Λόγος: Η Έμμα Γκόλντμαν για τον Πιότρ Κροπότκιν

και ένα υστερόγραφο για το Χριστιανισμό    

Η Γκόλντμαν εκφωνεί τον επικήδειο του Κροπότκιν. Απέναντί της ο σύντροφός της Αλέξανδρος Μπέρκμαν (βλ και φωτ. 2). Η κηδεία ήταν η τελευταία νόμιμη διαδήλωση των αναρχικών στη Ρωσία. Δεκάδες χιλιάδες ξεχύθηκαν στους δρόμους για να τιμήσουν τον αναρχικό πρίγκηπα.

Του Αναγνώστη Λασκαράτου

Το που θα κατέληγε το καθεστώς των Μπολσεβίκων στη Ρωσία είχε προδιαγραφεί ήδη από τα πρώτα βήματα της Επανάστασης. Ο αναρχικός Ρώσος πρίγκηπας Πέτρος Κροπότκιν (1842-1921) και η αναρχοκομμουνίστρια Έμα Γκόλντμαν (1869-1940), Εβραία προερχόμενη από τη Λιθουανία και από την Αμερική, δυο πολυσχιδείς και ηθικά ολοκληρωμένες προσωπικότητες, που αφοσιώθηκαν  στις πιο αγνές ιδέες της Επανάστασης, είχαν από πολύ νωρίς διαχωρίσει τη θέση τους από τον αυταρχισμό του Λένιν, που οδήγησε μετά σαν φυσικό επακόλουθο στην τυραννία του Στάλιν και στη γνωστή κατάρρευση του σοβιετικού καθεστώτος. Αυτές οι δυο αδελφικές φιγούρες της Επανάστασης, έβλεπαν με τα ευαίσθητα μάτια τους και κατήγγειλαν το σαθρό οικοδόμημα που χτιζόταν, έβλεπαν αυτό που άλλοι αριστεροί διανοούμενοι έκαναν χρόνια να το δουν. Είχαν κάνει τρόπο ζωής τους τη διαθεσιμότητά τους για το καλό της ανθρωπότητας. H κοινωνική δράση τους δεν τους φαινόταν θυσία ή βαρύ χρέος. Η ανιδιοτέλεια δεν ήταν γι’αυτούς αυταπάρνηση, ήταν ευτυχία και απόλαυση γιατί αγαπούσαν όλα όσα έκαναν. Όπως εξηγεί ο Κροπότκιν στην «Αναρχική Ηθική», αυτός είναι ο φυσιολογικός τρόπος να ζεις μέσα στην κοινωνία γιατί κάνοντας το καλό ζεις μέσα σε φίλους και ευτυχείς και ο ίδιος.  Αλλά και ο σύντροφος της Γκόλντμαν ο Μπέρκμαν έγραψε πως «….η κοινωνική Επανάσταση σημαίνει …μια διαφορετική συμπεριφορά από άνθρωπο σε άνθρωπο, όπως αυτή του ελεύθερου και ανεξάρτητου πάνω στον ίσο του…» (‘Τι είναι ο Αναρχισμός’-1929). Στο παρακάτω κείμενο «Θάνατος και κηδεία του Πέτρου Κροπότκιν» (Κεφ. 26), από το έργο της Γκόλντμαν «Η ψυχρολουσία μου στη Ρωσία» (1925), η μαχητική φεμινίστρια περιγράφει την κηδεία και τις τελευταίες ημέρες του Κροπότκιν (στη σπάνια φωτ. 3 τον βλέπουμε νέο).
Στο κείμενο επισυνάπτω σαν υστερόγραφο, όχι όσο αυθαίρετα φαίνεται, σαν υστερόγραφο μιας πολιτικής κηδείας ή σαν επιμύθιο της ζωής ενός άθεου και μικρό απόσπασμα από εκτεταμένο άρθρο της ίδιας, που με τον τίτλο «Η αποτυχία του Χριστιανισμού», δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 1913 στην περιοδική έκδοσή της Γκόλντμαν «Μάννα Γη». (φωτ. εξώφυλλο με τον Billy Sunday- δημοφιλέστατο ευαγγελικό ιεροκήρυκα των αρχών του 20 αι. στις ΗΠΑ-που χορεύει ταγκό με το Χριστό). Νομίζω πως τα δυο διαχρονικά αυτά κείμενα, συνδέονται όχι μόνο επειδή τα έγραψε το ίδιο πρόσωπο, αλλά γιατί αναφέρονται στην αποτυχία δυο «μεσσιανικών» συστημάτων ιδεών, τον Μπολσεβικισμό και τον Χριστιανισμό, τόσο αντίθετων και τόσο συγγενικών, που διαψεύστηκαν παταγωδώς, παρά τις καλές προθέσεις των θεωρητικών τους, γιατί έπεσαν αναπόφευκτα και προδιαγραμμένα από τη «θρησκευτική» φύση τους, σε χέρια βέβηλα που τα χρησιμοποίησαν όχι για την απελευθέρωση και για τον εξευγενισμό του ανθρώπου, αλλά για την υποδούλωσή του σε εξουσιαστές. Νομίζω πως σήμερα στη χώρα μας ζούμε την αδυναμία των πολιτικών κληρονόμων του Μπολσεβικισμού να δώσουν αριστερή διέξοδο στην τραγωδία του ελληνικού καπιταλιστικού μοντέλου και την αδυναμία του ορθόδοξου χριστιανισμού να καταδικάσει με τον πιο επίσημο τρόπο, όπως ασυζητητί οφείλει, την επέλαση των οπαδών του Διαβόλου, στις τάξεις των πιστών, με τη μορφή του Νεοναζισμού.
Εξιστορεί λοιπόν η Γκόλντμαν: «Όταν έφτασα Μόσχα τον Ιανουάριο του 1921, έμαθα ότι ο Πέτρος Κροπότκιν είχε χτυπηθεί από πνευμονία. Αμέσως προσφέρθηκα να κάνω χρέη νοσοκόμας, αλλά μια ήταν ήδη παρούσα και το εξοχικό σπίτι του Κροπότκιν ήταν πολύ μικρό για να φιλοξενήσει επιπλέον επισκέπτες. Συμφωνήθηκε ότι ο Σάσα Κροπότκιν που ήταν τότε στη Μόσχα, θα πρέπει να πάει στο Ντμιτρόφ για να μάθει αν ήμουν χρειαζούμενη. Είχα ήδη ετοιμαστεί να φύγω για Πετρούπολη την επομένη και μέχρι τη στιγμή την αναχώρησή μου περίμενα μια κλήση από το χωριό.  Τίποτα δεν συνέβη κι έτσι κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ο Κροπότκιν είχε βελτίωση. Δύο ημέρες αργότερα, στην Πετρούπολη, πληροφορήθηκα από το Ravitch ότι ο Κροπότκιν είχε χειροτερεύσει και ότι μου ζητήθηκε να πάω άμεσα στη Μόσχα. Έφυγα αμέσως, αλλά δυστυχώς το τρένο μου είχε δέκα ώρες καθυστέρηση, έτσι ώστε έφθασε πολύ στη Μόσχα για να προλάβω την ανταπόκριση με το Ντμιτρόφ. Δεν υπήρχαν τότε πρωϊνά τραίνα για το χωριό και ήταν την παραμονή της επτά του Φλεβάρη που επιτέλους κάθησα σε τραίνο που πήγαινε στο μέρος. Τότε όμως η μηχανή έμεινε από καύσιμο και δεν γύρισε πριν τη μια το πρωϊ της επομένης. Όταν τελικά έφτασα στο εξοχικό του Κροπότκιν, στις 8 Φεβρουαρίου, έμαθα την τρομερή είδηση ​​ότι ο Πέτρος είχε πεθάνει περίπου μία ώρα πριν. Με είχε ζητήσει επανειλημμένα, αλλά δεν ήμουν εκεί για να προσφέρω την τελευταία υπηρεσία στον αγαπημένο δάσκαλο και σύντροφο, ένα από τα μεγαλύτερα και ευγενέστερα πνεύματα του κόσμου. Δεν μου δόθηκε η χάρη να είμαι κοντά του τις τελευταίες του ώρες. Θα παραμείνω τουλάχιστον έως ότου μεταφερθεί στο μέρος της τελικής του ανάπαυσης. 
Δύο πράγματα μου είχε εντυπωσιαστεί ιδιαίτερα στις δύο προηγούμενες επισκέψεις μου στο Κροπότκιν: η απουσία πικρίας προς τους Μπολσεβίκους, και το γεγονός ότι ποτέ δεν υπαινίχθηκε ούτε για μια φορά τις κακουχίες και τις στερήσεις του. Ήταν μόλις τώρα, ενώ η οικογένεια ετοιμαζόταν για την κηδεία, που έμαθα κάποιες λεπτομέρειες της ζωής του κάτω από το μπολσεβίκικο καθεστώς. Στις αρχές του 1918 ο Κροπότκιν είχε μαζέψει γύρω του σε ομάδα μερικούς από τους ικανότερους στα Οικονομικά. Σκοπός του ήταν να κάνει μια προσεκτική μελέτη των πόρων της Ρωσίας, να συγκεντρώσει τα συμπεράσματα σε μονογραφίες και να τις μεταφράσει σε πρακτικές λύσεις για λογαριασμό της βιομηχανικής ανασυγκρότησης της χώρας. Ο Κροπότκιν ήταν ο καθοδηγητής αυτής της επιχείρησης. Ένας τόμος παρασκευάσθηκε, αλλά ποτέ δεν δημοσιεύθηκε. Η ‘Ομοσπονδιακή Λίγκα’, όπως ήταν γνωστή αυτή η επιστημονική ομάδα, διαλύθηκε από την κυβέρνηση και όλο το υλικό κατασχέθηκε.
