημιουργικής μεταμόρφωσης της παράδοσης μας το δίνει η Αθηναϊκή τραγωδία και η σχέση της με την άλλη προαιώνια μεγάλη ελληνική δημιουργία, τον μύθο. Ολοι οι λαοί έχουν ωραίους μύθους, αλλά μόνο οι αρχαίοι ελληνικοί μύθοι είναι αληθινοί, μεστοί από ανθρωπολογικά και κοσμολογικά νοήματα, αληθινά που παρουσιάζονται με μυθική μορφή. Είναι φυσικά αδύνατο να ξέρουμε ως ποιό βαθμό αυτό το νόημα των μύθων σε όλη του την έκταση και την ένταση μπορούσαν να το αφομοιώσουν και να το οικειοποιηθούν οι Ελληνες, ας πούμε του 6ου πΧ αιώνα. Λογικό είναι να υποθέσουμε ότι τουλάχιστον ασυνείδητα και υπόγεια τους άγγιξε, αλλιώς και οι μύθοι ως μύθοι δεν θα είχαν διασωθεί. Αυτό που εμφατικά ξέρουμε είναι ότι η τραγωδία, που με μόνη εξαίρεση τους «Πέρσες» του Αισχύλου και την «Μιλήτου Αλωση» του Φρύνιχου έχει ως αποκλειστικό θέμα της τους μύθους, αφενός αναλαμβάνει αυτό το νόημα, το κάνει προσιτό σε όλους, το πλουτίζει, ασφαλώς το μεταμορφώνει και του δίνει μιας εκπληκτικής έντασης και ενάργειας παρουσίαση με την ενσάρκωσή του σε ανθρώπινους χαρακτήρες και λόγους, αφετέρου εκσυγχρονίζει τους μύθους, τους πλέκει με τα καινούργια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Αθηναίοι του 5ου αιώνα.

    Ταυτόχρονα βλέπουμε τους ποιητές να τροποποιούν και να πλουτίζουν την πλοκή των μύθων. Αναμφισβήτητη ένδειξη μας δίνει στην ποιητική του ο Αριστοτέλης, λέγοντας ότι η σημαντικότερη αρετή του τραγικού ποιητή είναι η μυθοσκοπία. Θα έπρεπε να είχαμε το χρόνο να το δείξουμε αυτό πάνω σε συγκεκριμένα παραδείγματα. Θα περιοριστώ να αναφέρω την «Ορέστεια» του Αισχύλου, τις τρεις θηβαϊκές τραγωδίες του Σοφοκλή («Οιδίπους τύραννος», «Οιδίπους επί Κολονώ», «Αντιγόνη») και τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη.. Συνοπτικά η τραγωδία ούτε επαναλαμβάνει το μύθο, ούτε τον χρησιμοποιεί σαν παθητικό υλικό. Στηρίζεται στις δυνατότητές του και δημιουργεί μια καινούργια μορφή τέχνης που της επιτρέπει, σε μια οργανική συνέχεια με το μύθο να παρουσιάσει καινούργια περιεχόμενα. Ανάλογες αναπτύξεις θα μπορούσε να κάνει κανείς για την αρχιτεκτονική, τη γλυπτική ή τη ζωγραφική όσο την ξέρουμε από τα αγγεία.

    Από αυτή τη σκοπιά, τη δημιουργία μιας καινούργιας σχέσης με την παράδοση, ο μόνος αληθινός κληρονόμος της αρχαίας Ελλάδας είναι η Δυτική Ευρώπη. Χωρίς να μακρυγορήσω, θα υπενθυμίσω πόσο ο δυτικοευρωπαϊκός πολιτισμός, από τον 11ο αιώνα και πέρα, και υπήρξε επαναστατικά δημιουργός και διατήρησε μια γνήσια σχέση με την παράδοση που είχε πίσω του, είτε λαϊκή, είτε «καλλιεργημένη». Η παράδοση αυτή περιλαμβάνει βέβαια κατά πρώτο λόγο τη χριστιανική κληρονομιά και αργότερα την ελληνορωμαϊκή κληρονομιά. Και σ’ αυτήν την περίπτωση, μιλώντας πολύ σύντομα, θα πάρω για παράδειγμα την καταπληκτική εξέλιξη της δυτικοευρωπαϊκής ζωγραφικής που αρχίζει με μια εκκλησιαστική εικονογραφία, παραφυάδα της βυζαντινής και από τον Giotto και μετά παρουσιάζει μια ακατάπαυστη δημιουργική ανανέωση που όμως είναι ταυτόχρονα μια αδιάκοπη οργανική συνέχεια ως το 1950.

    Το ίδιο ισχύει και για την μουσική που βγαίνει και από την εκκλησιαστική ρίζα του γρηγοριανού άσματος και από την φολκλορική ρίζα λαϊκών μελωδών, ρυθμών και τρόπων. Η βαθειά σχέση μεγάλων μουσικών δημιουργών, όπως οι κλασσικοί Γερμανοί, ο Chpin, o Musorsgy, o Albeniz, μ’ αυτές τις ρίζες αλλά και η ικανότητά τους να μετουσιώνουν επαναστατικά τα στοιχεία της παράδοσης που χρησιμοποιούν είναι προφανείς. Το πιό έντονο παράδειγμα αυτής της σχέσης προσφέρει ίσως η δυτικοευρωπαϊκή φιλοσοφία η οποία, μέσα από τις συνεχείς τομές στην ιστορία της σκέψης που παρουσιάζει, εξελίσσεται πάνω σε ρητή αναφορά με την παράδοση της φιλοσοφικής θεολογίας του μεσαίωνα και της κλασσικής ελληνικής φιλοσοφίας.