Σε δύο περιπτώσεις τα διαμερίσματα Κροπότκιν επιτάχθηκαν και η οικογένεια αναγκάστηκε να αναζητήσει άλλη στέγη. Ήταν μετά από αυτές τις εμπειρίες που οι Κροπότκιν μετακόμισαν στο Ντμιτρόφ, όπου ο γερασμένος πια Πέτρος έγινε ένας ακούσιος εξόριστος. Ο Κροπότκιν, στο σπίτι του οποίου στο παρελθόν είχε συγκεντρωθεί, από όλη τη γη, ότι καλύτερο στη σκέψη και στις ιδέες, τώρα αναγκάστηκε να ζήσει τη ζωή ενός ερημίτη. Μόνοι επισκέπτες του ήταν αγρότες και οι εργάτες του χωριού και ορισμένα μέλη της διανόησης, που επιθυμία τους ήταν να έρχονται σ’αυτόν με τα προβλήματα και τις ατυχίες τους. Διατηρούσε πάντα επαφή με τον κόσμο μέσα από πολυάριθμες δημοσιεύσεις, αλλά στο Ντμιτρόφ δεν είχε καμία πρόσβαση σε πηγές. Μόνο κανάλια πληροφόρησής του ήταν τα δύο κυβερνητικά φύλλα, Πράβντα και Ισβέστια. Ήταν επίσης πολύ μειονεκτική η θέση του για τη συγγραφή του έργου του σχετικά με τις «νέες ηθικές» ενώ ζούσε στο χωριό. Ήταν διανοητικά πεινασμένος, πράγμα που σ ‘αυτόν ήταν χειρότερο από ότι το βασανιστήριο του φυσικού υποσιτισμού. Είναι αλήθεια ότι του δόθηκε καλύτερο κατάλυμα  από ό, τι στο μέσο άνθρωπο, αλλά ακόμη και αυτό δεν ήταν αρκετό για να κρατήσει τη δύναμη που έχανε. Ευτυχώς που κατά καιρούς έπαιρνε από διάφορες πηγές βοήθεια με τη μορφή προμηθειών. Σύντροφοί του από το εξωτερικό, καθώς και οι αναρχικοί της Ουκρανίας, συχνά του στέλνανε συσκευασίες τροφίμων. Πήρε επίσης και κάποια δώρα από τον Μάχνο (σημ.Λασκ. Νέστωρ. Διάσημος Ουκρανός αναρχικός), εκείνη την εποχή που προαναγγέλθηκε από τους Μπολσεβίκους ως περίοδο Τρόμου κατά της αντεπανάστασης στη Νότια Ρωσία. Ιδιαίτερα αισθάνονταν οι Κροπότκινς την έλλειψη του φωτός. Όταν τους επισκέφθηκα το 1920 θεωρούσαν τους εαυτούς τους τυχερούς που ήταν σε θέση να έχουν ακόμη και ένα δωμάτιο φωτισμένο. Τον περισσότερο καιρό ο Κροπότκιν δούλευε κάτω από το τρεμόπαιγμα μιας αδύναμης λαδολάμπας, που σχεδόν τον έκανε να τυφλώνεται. Κατά τις σύντομες ώρες της ημέρας μετέγραφε σημειώσεις του σε μια γραφομηχανή, χτυπώντας αργά και οδυνηρά κάθε τους γράμμα.
Ωστόσο, δεν ήταν το δικό του ξεβόλεμα που υπέσκαψε τη δύναμή του. Ήταν η σκέψη της Επανάστασης που είχαν αποτύχει, οι δυσκολίες της Ρωσίας, οι διωγμοί, οι ατέλειωτες τριβές, που έκαναν τα δυο τελευταία χρόνια της ζωής του μια βαθιά τραγωδία. Σε δύο περιπτώσεις προσπάθησε να φέρει τους ηγέτες της Ρωσίας στα λογικά τους: Μία φορά σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την καταστολή όλων των μη-κομμουνιστικών δημοσιεύσεων. Την άλλη φορά κατά της βάρβαρης πρακτική της λήψης ομήρων. Από τότε που η Τσεκά είχε αρχίσει τις δραστηριότητές της, η μπολσεβίκικη κυβέρνηση είχε θεσπίσει κυρώσεις για την απαγωγή ομήρων. Γέροι και νέοι, μητέρες, πατέρες, αδερφές, αδέρφια, ακόμα και παιδιά, κρατήθηκαν ως όμηροι για την υποτιθέμενη παράβαση ενός από τους συγγενείς τους, για την οποία συχνά δεν γνώριζαν τίποτα συχνά. Ο Κροπότκιν θεωρούσαι τέτοιες μεθόδους ασυγχώρητες κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.
Το φθινόπωρο του 1920, μέλη του Σοσιαλδημοκρατικού Eπαναστατικού Κόμματος που είχε καταφέρει να φύγουν στο εξωτερικό, απείλησαν αντίποινα εάν οι κομμουνιστικές διώξεις των συντρόφων τους συνεχίζονταν. Η μπολσεβίκικη κυβέρνηση ανακοίνωσε στον επίσημο Τύπο της ότι για κάθε κομμουνιστή θύμα θα εκτελέσει δέκα Σοσιαλιστές Επαναστάτες. Ήταν τότε που η διάσημη επαναστάτρια Βέρα Figner και ο Πέτρος Κροπότκιν έστειλαν τη διαμαρτυρία τους. Τόνισαν ότι οι πρακτικές αυτές ήταν η χειρότερη κηλίδα για τη Ρωσική Επανάσταση και ένα κακό που είχε ήδη τρομερά αποτελέσματα στο πέρασμά του, η ιστορία δεν θα συγχωρήσει ποτέ τέτοιες μεθόδους. Η άλλη διαμαρτυρία έγινε σε απάντηση στο σχέδιο της κυβέρνησης να «εκκαθαρίσει» όλα τα ιδιωτικά εκδοτικά ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένων ακόμη και των συνεργατικών. Η διαμαρτυρία κατευθύνθηκε προς το Προεδρείο του Πανρωσικού Συνεδρίου των Σοβιέτ, στη συνέχεια και στη σύνοδο. Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι ο Γκόρκι, αξιωματούχος του Επιτροπάτου της Παιδείας, είχε στείλει μια παρόμοια διαμαρτυρία. Σε αυτή τη δήλωση ο Κροπότκιν επέστησε την προσοχή στον κίνδυνο μιας τέτοιας πολιτικής σε ολόκληρη την πρόοδο, στην πραγματικότητα, σε όλη τη Σκέψη, και τόνισε ότι ένα τέτοιο κρατικό μονοπώλιο θα κάνει τη δημιουργική εργασία εντελώς αδύνατη. Αλλά οι διαμαρτυρίες δεν είχε καμία επίδραση. Στη συνέχεια, ο Κροπότκιν έκρινε ότι ήταν ανώφελο να απευθύνει έκκληση προς μια κυβέρνηση που είχε τρελαθεί με την Εξουσία.
Κατά τη διάρκεια των δύο ημερών που πέρασα στο νοικοκυριό των Κροπότκιν έμαθα περισσότερα από την προσωπική του ζωή από ό, τι κατά τη διάρκεια όλων των ετών που τον είχα γνωρίσει. Ακόμα και οι στενότεροι φίλοι του δεν γνώριζαν ότι ο Πέτρος Κροπότκιν ήταν ένας καλλιτέχνης και ένας μουσικός με πολύ ταλέντο. Μεταξύ των δημιουργιών του ανακάλυψα μια συλλογή από σχέδια μεγάλης αξίας. Αγάπησε με πάθος τη μουσική και ήταν ο ίδιος μουσικός ασυνήθιστης ικανότητας. Ένα μεγάλο μέρος του ελεύθερου χρόνου του, το περνούσε στο πιάνο. Και τώρα κείτεται στον καναπέ του, στο μικρό δωμάτιο εργασίας του, σαν να κοιμάται ειρηνικά, το πρόσωπό του, είναι ευγενικό στο θάνατο, όπως ήταν και στη ζωή. Χιλιάδες άνθρωποι έκαναν προσκυνήματα στο εξοχικό σπίτι του Κροπότκιν για να αποτίσουν φόρο τιμής στο μεγάλο γιο της Ρωσίας. Όταν τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στο σταθμό για να μεταφερθούν στη Μόσχα, το σύνολο του πληθυσμού του χωριού παρακολούθησε την εντυπωσιακή νεκρική πομπή, για να εκφράσει τον τελευταίο στοργικό χαιρετισμό του προς τον άνθρωπο που είχε ζήσει ανάμεσά τους ως φίλος και σύντροφος.
Οι φίλοι και οι σύντροφοί του Κροπότκιν αποφάσισαν ότι οι αναρχικές οργανώσεις πρέπει να έχουν αποκλειστικό έλεγχο της κηδείας, και μια «Επιτροπή Κηδείας Πέτρου Κροπότκιν» ιδρύθηκε στη Μόσχα, αποτελούμενη από εκπροσώπους των διαφόρων ομάδων Αναρχικών. Η επιτροπή τηλεγράφησε στο Λένιν, ζητώντας του να διατάξει την απελευθέρωση όλων των φυλακισμένων Αναρχικών στην πρωτεύουσα, προκειμένου να τους δώσει την ευκαιρία να συμμετάσχουν στην κηδεία. Λόγω της εθνικοποίησης όλων των δημόσιων μεταφορικών μέσων, εκτυπωτικών ιδρυμάτων, κ.λπ., η «Αναρχική Επιτροπή Κηδείας» αναγκάστηκε να ζητήσει από το Σοβιέτ της Μόσχας να τη βοηθήσει για μπορέσει να φέρει σε πέρας με επιτυχία το πρόγραμμα της για την κηδεία. Οι αναρχικοί ήταν στερημένοι από τον Τύπο τους και η Επιτροπή έπρεπε να ζητήσει από τις Αρχές τη  δημοσιοποίηση του θέματος, για να γίνουν οι απαραίτητες ρυθμίσεις. Μετά από μεγάλη συζήτηση εξασφαλίστηκε άδεια για να εκτυπώσει δύο φυλλάδια και να εκδώσει ένα τετρασέλιδο δελτίο στη μνήμη του Πέτρου Κροπότκιν. Η Επιτροπή ζήτησε να γίνει αυτό χωρίς λογοκρισία και δήλωσε ότι το κείμενο θα περιέχει εκτιμήσεις για την αξία του νεκρού συντρόφου χωρίς να θίγει επίμαχες αμφισβητήσεις. Το αίτημα αυτό απορρίφθηκε κατηγορηματικά. Μη έχοντας άλλη επιλογή, η Επιτροπή αναγκάστηκε να υποβάλει τα κείμενα και έτσι τα χειρόγραφα στάλθηκαν για λογοκρισία. Για να αποφευχθεί η πιθανότητα να παραμείνουν χωρίς οποιοδήποτε κείμενο λόγω της παρελκυστικής τακτικής της κυβέρνησης να καθυστερεί, η Επιτροπή της Κηδείας αποφάσισε να ανοίξει, με δική της ευθύνη, ένα συγκεκριμένο αναρχικό τυπογραφείο που είχε σφραγιστεί από την κυβέρνηση. Το ενημερωτικό δελτίο και τα δύο φυλλάδια τυπώθηκαν σ’αυτήν τη εγκατάσταση.
Σε απάντηση στο μήνυμα που είχε σταλεί στο Λένιν,  η Πανρωσική Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή αποφάσισε να προτείνει στην Πανρωσική Έκτακτη Επιτροπή (VehTcheka) την απελευθέρωση, κατά την κρίση της, των φυλακισμένων αναρχικών για να συμμετάσχουν στην κηδεία του Κροπότκιν.  Οι αντιπρόσωποι που στάλθηκαν στην Tcheka ρωτήθηκαν εάν η Επιτροπή κηδείας μπορούσε να εγγυηθεί την επιστροφή των κρατουμένων. Απάντησαν ότι το ζήτημα δεν είχε συζητηθεί. Η Tcheka πατώντας σε αυτό αρνήθηκε να απελευθερώσει τους αναρχικούς. Η Επιτροπή της κηδείας, ενημερούμενη για την νέα εξέλιξη της κατάστασης, εγγυήθηκε αμέσως την επιστροφή των κρατουμένων μετά την κηδεία. Τότε η Tcheka απάντησε ότι «δεν υπάρχουν αναρχικοί στη φυλακή, που, κατά την κρίση του Προέδρου της Έκτακτης Επιτροπής, θα μπορούσαν να απελευθερωθούν για την κηδεία».
Τα υπολείμματα των νεκρών εναποτίθενται από την Πολιτεία στην αίθουσα των Κιόνων στο Ναό της Εργασίας στη Μόσχα. Από το πρωί της κηδείας, η Επιτροπή κηδείας του Κροπότκιν αποφάσισε να ενημερώσει τους συγκεντρωμένους ανθρώπους για το σπάσιμο της υπόσχεσης από την πλευρά των αρχών και επιδεικτικά να βγάλει από το «Ναό» όλα τα στεφάνια που στάλθηκαν από τους επίσημους φορείς κομμουνιστικών οργανώσεων. Φοβούμενοι τη δημόσια κατακραυγή, οι εκπρόσωποι του Σοβιέτ της Μόσχας υποσχέθηκαν κατηγορηματικά ότι όλοι οι φυλακισμένοι αναρχικοί της Μόσχας θα απελευθερωθούν άμεσα για να ακολουθήσουν την κηδεία. Αλλά και αυτή η υπόσχεση έσπασε και μόνο επτά από τους αναρχικούς απελευθερώθηκαν από την «εσωτερική φυλακή» της «Έκτακτης Επιτροπής». Κανένας από τους αναρχικούς φυλακισμένους στη Butyrka (σημ.Λ.: περιβόητη τσαρική φυλακή της Μόσχας, που χρησιμοποιήθηκε και από την κομμουνιστική εξουσία) δεν παρακολούθησε την κηδεία. Η επίσημη εξήγηση ήταν ότι οι είκοσι αναρχικοί φυλακισμένοι της αρνήθηκαν να αποδεχθούν την προσφορά των αρχών. Αργότερα επισκέφθηκα τους κρατούμενους για να διαπιστώσω τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης. Με ενημέρωσαν ότι ένας εκπρόσωπος της «Έκτακτης Επιτροπής» επέμεινε στην ατομική συμμετοχή, κάνοντας εξαιρέσεις σε ορισμένες περιπτώσεις. Οι αναρχικοί γνώριζαν ότι η υπόσχεση της προσωρινής απελευθέρωσης ήταν συλλογική και απαίτησαν την τήρηση των διαταγών.  Ο εκπρόσωπος της Τσεκά πήγε στο τηλέφωνο για να συμβουλευτείτε τις ανώτερες αρχές, έτσι είπε. Δεν επέστρεψε.
Η κηδεία ήταν το πιο εντυπωσιακό θέαμα. Ήταν μια μοναδική επίδειξη που ποτέ δεν είδε κανείς σε οποιαδήποτε άλλη χώρα. Μακρές γραμμές μελών των αναρχικών οργανώσεων, εργατικών συνδικάτων, επιστημονικών και λογοτεχνικών ομάδων και φοιτητικών συλλόγων πορεύτηκαν για πάνω από δύο ώρες από το «Ναό των Εργατών» στον τόπο ταφής, επτά βέρστια (σχεδόν πέντε μίλια) απόσταση. Η πομπή είχε επικεφαλής της φοιτητές και παιδιά που μετέφεραν στεφάνια σταλμένα από διάφορες οργανώσεις. Αναρχικές παντιέρες μαύρες και κόκκινες, σοσιαλιστικά εμβλήματα έπλεαν πάνω από το πλήθος. Η πολλών μιλίων πομπή ήταν εξ ολοκλήρου μοιρασμένη στη φροντίδα των επίσημα εντεταλμένων  της περιφρούρησης. Τέλεια τάξη κρατήθηκε από τον ίδιο το πλήθος αυθόρμητα διατεταγμένο σε αρκετές σειρές, ενώ οι μαθητές και οι εργαζόμενοι οργάνωσαν μια ζωντανή αλυσίδα και στις δύο πλευρές των διαδηλωτών. Περνώντας το Μουσείο Τολστόι η νεκρική πομπή σταμάτησε, και οι σημαίες χαμήλωσαν τιμώντας άλλο ένα μεγάλο τέκνο της Ρωσίας. Μια ομάδα Τολοστοϊανών στα σκαλιά του Μουσείου έπαιξαν το πένθιμο εμβατήριο του Chopin ως έκφραση της αγάπης και του σεβασμού τους για τον Κροπότκιν. Ο λαμπρός χειμωνιάτικος ήλιος βυθιζόταν πίσω από τον ορίζοντα, όταν ο νεκρός κατέβηκε στον τάφο, ακολουθώντας ομιλίες πολλών πολιτικών τάσεων, που είχαν αποτίσει τον τελευταίο φόρο τιμής στον μεγάλο δάσκαλο και σύντροφό τους».