    Η περίπτωση της Δυτικής Ευρώπης παίρνει για μας όλο το τραγικό της βάρος, αν την αντιπαραθέσουμε μ’ αυτά που έγιναν ή δεν έγιναν στο ανατολικό μέρος της άλλοτε Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, στο Βυζάντιο. Παρά το ότι το Βυζάντιο δεν υποχρεώθηκε να διασχίσει την περίοδο καθαρής βαρβαρότητας που υπέστη η Δυτική Ευρώπη από τον 5ο ως τον 11ο αιώνα, ο πολιτισμός του μας δίνει στις μεγάλες του γραμμές μια στατική εικόνα απολιθωμένων μορφών. Η σχέση με την παράδοση εδώ είναι στείρα, μιμητική και επαναληπτική. Η ζωγραφική γίνεται μια εικονογραφία που πολύ γρήγορα φτάνει σε τυποποιημένες μορφές τις οποίες μετά απλώς επαναλαμβάνει μιμούμενη τον εαυτό της. Το ίδιο ισχύει και για την αρχιτεκτονική. Η τέχνη του λόγου μένει μια ισχνή και ανιαρή απομίμηση των αρχαίων προτύπων. Εξω από τη λαϊκή μουσική, που γι’ αυτή την περίοδο ελάχιστα ξέρουμε, η μουσική καθηλώνεται στο μονωδικό εκκλησιαστικό άσμα.

    Δυο παραδείγματα μπορούν να συνοψίσουν τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή πολιτισμική κατάσταση. Οι Βυζαντινοί κληρονόμησαν ό,τι περίπου σώζεται και σήμερα από την αρχαία ελληνική γραματεία. Απ’ αυτούς την παίρνουν και την μεταφράζουν οι Αραβες και αργότερα οι Δυτικοευρωπαίοι. Οι Αραβες, όχι μόνο σχολιάζουν τον Πλάτωνα και ιδίως τον Αριστοτέλη, αλλά μέσα απ’ αυτή την επαφή γεννούν τουλάχιστον δύο σημαντικούς φιλοσόφους, τον Αβικένα και τον Αβερρόη.

    Για τους Δυτικοευρωπαίους, η «ανακάλυψη» των αρχαίων ελληνικών κειμένων δημιουργεί έναν εκρηκτικό συγκλονισμό που βρίσκει το πρώτο του κορύφωμα στην Αναγέννηση, αλλά που οι δονήσεις του δεν σταματούν, περιοδικά διαπιστώνεται κάτι σαν επιστροφή στους Ελληνες. Τώρα τι κάνουν οι Βυζαντινοί; Απλώς αντιγράφουν τα αρχαία χειρόγραφα και τους σχολιαστές τους και κάπου κάπου προσθέτουν και κανένα σχόλιο. Το άλλο παράδειγμα είναι ο Γκρέκο. Παινευόμαστε και ξιπαζόμαστε με τον Γκρέκο χωρίς να καταλαβαίνουμε τι σημαίνει η περίπτωσή του. Ο Γκρέκο είναι βέβαια βαθειά ριζωμένος στην χριστιανική παράδοση και ξεκινάει από βυζαντινούς τύπους. Αλλά το πέρασμά του από τη Βενετία και η εγκατάστασή του στην Ισπανία τον αλλάζουν ριζικά. Η ζωγραφική του σαφώς μαρτυράει την προέλευσή του πχ σε παραλλαγές χρωματικής ή στην περίφημη επιμήκυνση των προσώπων και των σωμάτων. Αλλά τα αριστουργήματα της ισπανικής εποχής «Η ταφή του κόμητος Οργκάθ», «Οι απόψεις του Τολέδου», «Η κυρία με τη γούνα» είναι αδύνατα και αδιανόητα στο Βυζάντιο ή στη Κρήτη του 17ου αιώνα. Οι σημερινοί Βυζαντινοκάπηλοί μας δεν στέκονται μια στιγμή να αναρωτηθούν γιατί ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος έπρεπε να εγκατασταθεί στην Ισπανία και να γίνει El Greco; Το Βυζάντιο και η εποχή της Τουρκοκρατίας μας προσφέρουν το παράδειγμα ενός μεταελληνικού πολιτισμού που έχει κάποια γνώση της αρχαιότητας σε σχέση με αυτήν, αλλά που μένει καθηλωμένη σε μια μιμητική, εξωτερική και άγονη σχέση με την παράδοση.

    Τέλος έρχομαι στο σύγχρονο ελληνικό δράμα. Τα κεντρικά στοιχεία του ελληνικού δράματος είναι, από τη μια μεριά, η τριπλή αναφορά που περιέχει για μας η παράδοση: Αναφορά στους αρχαίους Ελληνες, αναφορά στο Βυζάντιο, αναφορά στη λαϊκή ζωή και κουλτούρα, όπως αυτή δημιουργήθηκε στους τελευταίους αιώνες του Βυζαντίου και κάτω από την Τουρκοκρατία. Από την άλλη μεριά, η αντιφατική και, θα μπορούσε να πει κανείς, ψυχοπαθολογική σχέση μας με τον δυτικοευρωπαϊκό πολιτισμό, που περιπλέκεται ακόμα περισσότερο από το γεγονός ότι ο πολιτισμός αυτός έχει μπει εδώ και δεκαετίες σε μια φάση έντονης κρίσης και υποβόσκουσας αποσύνθεσης.

    Η διπλή και ταυτόχρονη αναφορά στην αρχαία Ελλάδα και στο Βυζάντιο, που αποτέλεσε το επίσημο «πιστεύω» του νεοελληνικού κράτους και του πολιτιστικού κατεστημένου της χώρας οδήγησε και οδηγεί σε αδιέξοδο, κατά πρώτο και κύριο λόγο διότι οι δυο αυθεντίες που επικαλείται βρίσκονται σε διαμετρική αντίθεση μεταξύ τους. Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός είναι πολιτισμός ελευθερίας και αυτονομίας, που εκφράζεται στο πολιτικό επίπεδο στην πολιτεία ελεύθερων πολιτών που συλλογικά αυτοκυβερνώνται και στο πνευματικό επίπεδο με την ακατάπαυστη επαναστατική ανανέωση και αναζήτηση. Ο βυζαντινός πολιτισμός είναι πολιτισμός θεοκρατικής ετερονομίας, αυτοκρατορικού αυταρχισμού και πνευματικού δογματισμού. Στο Βυζάντιο δεν υπάρχουν πολίτες, αλλά υπήκοοι του αυτοκράτορα, ούτε στοχαστές, μόνο σχολιαστές ιερών κειμένων. Η προσπάθεια συνδυασμού και συμφιλίωσής τους δεν μπορούσε παρά να νεκρώσει κάθε δημιουργική προσπάθεια και να οδηγήσει σε ένα στείρο σχολαστικισμό, όπως αυτός που χαρακτήριζε το πνευματικό κατεστημένο της χώρας επί ενάμισυ σχεδόν αιώνα μετά την ανεξαρτησία και που επαναλάμβανε τα χειρότερα μιμητικά στοιχεία του Βυζαντίου.

    Καθ’ όσο ξέρω, είμαστε ο μόνος λαός με μεγάλο πολιτιστικό παρελθόν που πρόσφερε στον κόσμο το γελοίο και θλιβερό θέαμα προσπάθειας τεχνητής επαναφοράς της γλώσσας που μιλιόταν πριν από 25 αιώνες. Ούτε οι Ιταλοί προσπάθησαν να ξαναζωντανέψουν τα λατινικά, ούτε οι Ινδοί τα σανσκριτικά. Και είναι εξίσου χαρακτηριστικό ότι ενώ η Δυτική Ευρώπη, στους δυο περασμένους αιώνες εγέννησε δεκάδες λαμπρούς ελληνιστές, μόνο τρία ονόματα έχουμε που μπορούν να σταθούν αχνά στο ίδιο επίπεδο με αυτούς: Τον Κοραή, τον Βερναρδάκη και τον Συκουτρή –τον οποίο Συκουτρή οδήγησε χαρακτηριστικά σε αυτοκτονία ο φθόνος και το μίσος των κηφήνων του εν Αθήνησι Πανεπιστημίου.

    Περηφανευόμαστε ότι είμαστε απόγονοι των αρχαίων, αλλά για να μάθουμε τι έλεγαν και τι ήταν οι αρχαίοι πρέπει να προσφύγουμε σε ξένες εκδόσεις και σε ξένες μελέτες. Αυτή η ίδια στάση έκανε ασφαλώς επίσης αδύνατη τη γονιμοποίηση της λαϊκής παράδοσης και τη μεταφορά της στο χώρο της έντεχνης παιδέιας, με εμφατική εξαίρεση την ποίηση. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ο τεράστιος μουσικός πλούτος της λαϊκής μουσικής σε μελωδίες, ρυθμούς, κλίμακες και όργανα έμεινε νεκρός στα χέρια των νεοελλήνων συνθετών, όπως έμεινε άχρηστος και ο αρχιτεκτονικός και διακοσμητικός πλούτος της λαϊκής παράδοσης.

    Τέλος, αυτή η αναφορά στα δύο μεγάλα παρελθόντα, με τον αποστειρωτικό τρόπο που ετέθη, είναι στη ρίζα της σχιζοφρενικής μας σχέσης με το δυτικοευρωπαϊκό πολιτισμό, του συνδυασμού ενός κακομοιριασμένου αισθήματος κατωτερότητας και μιας ψωροπερήφανης και αστήρικτης αυθάδειας. Ετσι παίρνουμε από τους ξένους τις BMW, τις τηλεοράσεις, τα κατεψυγμένα, κλπ, κλπ, χωρίς να μιλήσω για τα πακέτα Ντελόρ και τους βρίζουμε για την υποδούλωσή τους στην τεχνική και στον ορθολογισμό τους. Πράγματα που η Δύση βέβαια δεν περίμενε τους νεοφώτιστους ελληνοορθόδοξους για να τα κριτικάρει και να τα καταγγείλει η ίδια και που δεν απαλείφονται με μια ετήσια εκδρομή στο Αγιο Όρος.