ΥΓ
Η αποτυχία του Χριστιανισμού
«…Δεν με ενδιαφέρει ο θεολογικός Χριστός. Λαμπρά μυαλά όπως οι Μπάουερ, Στράους, Ρενάν, Thomas Paine, και άλλοι διέψευσαν αυτό το μύθο εδώ και πολύ καιρό. Είμαι ακόμη έτοιμη να αποδεχτώ ότι ο θεολογικός Χριστός δεν είναι ούτε στο μισό τόσο επικίνδυνος όσο ο ηθικός και κοινωνικός Χριστός. Στο βαθμό που η επιστήμη υποσκελίζει την τυφλή πίστη, η θεολογία χάνει την ισχύ της. Αλλά ο ηθικός και ποιητικός μύθος του Χριστού έχει τόσο διεξοδικά διαποτίσει τις ζωές μας που ακόμα και μερικά από τα πιο προχωρημένα μυαλά δυσκολεύονται να χειραφετηθούν από το ζυγό του. Έχουν απελευθερώσει τον εαυτό τους από το γράμμα, αλλά έχουν διατηρήσει το πνεύμα του. Όμως είναι το πνεύμα που είναι πίσω από όλα τα εγκλήματα και τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν από τον ορθόδοξο χριστιανισμό. Οι Πατέρες της Εκκλησίας μπορούν κάλλιστα να κηρύσσουν το Ευαγγέλιο του Χριστού. Δεν περιέχει τίποτα επικίνδυνο στο καθεστώς της εξουσίας και του πλούτου. Αυτό σημαίνει αυταπάρνηση και η αυταπάρνηση, η μετάνοια και η λύπη, είναι απολύτως αδρανείς μπροστά σε κάθε ταπείνωση και σε κάθε αίσχος που επιβάλλεται στην ανθρωπότητα….».