    Φαντάζομαι ότι δεν περιμένετε από μένα να δώσω συνταγές για το πώς θα μπορούσαμε να υπερβούμε αυτή τη δραματική βουβαμάρα που πολιτισμικά μας χαρακτηρίζει σήμερα. Για ένα πράγμα είμαι βέβαιος: αυτό που από την ελληνική ιστορία διαδόθηκε, γονιμοποίησε τον κόσμο και παραμένει σημείο αναφοράς και πηγή έμπνευσης είναι η αρχαία ελληνική δημιουργία και η ανάδυση μέσα από αυτήν των ιδεών της αυτονομίας και της ελευθερίας. Αν η Δυτική Ευρώπη μπόρεσε, με τη σειρά της, να μεγαλουργήσει κι αυτή επί δέκα σχεδόν αιώνες, είναι και διότι μπόρεσε να συγκροτήσει μέσα από τις δυο Αναγεννήσεις, την κλασσική εποχή, το Διαφωτισμό και τις μετέπειτα εξελίξεις, μια σχέση δημιουργικού διαλόγου κι όχι μιμητικής επανάληψης με τα αρχαία ελληνικά σπέρματα. Για μας σήμερα, αν είμαστε ικανοί να τον συγκροτήσουμε, ένας τέτοιος διάλογος που προϋποθέτει και τη βαθειά γνώση και το σεβασμό της λαϊκής μας παράδοσης δεν μπορεί παρά να είναι διπλός: και με τους αρχαίους και με την τεράστια πολιτιστική κληρονομιά της Δυτικής Ευρώπης.

    Οπως το ανέφερα ήδη, και αυτός ο δυτικός πολιτισμός περνάει σήμερα μια βαθειά κρίση που δεν ξέρουμε αν και πότε θα μπορέσουν οι δυτικοί λαοί να την ξεπεράσουν. Είτε το θέλουμε είτε δεν το θέλουμε, στο ίδιο καράβι είμαστε μπαρκαρισμένοι κι εμείς και δεν εννοώ τις οικονομικές και διπλωματικές διασυνδέσεις. Αν μπορέσουμε να αφομοιώσουμε δημιουργικά τον απέραντο πολιτισμικό πλούτο που δημιούργησε η Δύση –και που περιέχει έστω και ανεπαρκώς την αρχαία ελληνική αναφορά-θα μπορέσουμε ίσως να μιλήσουμε μια πραγματικά δική μας γλώσσα και να παίξουμε την παρτίδα μας σε μια νέα πολιτιστική συμφωνία. Αλλιώς θα εξακολουθήσουμε να βράζουμε στο ζουμί μας και να καλλιεργούμε την περιθωριακή μας ασημαντότητα.
    ________________

    Ακούστε και αυτό:

    • Ο/Η Ἀριστοκλῆς λέει:

      Οἱ παραδόσεις ἀναγκάζονται νὰ προσαρμόζωνται στὶς μεταβολὲς τῶν συνθηκῶν· ἀλλαγὲς περιβάλλοντες καὶ ἐπαφὲς μὲ ἄλλες παραδόσεις. Ἐὰν ἦταν ἀναλλοίωτες δὲν θὰ ὑπῆρχε ἐξέλιξις ἀπὸ τροφοσυλλέκτες καὶ κυνηγοὶ σὲ ἐμπόρους καὶ ἐξιδεικευμένους τεχνῖτες. Βεβαίως σ’ἕναν βαθμὸ κάποια πράγματα δὲν ἀλλάζουν. Ἡ μὴ ταφὴ τῶν νεκρῶν πάντοτε εἶναι ἑστία ἐπιδημιῶν. Ἡ Φύσις-θεοὶ τιμωροῦν αὐτὲς τὶς παραλείψεις.
      Δὲν ὐπάρχει ἑβραϊκὴ παράδοσις, ἀφ’οὗ ὁ Ἰουδαϊσμὸς εἶναι δημιούργημα τῶν Πέρσων Βασιλέων τοῦ 5ου αἰῶνος παχχ.
      Οἱ Τραγικοὶ χρησιμοποιοῦσαν γνωστοὺς μύθους οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦσαν νὰ εἶναι διδακτικοί, τόσο στὴν ἀρχὴ τῆς δημιουργίας τους, ὄσο καὶ στὴν μυκηναϊκή, ὁμηρικὴ καὶ κλασσική ἐποχή. Ὁ Ἑκαταῖος ἤθελε νὰ συνεχίσῃ τὴν παράδοσιν καὶ νὰ τὴν παρουσιάσῃ μὲ ἔναν καινούργιο τρόπο προσαρμοσμένο στὸ συνεχῶς μεταβαλλόμενο κόσμο, ὅπως καὶ ὁ Ἡρόδοτος. Ἡ ἀμφισβήτησις τῶν μύθων τῶν ἄλλων ἦταν πάντοτε μέρος τῆς Παραδόσεως καὶ ἔμμεναν οἱ μῦθοι, οἱ ὀποῖοι ἄντεχαν στὸν χρόνο.
      Τὴν γλῶσσαν τοὺς ἐπανέφεραν οἱ Ἰουδαῖοι ἀφ΄οὗ μιλοῦσαν ἄλλες γλῶσσες, οἱ Ἰνδοὶ ἀποκαθαίρεσαν τὴν γλῶσσαν τοὺς ἀπὸ τὰ Ἀραβικά στοιχεῖα. Σὲ ὅλες τὶς Εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες ὑπῆρχαν ἄνωθεν παρεμβάσεις, ἀφ’οὗ ὑπάρχουν διάλεκτοι καὶ οἱ μορφωμένοι χρησιμοποιοῦσαν μέχρι πρὶν ἀπὸ κάποιους αἰῶνες τὰ Λατινικά. Δὲν συνέβη τίποτα διαφορετικὸν στὴν Ἑλλάδα. Οἱ Ἰταλοὶ θεωροῦν τὴν γλῶσσα τους ὡς τὴν λατινικότατην καὶ ὄχι ἰσότιμον τῆς Ἰσπανικῆς καὶ Γαλλικῆς. Οἱ Κινέζοι θεωροῦν ὅτι μιλοῦν ἀκριβῶς τῆν ἴδια γλῶσσα ἐδῶ καὶ αἰῶνες.
      Ὄχι οὔτε Ἀμερικανίζοντες, οὔτε Σοβιετίζοντες, οὔτε Φραγκίζοντες, οὔτε Ἀνατολίζοντες. Γλῶσσα Ἀττική, Θρησκεία Πολυθεϊστική, Παράδοσις καὶ Πολιτισμὸς Ἑλληνικός. Δὲν εἶναι ἀσύμβατος μὲ τὴν τεχνολογία.

  2. Ο/Η Heretic Anthem λέει:


    «Ο Άγις Στίνας με τη συντρόφισσα Κ., 1955-56»-Αρχείο Άγι Στίνα

    Ένα κείμενο του Καστοριάδη για έναν τίμιο και αγωνιστικό άνθρωπο, που αξίζει να διαδοθεί:
    http://stinas.vrahokipos.net/biography/kastoriadis.htm

    Για τον Σπύρο Στίνα
    (του Κορνήλιου Καστοριάδη, κείμενο που εκφωνήθηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας στο πολιτικό μνημόσυνο το Μάρτιο του 1989 )

    Με το θάνατο τον Στίνα χάθηκε όχι μόνο ένας ήρωας αλλά ένας τύπος ανθρώπου που η σημερινή κοινωνία δεν φαίνεται πια ικανή να δημιουργήσει κι ούτε καν και να ανεχθεί. Αρχίζοντας να σκέφτομαι για το τι θα σας έλεγα σήμερα μου ήρθε στο νου ο ομηρικός στίχος «ανδρός ον ουδ’ αινείν τοίσι κακοίσι θέμις» (ενός άντρα ούτε και να τον παινούν αυτοί οι κακοί δεν ταιριάζει) και θα τον διόρθωνα λέγοντας «ανδρός ον ουδ’ αινείν ημίν κακοίσι θέμις». Να τον πει κανείς άγιο θα ήταν ύβρις. Ό, τι και να κάνει ένας άγιος το κάνει με την ακράδαντη ψευδαίσθηση πως κάποτε και κάπου θα πληρωθεί. Αλλά η αφάνταστα βασανισμένη ζωή τον Σπύρου – δεκαετίες στην Ακροναυπλία, Αίγινα, νησιά, τμήματα μεταγωγών, τμήμα καταδίκων στη Σωτηρία γιατί ήταν χρόνιος φυματικός – ζωή που ο άνθρωπος αυτός δεν έφαγε, όταν ήταν αφυλάκιστος, συχνά ζεστό φαί και που δεν τη γλύκανε ούτε μια γυναίκα ούτε ένα παιδί, δεν έβρισκε ούτε στήριγμα, ούτε παρηγοριά σε καμιά εξωκόσμια υπόσχεση. Μόνη τον εστήριζε η ελπίδα πως η ανθρωπότητα θα μπορέσει κάποτε να ανδρωθεί και να ελευθερωθεί. Τα τελευταία τον χρόνια, παρά την απόγνωση που του δημιουργούσε η σύγχρονη κατάσταση, προσπαθούσε με αγωνία να αποκρυπτογραφήσει μέσα στη χαώδη πραγματικότητα και τα μικροσκοπικότερα σημεία που θα μπορούσαν να δείξουν πως το κίνημα για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη, το πραγματικό επαναστατικό κίνημα, μένει πάντα ζωντανό.
    Σε όλες τις συναντήσεις μας από πολλά χρόνια – από το 1980 ίσως – η κουβέντα του κυμαινόταν συνεχώς ανάμεσα σε δύο πόλους. ______________ http://stinas.vrahokipos.net/images/stinas_k.jpg

  3. Ο/Η Left and Liberal λέει:

    Το τραγούδι του Ρασούλη
    Το 1994 ο Μανώλης Ρασούλης έγραψε τραγούδι για τον Κορνήλιο Καστοριάδη με τίτλο, «Μου είπαν πως σε είδανε με τον Καστοριάδη».
    Σκόπευε να το του το στείλει στο Παρίσι, αλλά δεν το έκανε ποτέ.
    Το τραγούδι κυκλοφόρησε σε CD single 1999, δύο χρόνια μετά το θάνατο του φιλοσόφου.