Ολόκληρο το κείμενο και στα αγγλικά.

***

[Όλα κατηγορίας «Λόγος»]

***

Advertisements
This entry was posted in Logos. Bookmark the permalink.

24 Responses to Λόγος: Η Έμμα Γκόλντμαν για τον Πιότρ Κροπότκιν

  1. Ο/Η Mπρούνο λέει:

    Κροπότκιν: ένας «αναρχικός πρίγκιπας»
    http://tvxs.gr/news/%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1/%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%BA%CE%B9%CE%BD-%CE%AD%CE%BD%CE%B1%CF%82-%C2%AB%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CF%80%CF%81%CE%AF%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CF%80%CE%B1%CF%82%C2%BB

    Σαν σήμερα, στις 9 Δεκεμβρίου του 1842, γεννήθηκε ο Πιοτρ Κροπότκιν, από τους σημαντικότερους θεωρητικούς του αναρχικού κινήματος.

    Πατέρας του ο πρίγκιπας Αλεξέι Πέτροβιτς Κροπότκιν, αξιωματικός του στρατού του Τσάρου, και μητέρα του η Αικατερίνα Νικολάεβνα Σουλίμα, κόρη στρατηγού με φιλελεύθερες ιδέες για την εποχή της, την οποία όμως ο Κροπότκιν θα χάσει σε νεαρή ηλικία. Ο θάνατός της θα την επηρεάσει καθώς ο πατέρας του θα ξαναπαντρευτεί μία αυταρχική γυναίκα και οι σχέσεις τους θα κλονιστούν. Ακολουθώντας την πορεία που ο πατέρας του χάραξε για κείνον, σε ηλικία 15 ετών θα βρεθεί στην επίλεκτη στρατιωτική σχολή, το Σώμα των Πριγκίπων.

    Θα επιλέξει να μην υποταχτεί σε κάτι που δεν τον εκφράζει. Διαβάζει πολύ και επιδίδεται στην έκδοση μίας εφημερίδας. Αποφοιτώντας από τη σχολή θα ζητήσει να μετατεθεί σε σύνταγμα της Σιβηρίας. Τα πέντε χρόνια που θα παραμείνει εκεί αφιερώνεται σε γεωγραφικές έρευνες και μελέτες. Όταν θα του προταθεί η θέση του Γραμματέα της Γεωγραφικής Υπηρεσίας, θα αρνηθεί. Το ίδιο θα κάνει και αργότερα. Θα απαρνηθεί όσους τίτλους του προτάθηκαν θέλοντας να αφιερώσει τη ζωή του στον αγώνα για την κοινωνική δικαιοσύνη. Κι αυτό θα είναι η αρχή της αναρχικής πορείας του.

    Προκειμένου να μελετήσει το εργατικό κίνημα θα ταξιδέψει στην Ευρώπη. Πρώτη του στάση η Ελβετία και η Πρώτη Διεθνής της οποίας θα γίνει μέλος. Επόμενο βήμα η μύηση στον σοσιαλισμό, μέσω βιβλίων απαγορευμένων στη Ρωσία και επαφών του με σοσιαλιστές ηγέτες. Μέσα από την αναζήτηση θα καταλήξει στη δική του επιλογή. Τον κόσμο του αναρχισμού. Θα οδηγηθεί πίσω στη Ρωσία όπου και θα γίνει ενεργό μέλος μίας επαναστατικής ομάδας, των Τσαϊκόφσκι (μεγαλοαστοί και αριστοκράτες νέοι που μάθαιναν ανάγνωση, γραφή και ιστορία στον αμόρφωτο πληθυσμό), αρχίζοντας παράλληλα να αναπτύσσει τις θεωρίες του. Το 1876 θα φυλακιστεί. Μετά από δύο χρόνια θα καταφέρει να αποδράσει και θα ζήσει στην Ευρώπη, ταξιδεύοντας μεταξύ Ελβετίας, Γαλλίας και Μ. Βρετανίας. Θα ζήσει 40 δημιουργικά χρόνια στα οποία θα γράψει τα σπουδαιότερα έργα του.

    Ανάμεσα σε αυτά ο ύμνος του αναρχοκομμουνισμού «The Conquest of Bread» («Η κατάκτηση του ψωμιού»), «Mutual Aid» («Αλληλοβοήθεια»), «Memoirs of a Revolutionist» («Αναμνήσεις ενός επαναστάτη»), «Fields, Factories and Workshops» («Αγροί, εργοστάσια, εργαστήρια»). Στα έργα του είναι διάχυτος ο επηρεασμός του από την Παρισινή Κομούνα που αποτέλεσε ακρογωνιαίο λίθο της αναρχοκομουνιστικής θεωρίας του.

    Στο «The Conquest of Bread» και το τρίτο κεφάλαιο «Αναρχοκομμουνισμός» ο Κροπότκιν γράφει:

    «Κάθε κοινωνία που έχει καταργήσει την ιδιωτική ιδιοκτησία θα αναγκαστεί, υποστηρίζουμε, να οργανωθεί στις γραμμές της Κομουνιστικής Αναρχίας. Η Αναρχία οδηγεί στον Κομουνισμό, και ο Κομουνισμός στην Αναρχία, που είναι και οι δυο τους εκφράσεις της κυρίαρχης τάσης στις σύγχρονες κοινωνίες, της αναζήτησης της ισότητας».

    Ως αναρχοκομουνιστής δίνει μεγάλη έμφαση στη δύναμη της λαϊκής μάζας. «Οι κομουνιστικές οργανώσεις δεν μπορεί να αφεθούν να δημιουργηθούν από νομοθετικά σώματα που ονομάζονται κοινοβούλια, δημοτικά ή κοινοτικά συμβούλια. Πρέπει να είναι δουλειά όλων, μια φυσική ανάπτυξη, ένα παράγωγο της εποικοδομητικής μεγαλοφυΐας των μαζών».

    Βαθιά αντικαπιταλιστής, τοποθετούσε την απαρχή της κοινωνικής επανάστασης, στην ύπαρξη μίας ευημερούσας εργατικής τάξης που θα είχε θετικά αποτελέσματα στην παραγωγή χωρίς την παρεμβολή καμίας μορφής εξουσίας. Στη θεωρία του αντικαθιστά την ατομική ιδιοκτησία με την ελεύθερη διάθεση όλων των αγαθών και υπηρεσιών, θεωρώντας το σύστημα της καπιταλιστικής παραγωγής εμπόδιο για την πρόοδο και στέκεται απέναντι στο κράτος που την υπηρετεί, απορρίπτοντας τον μηχανισμό της αγοράς και το μισθολογικό σύστημα. Την ίδια ώρα, δεν αποδέχεται τα συστήματα του κολεκτιβισμού.

    «Κατά τη γνώμη μας οι κολεκτιβιστές υποπίπτουν σε ένα διπλό σφάλμα στα σχέδιά τους για την αναδόμηση της κοινωνίας. Ενώ κάνουν λόγο για την κατάργηση του καπιταλιστικού συστήματος σκοπεύουν απ την άλλη να διατηρήσουν δύο θεσμούς που αποτελούν καθαυτή τη βάση του συστήματος αυτού και οι οποίοι είναι η Κυβέρνηση των Αντιπροσώπων και το Μισθολογικό Σύστημα» γράφει χαρακτηριστικά.

    Σύμφωνα με τον Πιοτρ Κροπότκιν το οικονομικό σύστημα θα πρέπει να βασίζεται στην αρχή: «Από τον καθένα σύμφωνα με τις ικανότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του» δηλαδή κάθε τι που παράγεται πρέπει να διανέμεται και να ανταλλάσσεται με βάση τις επιταγές της κοινωνίας και τις ανάγκες του καθενός.

    Ο Κροπότκιν μετά τη σαραντάχρονη αναζήτηση του θα επιστρέψει στη Ρωσία τον Ιούνιο του 1917, στα 75 χρόνια. Θα γίνει δεκτός με ενθουσιασμό από 60.000 Ρώσους και την προσωρινή επαναστατική Κυβέρνηση του Αλεξάντερ Κερένσκι. Και πάλι δεν θα συμβιβαστεί. Όταν θα του προταθεί η θέση του Υπουργού Παιδείας θα αρνηθεί. Παρότι η στάση του απέναντι στου Μπολσεβίκους υπήρξε κριτική – κάτι που καταμαρτυρούν οι επιστολές του προς τον Λένιν – θα επικεντρώσει τη δράση του εναντίον της αντεπανάστασης και των ξένων στρατών που στάλθηκαν στη Ρωσία.