  4. Ο/Η Ἀριστοκλῆς λέει:

    Ἡ Δύσις δὲν ἔχει κάποια συγκεκριμένη παράδοσιν, ἀλλὰ εἶναι πεδίο συγκρούσεως τῶν διαφόρων κλάδων τῆς ἐπιβληθεῖσης ψευτοπαραδόσεως τοῦ Χριστιανισμοῦ. Ὁ Χριστιανισμὸς εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπιβολῆς τῶν αὐτοκρατόρων καὶ τῶν ἱερέων του. Οἱ παραδόσεις τῶν ἄλλων ὑπῆρχαν πρὶν τὴν δημιουργία αὐτοκρατοριῶν καὶ οἱ ῥίζες ὑπῆρχαν πρὶν τὴν δημιουργία εὐκρινῶν τάξεων· οἱ ἀντιλήψεις τους ἔχουν δοκιμαστεῖ στὸν χρόνο ἐν ἀντιθέσει μὲ αὐτὲς τῶν ἀβρααμικῶν ψευτοπαραδόσεων. Ὅταν κάποιοι μέσῳ τῆς κλασσικῆς γραμματείας ἀποχριστιανίζονται, ἀσκοῦν κριτικὴ σὲ κάτι ἄλλο διαφορετικό. Οἱ διάφοροι χριστιανοὶ μὲ τὶς λεγόμενες αἱρέσεις ἐπίσης αἰσθάνονταν τὶς ἄλλες αἱρέσεις ὡς κάτι ἄλλο.
    Οἱ Πυθαγόρειοι στὰ Χρυσᾶ Ἔπη προτρέπουν τὸ ἄτομο στὴν αὐτοκριτική, ἀλλὰ ἡ αἵρεσις εἶναι ὀρθὴ ἐφ’ὅσον παραμένει κάποιος μέλος, ἀλλιῶς ἀποχωρεῖ.
    Στὴν Ἀθήνα οἱ ἀριστοκρατικοὶ παρουσιάζονται ὡς φιλολάκωνες. Μία τέτοια κριτικὴ εἶναι μίας ἐπιθυμητὴς ἀπὸ αὐτοὺς Ἀθήνα, ἐναντίον τῆς ὐφισταμένης.
    Ἡ Αὐτοκριτικὴ ἴσως ἐμπεριέχει καὶ στοιχεῖα τῆς χριστιανικῆς ἐνοχῆς. Ὁ χριστιανὸς πρέπει νὰ αἰσθάνεται ἐνοχὲς γιὰ ὁτιδήποτε κάνει καὶ νὰ ἐξομολογεῖται στὸν πνευματικό του. Οἱ ἀποχριστιανισμένοι ἴσως ἔχουν ψήγματα αὐτῆς τῆς νοοτροπίας.
    Εἴμαστε Εὐρωπαῖοι καὶ πόσοι γνωρίζουν Σινικὰ ἢ Ἰαπωνικὰ γιὰ νὰ ξέρουμε τὶ λένε μεταξύ τους. Ἡ καθαρὰ Ἰαπωνικὴ παράδοσις σταματᾷ στὰ μέσα τοῦ 19ου αἰῶνος καὶ ἡ Σινικὴ ἐπίσης. Μετὰ ὑφίστανται τὶς παρεμβάσεις τῆς Δύσεως.
    Μὴ ξεχνοῦμε ὅτι τὴν ἱστορία τὴν γράφουν οἱ νικητές. Ἔμεινε Ἀζτέκος νὰ ἀσκήσῃ αὐτοκριτική; Κάποιοι κακόμοιροι χρῆστες τῆς Nahuatl;
    —————————————–
    Σαφῶς θὰ μὲ ἐνδιέφερε νὰ ζῶ στὴν προχριστιανικὴ Εὐρώπη ἢ νὰ εἶμαι ἕνας Yanomami. Στὴν Ἀμερικὴ ἔχουν ἀναῤῥιχηθεῖ διεστραμμένοι κοκαϊνομανεῖς στὴν ἐξουσία μὲ ὅτι αὐτὸ συνεπάγεται. Στὴν μανία τους ὅτι εἶναι ὅλοι τους ὁ Μεσσίας, ἔχουν ἐφεύρει ἕνα σύστημα ὅπου τὸ χρῆμα πρέπει νὰ πολλαπλασιάζεται ὁλοένα καὶ μὲ ταχύτερους ῥυθμούς. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καλὸ ἕνα σύστημα ποὺ ὁ μισὸς ἐνεργὸς πληθυσμὸς οὐσιαστικὰ δὲν ἀπασχολεῖται; Χειρότερη ἦταν μόνον ἡ Φεουδαρχία, ἀλλὰ πάλι ἐκεῖ κατευθυνόμαστε. Ἡ Δύσις ἦταν καλὴ τὸ πολὺ γιὰ δύο δεκαετίες λόγῳ τοῦ ἀντιπάλου δέους. Μὲ τὴν κατάῤῥευσιν τοῦ Κομμουνισμοῦ, κατέῤῥευσε ὁλοκληρωτικῶς καὶ ἡ Σοσιαλδημοκρατία.
    Στὴν προχριστιανικὴ Εὐρώπη γεννιόσουν σὲ μία κοινότητα καὶ μάθαινες νὰ ἐπιζῇς, πρᾶγμα ποὺ δὲν συμβαίνει σήμερα. Τότε στὴν χειρότερη νὰ γινώσουν δοῦλος. Τώρα εἶναι ἡ καλύτερη περίπτωσις γιὰ τοὺς πολλούς.
    Ὁ Κολοκοτρώνης, ἐὰν καὶ ἡ Τουρκοκρατία ἦταν φεουδαρχία, ἀλλὰ ὄχι τόσο ὠργανωμένη, ὅταν ἔμεινε ὀρφανός, ἔκοβε ξύλα γιὰ νὰ ἐπιζήσῃ. Στὴν Φεουδαρχικὴ Εὐρώπη θὰ ἔχανε τὸ κεφάλι του, γιατί τὸ δάσος ἄνηκε στὸν Φεουδάρχη καὶ σήμερα θὰ τοῦ ζητοῦσαν πτυχίο ξυλοκοπῆς, μουλαροδηγικῆς, πτυχίο ξυλοπωλητικῆς καὶ ἄδειες κοπῆς, φορτωτικῆς καὶ πωλήσεως. Βεβαίως τὸ δάσος ἀνήκει στὸ κράτος καὶ τὶς ἄδειες τὶς πουλᾷ. Οἱ δὲ ἑταιρεῖες ζητοῦν ἐμπειρία χρόνων στὴν κοπῆ ΑΧ δρυῶν ἢ ἔστω ΑΥ, ἀλλὰ ὄχι ΑΖ (μπορεῖ ὄχι γιὰ τὶς δρῦς, ἀλλὰ τὸ ἴδιο εἶναι)· καὶ ἐπιλέγουν ἀνάμεσα σὲ 120, ἕναν γνωστό τους. Οἱ ὑπόλοιποι ἂς πεθάνουν. Στὴν προχριστιανικὴ Εὐρώπη ὑπερασπιζόσουν μὲ τὰ ὅπλα τὴν γῆ σου καὶ ἐὰν τὸ περιβάλλον γινώταν ἀφιλόξενο, διεκδικοῦσες μὲ τὸ σπαθί σου μία καινούργια. Σήμερα γιὰ νὰ γίνῃς ἀγρότης καὶ νὰ καλλιεργήσῃς γῆ, κάνεις αἴτησιν σὲ τράπεζες.
    Σήμερα ὅλα βασίζονται στὶς στατιστικὲς ποὺ εἶναι ἡ ἀποθέωσις τῆς ποσότητος καὶ ὄχι τῆς ποιότητος.

  5. Ο/Η παρανομος λέει:

    «Άποψη: Η ανθρωπότητα μέσω της ανεπτυγμένης καπιταλιστικής Δύσης ζει το λιγότερο χειρότερο πολιτικοοικονομικό καθεστώς στην ιστορία της ή κατά άλλους το έως τώρα καλύτερο. Προτιμώ την πρώτη εκδοχή.»
    Ερωτηση: Καλυτερο (η λιγοτερο χειροτερο), ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ; Oχι παντως για τους ιθαγενεις της Αμερικης και της Αφρικης.
    υγ Απελπιστικα ιδεαλιστικη η προσεγγιση του Καστοριαδη, και (στο βαθος), απολογητικη της λευκης δυτικοευρωπαϊκης ανωτεροτητας, με πολιτιστικο μανδυα. (αλλα μηπως και οι αποικιοκρατες δεν ειχαν αναθεσει στον ευαυτο τους και «εκπολιτιστικες» ευθυνες;).
    Τότε «έπαιζαν μπάλλα» οι ιεραπόστολοι, μετά ήλθαν οι ΜΚΟ.

    • Ο/Η Po λέει:

      Νομίζω ότι η προσέγγισή σας είναι λάθος, μιλάτε με μια σιγουριά που δείχνει ότι δεν έχετε κάνει δεύτερες σκέψεις/αναγνώσεις…

      ρωτάτε: «ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ; Oχι παντως για τους ιθαγενεις της Αμερικης και της Αφρικης»
      1) κατά κύριο λόγο για ίδιους τους κατοίκους της (ανεπτυγμένης δύσης).
      2) και για τους ιθαγενείς της Αφρικής (οι της Αμερικής θέλει πολύ συζήτηση), της Ασίας και του λοιπού κόσμου. Σκεφτήκατε καθόλου πως ήταν οι περιοχές αυτές πριν 50-100-150 χρόνια; Πόσοι πεινάνε σήμερα και πόσοι Κάποτε; Σκεφτήκατε καθόλου την Ιαπωνία; Εάν δεν ενστερνιζόταν το δυτικό πρότυπο η φεουδαρχία θα συνέχιζε να υφίσταται, το ίδιο κατ’ αναλογία ισχύει και για τις υπόλοιπες χώρες της Ασίας: Πως ήταν Κάποτε. Για την Αφρική της αποικιοκρατίας πριν 50-100-150-200 χρόνια, πως ήταν, πόσοι ήταν οι πεινασμένοι της, ποιοι οι θεσμοί της, η παραγωγή, τα πανεπιστήμιά της; Πόσοι πεινούν σήμερα σε σχέση με Τότε; Που οφείλεται όλη αυτή η πρόοδος.
      3) Σε ποιον οφείλεται η ύπαρξη ΟΗΕ και τα παρακλάδια της όπως π.χ. η ΟΥΝΕΣΚΟ;
      4) Σε ποιον οφείλετε η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ που ψηφίστηκε στις 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ/ OHE 1948

      Επίσης, κάτι σημαντικότερο: Σε αυτή τη δύση οφείλεται το γεγονός ότι εμείς οι δυο έχουμε το απαράβατο δικαίωμα να διαφωνούμε όχι μόνο μεταξύ μας, αλλά και με το καθεστώς της δημόσια και ελεύθερα.