    Δεν άντεξε όμως πολύ. Η χρόνια βρογχίτιδα από την οποία υπέφερε τον γονάτισε καθώς ένα κρυολόγημα θα εξελιχθεί σε πνευμονία. 8 Φεβρουαρίου 1921 πριν προλάβει να τελειώσει το τελευταίο του έργο «Ethics» ο θεωρητικός του αναρχοκομμουνισμού θα αφήσει την τελευταία του πνοή στο Ντμίτροβ.

    Η κηδεία του έγινε στο κοιμητήριο Νοβοντεβίτσι της Μόσχας παρουσία δεκάδων χιλιάδων αναρχικών και μετατράπηκε σε πορεία διαμαρτυρίας κατά των Μπολσεβίκων με την ανοχή του Λένιν που φοβήθηκε γενικευμένα επεισόδια σε περίπτωση απαγόρευσης ή επέμβασης. Η κηδεία του ήταν η τελευταία μαζική συγκέντρωση αναρχικών στη Ρωσία.

  2. Ο/Η Mπρούνο λέει:

    http://anthostoukakou.blogspot.gr/2012/09/kropotkin.html
    Σπάνιο υλικό απο την κηδεία του Π. Κροπότκιν

  3. Ο/Η Red λέει:

    Μια κριτική ολότελα απογοητευτική

    Μια μαρτυρία της Ρώσικης επανάστασης από την Έμμα Γκόλντμαν δε μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Η Γκόλντμαν υπήρξε σημαντική φιγούρα του Αμερικανικού και του παγκόσμιου αναρχικού κινήματος. Στις ΗΠΑ φυλακίστηκε επανειλημμένα για την αντιπολεμική της δράση. Από τις στήλες του περιοδικού της, «Mother Earth» είχε ταχθεί υπέρ της υπεράσπισης της Ρώσικης επανάστασης και των Μπολσεβίκων. Το πώς η αφήγησή της για τα 2 χρόνια (1920-21) που πέρασε στην επαναστατημένη Ρωσία καταλήγει ένα ντοκουμέντο γεμάτο συγχύσεις, αντιφάσεις και συναισθηματική θρηνολογία είναι απογοητευτικό, όχι όμως ανεξήγητο.

    Η Γκόλντμαν και ο σύντροφός της Αλεξάντερ Μπέρκμαν έφτασαν στην Πετρούπολη το Γενάρη του 1920, μαζί με άλλους αγωνιστές που απελάθηκαν από τις ΗΠΑ. Η κυβέρνηση των Μπολσεβίκων τους καλοδέχτηκε προτείνοντας να αναλάβουν συγκεκριμένες θέσεις στην προσπάθεια της ανοικοδόμησης . Βρισκόμαστε στα 1920, προς το τέλος της περιόδου που έμεινε γνωστή σαν «Πολεμικός κομμουνισμός», το σοβιετικό καθεστώς είχε καταφέρει να επιβιώσει από την συντονισμένη ιμπεριαλιστική επιδρομή που είχε δεχτεί από τους Δυτικούς και τους Ρώσους υποστηρικτές του παλιού καθεστώτος, ήταν όμως μια νίκη πύρρεια. Η παραγωγή είχε καταρρεύσει, οι πόλεις ερήμωναν, τα τρόφιμα έφταναν με το δελτίο από τις επιτάξεις που είχε επιβάλει η κυβέρνηση στους αγρότες, κρύο και λιμός απειλούσαν τα αστικά κέντρα και το χειρότερο, τα σοβιέτ, τα κύτταρα της εργατικής εξουσίας είχαν παραλύσει, μαζί με τα ίδια τα εργοστάσια και τη βιομηχανική παραγωγή. Τα πιο πρωτοπόρα κομμάτια της εργατικής τάξης, αυτά που πρωταγωνίστησαν στη νίκη της Οκτωβριανής επανάστασης είχαν αποδεκατιστεί, είτε φυσικά στο πολεμικό μέτωπο είτε πολιτικά, απομονωμένα μέσα σε πόλεις όπου τα σοβιέτ υπολειτουργούσαν κι ο κόσμος αγανακτούσε από τις κακουχίες. Οι Μπολσεβίκοι κρατούσαν την διακυβέρνηση, όχι χωρίς κόστος. Η αστική τάξη είχε ηττηθεί, όμως διάφορα κομμάτια της περίμεναν στη γωνία κάθε ευκαιρία για να επανέλθουν, η συμμαχία με τους αγρότες είχε σπάσει λόγω ακριβώς των επιτάξεων, το ίδιο και η συνεργασίες με διάφορα αριστερά κομμάτια.

    Σ’αυτές τις σκληρές συνθήκες έφτασε η Έμμα Γκόλντμαν, σίγουρα με καλές προθέσεις, όμως όπως αποδείχτηκε με μια εντελώς αφηρημένη αντίληψη της πάλης για τη σοβιετική εξουσία και την ελευθερία. Η Γκόλντμαν πίστευε ότι ξαφνικά θα συναντούσε το πρόπλασμα της αταξικής κοινωνίας. Οι εικόνες γραφειοκρατίας, ανισότητας και κυρίως λαϊκής δυσαρέσκειας την σόκαραν. Οι σκληρές πολιτικές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στους Μπολσεβίκους που έλεγχαν την κυβέρνηση και τα υπόλοιπα κόμματα κλόνισαν την ιδεαλιστική εικόνα που κουβαλούσε. Αρνείται να αναλάβει θέση με πολιτική υπευθυνότητα ούτε καν στον τομέα της παιδείας, είναι καθαρό ότι δεν θέλει να ταυτιστεί με τους Μπολσεβίκους και προτιμά να δουλέψει σε μια ομάδα εργασίας για το μουσείο της επανάστασης. Έτσι, αντί για την ενεργή συμμετοχή στις πολιτικές διαδικασίες αναζητά (και βρίσκει) τις εξηγήσεις σε μεμονωμένες μαρτυρίες που απλά δικαίωναν την αναρχική της αντίληψη, από τον παλαίμαχο αναρχικό θεωρητικό Κροπότκιν που δεν είχε καν υποστηρίξει την Οχτωβριανή επανάσταση ως τους οπαδούς του Μάχνο, του Ουκρανού αντάρτη που οργάνωνε ένοπλες συμμορίες αγροτών με απώτερο στόχο να φτιάξει ένα ουκρανικό αυτόνομο κράτος. Στον πυρήνα αυτού του τύπου των επικριτών βρίσκεται η ιδιωτική αντίληψη για την ατομική ιδιοκτησία και την ελευθερία, στοιχεία που πράγματι καταπιέστηκαν στον πολεμικό κομμουνισμό.