      Ο Καστοριάδης δεν είναι απολογητής μια λευκής ανωτερότητας, διαβάστε τον έστω και ελάχιστα. Θα καταλάβετε ότι ήδη από το 1948 είναι πολέμιος κάθε ολοκληρωτισμού.

      Αυτά τα ολίγα είχα να πω.
      Ίσως προς το παρόν.
      Μου δώσατε ιδέες για αυτό το παρεξηγημένο από πολλούς, ζήτημα.

      Ευχαριστώ για το σχόλιο σας.

      • Ο/Η παρανομος λέει:

        Δεν αμφισβητω την τεραστια προοδο, που πραγματοποιησε ο ευρωπαϊκος πολιτισμος, υπενθυμιζω την φραση του Μαρξ, οτι η προοδος αυτη εμοιαζε (και συνεχιζει να μοιαζει) με το βαρβαρο ειδωλο, που επινε το νεκταρ, στα κρανια των θυματων του. Ανωτερος καρπος αυτου του πολιτισμου, αλλωστε, ειναι το απελευθερωτικο, χειραφετητικο προταγμα που κορυφωνεται στον κομμουνισμο, αλλα την ιδια στιγμη και το αντιθετο του, ο φασισμος-ναζισμος και ο πιο αδυσωπητος ιμπεριαλισμος. Η ηττα του κομμουνισμου, ειναι ηττα και της πιο ευγενους πλευρας του δυτικου πολιτισμου, στο ονομα ενος ακραιου παγκοσμιοποιημενου καπιταλισμου. Όλοι οι πολιτισμοι που βρεθηκαν στην προτωπορια και οι λαοι-φορεις τους, συνεβαλαν στην γενικη προοδο. Φανταζομαι αν δεν υπηρχε η Ευρωπη, καπως θα εξελισσοτανε ο υπολοιπος πλανητης, επισης ο ελληνικος πολιτισμος, δεν θα ηταν αυτο που εγινε, χωρις την τεραστια κληρονομια των Αιγυπτιων, των Φοινικων και γενικα των λαων της ανατολής. Ο ίδιος ο ευρωπαϊκος πολιτισμος, δεν πηρε τα φωτα του αρχαιου, απο ακαριαια μεταφορα, τα παρελαβε απο τους Αραβες, τους Βυζαντινους αλλα και τον δικο του μεσαιωνα, των καλογερων και των αξιοθαυμαστων εφευρεσεων και καινοτομιων, που δημιουργησαν το υλικο υποβαθρο για την Αναγεννηση.
        Τωρα ειμαστε στην φαση παραδοσης των σκηπτρων της οποιας πρωτοποριας, σε ολο τον πλανητη. Ολοι αυτοι οι διαχωρισμοι, οι «πολεμοι των πολιτισμων» και τα σχετικα, ακουγονται γραφικα, στον σημερινο ενοποιημενο κοσμο,αν δεν ηταν απλως το προσχημα και το ιδεολογικο προκαλυμμα για κυνικους πραγματικους πολεμους. Η Δύση δινει τα «φώτα» της στον πλανήτη, και ο πλανητης δειχνει προθυμος και ετοιμος να τα παραλαβει, με ολα τα καλα και τα στραβα της, το «βαρος» ομως εχει φυγει πια απο πανω της.

      • Ο/Η Po λέει:

        παρανομος…
        Φαίνεστε άνθρωπος που σκέφτεται αλλά που η σκέψη του σκορπίζεται, αποτέλεσμα του τρόπου που διαβάζει, ενημερώνεται και μελετά.
        Η ήττα του υπαρκτού ήταν αποτέλεσμα πολλών παραμέτρων.
        Και ένας ήταν ο κυριότερος.
        Ψάξε τον γιατί δεν προλαβαίνω, πρέπει να αποχωρήσω.

        Στόχευε και μελέτα, ένα ένα τα θέματά σου και ένα-ένα ξεκαθάριζέ τα.
        έχεις τις δυνατότητες.
        Ίσως επανέλθω.

  6. Ο/Η παρανομος λέει:

    Secret World War II Chemical Experiments Tested Troops By Race

    http://www.npr.org/2015/06/22/415194765/u-s-troops-tested-by-race-in-secret-world-war-ii-chemical-experimentshttp://www.npr.org/2015/06/22/415194765/u-s-troops-tested-by-race-in-secret-world-war-ii-chemical-experiments

    Documents that were released by the Department of Defense in the 1990s show the military developed at least one secret plan to use mustard gas offensively against the Japanese. The plan, which was approved by the Army’s highest chemical warfare officer, could have «easily kill[ed] 5 million people.»
    Japanese-American, African-American and Puerto Rican troops were confined to segregated units during World War II. They were considered less capable than their white counterparts, and most were assigned jobs accordingly, such as cooking and driving dump trucks.
    Susan Matsumoto says her husband, Tom, who died in 2004 of pneumonia, told his wife that he was OK with the testing because he felt it would help «prove he was a good United States citizen.»
    Matsumoto remembers FBI agents coming to her family’s home during the war, forcing them to burn their Japanese books and music to prove their loyalty to the U.S. Later, they were sent to live at an internment camp in Arkansas.
    Matsumoto says her husband faced similar scrutiny in the military, but despite that, he was a proud American.
    «He always loved his country,» Matsumoto says. «He said, ‘Where else can you find this kind of place where you have all this freedom?’ «

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s