    Μπορούσε όμως να γίνει διαφορετικά; Η Γκόλντμαν πίστευε ότι ναι, μπορούσε να συνδυαστεί μια ευγενική παραίνεση για συλλογική δράση και κολεχτιβισμό με την εργατική δημοκρατία, αρνιόταν να δεχτεί ότι η συλλογική δύναμη των εργατών να προτείνουν και να εφαρμόζουν τις λύσεις τους διαλύθηκε από αντικειμενικούς παράγοντες και όχι γιατί «οι Μπολσεβίκοι γλυκάθηκαν στη σέλα της εξουσίας» και την σφετερίστηκαν. Η Γκόλντμαν θεωρούσε τον ρωσικό λαό «αγνό και πολιτικά αφελή», δεν εξαγοράστηκε από τα αστικά κόμματα, τραβήχτηκε προς την επανάσταση από το πάθος για την ελευθερία, που κατά τη γνώμη της βρίσκεται στην ψυχολογία των Σλάβων και εξαπατήθηκαν από τους Μπολσεβίκους και το πολιτικό τους σχέδιο για συγκεντρωτικό κράτος. Για τον αναρχισμό άλλωστε κάθε είδος εξουσίας διαφθείρει.

    Πέρα από τις ψυχολογικού τύπου ερμηνείες, η εμπάθειά της την εμπόδισε να δει ότι και ο Λένιν και ο Τρότσκι παραδέχονταν ανοιχτά τις γραφειοκρατικές παραμορφώσεις μέσα στον κρατικό μηχανισμό και το ίδιο τους το κόμμα, επειδή όμως λειτουργούσαν από την υλιστική σκοπιά της ιστορίας υπεράσπιζαν το γραφειοκρατικό εργατικό κράτος από τις απειλές από δεξιά, ώσπου να ξαναδημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για ξαναζωντάνεμα της επανάστασης και της προοπτικής των εργατών από τα κάτω. Αυτή η προοπτική ήταν τότε ακόμη ανοιχτή και παιζόμενη και την υπηρέτησαν και οι δύο μέχρι τέλους.

    Η κρίση κορυφώθηκε στα γεγονότα της Κροστάνδης, το Μάρτη του 1921, όταν η Γκόλντμαν και ο Μπέρκμαν προσπάθησαν να μεσολαβήσουν ανάμεσα στους αναρχικούς που είχαν καταλάβει το συνοριακό φρούριο και τον Κόκκινο στρατό. Δεν ήταν όμως οι διακηρύξεις των εξεγερμένων που καθόριζαν την ιστορική κρισιμότητα της Κροστάνδης αλλά η στρατηγική της θέση δίπλα σε μια Πετρούπολη που ταρασσόταν από αντικαθεστωτικές εκδηλώσεις, με τη Ρωσία ακόμη περικυκλωμένη από εισβολείς. Ο Τρότσκι έχει απαντήσει πολύ εύστοχα στο μικρό βιβλίο «Για τον Αναρχισμό», αναλαμβάνοντας όλη την ευθύνη για την καταστολή της εξέγερσης. Το 10ο συνέδριο του κόμματος των Μπολσεβίκων πραγματοποιήθηκε στη σκιά της Κροστάνδης και αποφάσισε τη στροφή στην αγορά με τη Νέα Οικονομική Πολιτική. Έτσι τερματίστηκαν οι πιέσεις από τους «ελευθεριακούς» αγρότες.

    Η Γκόλντμαν και ο Μπέρκμαν εγκατέλειψαν για πάντα τη Ρωσία στο τέλος εκείνης της χρονιάς, θεωρητικοποιώντας ακόμη περισσότερο την αντίθεσή τους στον «μαρξιστικό κρατισμό». Η Γκόλντμαν έζησε για να δει τον Αναρχισμό να δοκιμάζεται στην Ισπανική επανάσταση, παίρνοντας μέρος στη δημοκρατική κυβέρνηση με το Κ.Κ. και με αστικά κόμματα. Είναι κρίμα που τότε δεν διαμαρτυρήθηκε για τη συμμετοχή σε αστική κυβέρνηση, αλλά για το γεγονός ότι οι Αναρχικοί συνεργάστηκαν με τους Σταλινικούς. Σε κάθε περίπτωση το βιβλίο αυτό αδικεί την θέση και την προσφορά της στο παγκόσμιο κίνημα. Για μια μαρξιστική ερμηνεία της νεαρής Σοβιετικής Ρωσίας, θα πρέπει κανείς να ανατρέξει στα γραπτά του Τρότσκι και του Τόνι Κλιφ
    http://www.socialismfrombelow.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=68:i79&Itemid=18

  4. Ο/Η Ρόζα λέει:

    New York, 1934.
    Emma Goldman speaking about the existing political situation

    • Ο/Η anarchist λέει:

      In 1933, Goldman received permission to lecture in the United States under the condition that she speak only about drama and her autobiography—but not current political events. She returned to New York on February 2, 1934 to generally positive press coverage—except from Communist publications. Soon she was surrounded by admirers and friends, besieged with invitations to talks and interviews. Her visa expired in May, and she went to Toronto in order to file another request to visit the US. However, this second attempt was denied. She stayed in Canada, writing articles for US publications.

  5. Ο/Η anarchist λέει:

    Goldman’s experiences in Soviet Russia led to her 1923 book, My Disillusionment in Russia.

    She quickly discovered that her fears were justified. Days after returning to Petrograd (Saint Petersburg), she was shocked to hear a party official refer to free speech as a «bourgeois superstition».[117] As she and Berkman traveled around the country, they found repression, mismanagement, and corruption instead of the equality and worker empowerment they had dreamed of.

    The book

  6. Ο/Η Κομμουνάριος λέει:

    Βιογραφικό βίντεο για την Έμμα

  7. Ο/Η Maximilien François Marie Isidore de Robespierre λέει:

    Ηθική

    Προέλευση και ανάπτυξη

    Kropotkin Pyotr

    Μεταφραστής Τομανάς Βασίλης

    Εκδότης Νησίδες

    Έτος έκδοσης 2007

    Σελίδες 324

    Η «Ηθική» είναι το έργο που συνέγραφε τα τελευταία χρόνια της ζωής του και άφησε ανολοκλήρωτο ο «αναρχικός πρίγκιπας» Πιοτρ Κροπότκιν (1842-1921). Γράφει στα «Απομνημονεύματά» του ο επαναστάτης (τροτσκιστής) Βίκτορ Σερζ: «Τον Φεβρουάριο του 1821 πέθανε στο Ντιμίτροβο ο γηραιός Κροπότκιν. Δεν είχε θελήσει να τον επισκεφθώ, επειδή φοβόμουν μια οδυνηρή συνάντηση. Πίστευε ακόμη ότι οι μπολσεβίκοι είχαν πάρει χρήματα από τους Γερμανούς κτλ. Ξέροντας ότι ζούσε μες στο κρύο και στο σκοτάδι, γράφοντας την «Ηθική» και παίζοντας για ξεκούραση λίγο πιάνο, του είχαμε στείλει, οι φίλοι μου κι εγώ, ένα μεγάλο δέμα με κεριά. Γνώριζα τι έγραφε στις επιστολές του στον Λένιν για την κρατικοποίηση των βιβλιοθηκών και τη μισαλλοδοξία. Αν μια μέρα δημοσιευθούν, θα δούμε με τι σθένος κατάγγελλε ο Κροπότκιν τους κινδύνους της καθοδηγούμενης σκέψης. Πήγα στη Μόσχα για την κηδεία του, στις 10 Φεβρουαρίου, και ήταν μέρες συγκινητικές, με τσουχτερό κρύο, τον καιρό της μεγάλης πείνας. Ήμουν το μοναδικό μέλος του Κομουνιστικού κόμματος που οι αναρχικοί δέχονταν σαν σύντροφο. Γύρω από τη σορό του, που εκτέθηκε σε προσκύνημα στο Σπίτι των Συνδικάτων στην αίθουσα με τους κίονες, γίνονταν συνεχώς επεισόδια, παρά την καλοπροαίρετη διακριτικότητα του απεσταλμένου των μπολσεβίκων Κάμενεφ. Η σκια της Τσεκά ήταν παντού, αλλά το πλήθος συνέρρεε πυκνό και φλογερό, η κηδεία μετατράπηκε σε εντυπωσιακή διαδήλωση. Ο Κάμενεφ είχε υποσχεθεί ότι θα ελευθέρωνε για μια μέρα όλους τους φυλακισμένους αναρχικούς. Έτσι, ήρθαν και στήθηκαν ως τιμητική φρουρά στη σορό ο Άαρον Μπάρον και ο Γιαρτσούκ. Ο Κροπότκιν έμοιαζε με κοιμώμενο μάγο, ενώ οργισμένες φωνές γύρω του έλεγαν ότι η Τσεκά δεν τήρησε την υπόσχεσή της, ότι στις φυλακές θα αποφάσιζαν απεργία πείνας, ότι θα συλλαμβάνονταν ο τάδε και ο δείνα, ότι στην Ουκρανία συνεχίζονταν οι τουφεκισμοί… Για μια μαύρη σημαία, για μια ομιλία, γίνονταν σχοινοτενείς διαπραγματεύσεις, που εξόργιζαν τον κόσμο. Η μακρά πομπή, περιφρουρούμενη από φοιτητές που σχημάτιζαν αλυσίδα πιασμένοι χέρι-χέρι, βάδισε προς το κοιμητήριο Νόβο Νιεβίτσι με τραγούδια και μαύρες σημαίες, με συνθήματα ενάντια στη νέα τυραννία. Στο κοιμητήριο, ένας χλομός χειμωνιάτικος ήλιος. Ο λάκκος είχε ανοιχθεί κάτω από μία ασημένια σημύδα. [Στον κορμό της κάποιος χάραξε: Ενθάδε κείται ο Π. Α. Κροπότκιν.] Ο εκπρόσωπος της Κ. Ε. των μπολσεβίκων Μοστοβένκο και ο (εκπρόσωπος της Ε. Ε. της Διεθνούς Ροσμέρ μίλησαν συμφιλιωτικά. Ο Ααρόν Μπάρον, που συνελήφθη στην Ουκρανία και θα επέστρεφε το βράδυ στη φυλακή (για να μην ξαναβγεί ποτέ πια) όρθωσε το ισχνό κορμί του. Γενειοφόρος, με χρυσά γυαλιά, διαμαρτυρήθηκε με σθένος ενάντια στον νέο δεσποτισμό, ενάντια στους δήμιους που δούλευαν στα υπόγεια, ενάντια στην ατίμωση του σοσιαλισμού, ενάντια στην κυβερνητική βία που τσάκιζε την επανάσταση. Με τόλμη και πάθος, θαρρείς πως έσπερνε καινούργιες θύελλες. Η κυβέρνηση ίδρυσε ένα Μουσείο Κροπότκιν, έδωσε σε σχολεία το όνομα του Κροπότκιν και υποσχέθηκε να εκδώσει τα έργα του.
    Στις 28 Φεβρουαρίου ξέσπασε η εξέγερση της Κρονστάνδης.»

  8. Ο/Η Αχαιός λέει:

    Αχαϊα : Νεοναζί επιτέθηκαν στην βουλευτή Μαρία Κανελλοπούλου

    από @ 10:33, Παρασκευή 9 Νοεμβρίου 2012
    …..

    βουλευτής Αχαΐας του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, Μαρία Κανελλοπούλου, καταγγέλλει προπηλακισμό της από νεοφασίστες στην περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα, προχθές, μιλά για φασιστική βία και υποστηρίζει ότι οι δράστες λειτουργούν ασύδοτοι υπό την κάλυψη της Αστυνομίας.

    https://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=1435839

  9. Ο/Η Ένας λέει:

    https://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=1436069

    Η Έμμα Γκόλντμαν για την κηδεία του Κροπότκιν
    https://roides.wordpress.com/2012/11/10/10nov12/

  10. Παράθεμα: Η Έμμα Γκόλντμαν για την κηδεία του Κροπότκιν « Μαγικός Αυλός

  11. Παράθεμα: Η Έμμα Γκόλντμαν για την κηδεία του Κροπότκιν « Ώρα Κοινής Ανησυχίας

  12. Ο/Η Νέστωρ Μάχνο λέει:

  13. Ο/Η Οbserver λέει:

    http://www.inout.gr/showthread.php?p=501925

    Η Έμμα Γκόλντμαν για την κηδεία του Κροπότκιν

    • Ο/Η Po λέει:

      Δυστυχώς, σε ορισμένους διαδικτυακούς τόπους, η δεοντολογία είναι ανύπαρκτη.
      Δεν θεωρείται καν αναγκαία η αρχική πηγή του κειμένου, πρόκειται για περιφρόνηση των πνευματικών δικαιωμάτων.
      Δείγμα άγνοιας κι αμορφωσιάς.
      Κλασικός ζαμανφουτισμός.

      • Ο/Η Σταύρος λέει:

        Ρο, διαφωνώ. Για τον λόγο αυτόν τελειώνω την αρχική της ιστοσελίδας μου ως εξής:

        Όλα τα υπογραφόμενα άρθρα από τον Σταύρο Βασδέκη, είναι διαθέσιμα προς οιανδήποτε χρήση, χωρίς την άδεια κανενός και δίχως αναφορά στην πηγή (διότι και μπορεί να ξεχάσει κανείς και «έξεστι Κλαζομενίοις ασχημονείν»).

      • Ο/Η Po λέει:

        διαφωνώ κι εγώ.
        Είναι ελεύθερα προς αναπαραγωγή, δεν υποχρεώνουμε κανέναν ν’ αναφέρει πηγή, όμως πρόκειται για στοιχειώδη σεβασμό προς τον δημιουργό/συγγραφέα του κειμένου.
        Η αναφορά ή μη, χαρακτηρίζει το ποιόν αυτού που αναρτά κείμενο που δεν του ανήκει.

        Μα, τι λέτε…

  14. Παράθεμα: Το κίνημα των οπαδών του Τολστόι… « Ροΐδη Εμμονές

  15. Παράθεμα: crockorozistas

  16. σημερα γιατι καταντησατε πραχτορες των αμερικανοσιωνιστων?????
    την αμερικανικη νεοταξιτικη πολιτικη υπηρετειτε ολοι οι ψευτοαριστεροι…

    καταντησατε τελειως ανθελληνες………

    παναγιωτης
    Κροστανδη 1921

  17. Ο/Η laskaratos λέει:

    https://dromos.wordpress.com/2015/06/19/%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%80%cf%81%ce%af%ce%b3%ce%ba%ce%b9%cf%80%ce%b1-%ce%ba%cf%81%ce%bf%cf%80%cf%8c%cf%84%ce%ba%ce%b9%ce%bd/

    Γράφει ο Αντώνης Αντωνάκος

    19 Ιουνίου, 2015

    Για τον πρίγκιπα Κροπότκιν

    Απ’ τις πιο σπουδαίες μάχες που έδωσε η εκκλησία είναι η μάχη εναντίον της μαλακίας. Η εκκλησία αλλά και κάθε μηχανισμός εξουσίας που τρυπώνει μέσα στο βρακί του ανθρώπου αντιμάχονται αυτό που έχουν δημιουργήσει ήδη οι δικές τους πρακτικές και απαγορεύσεις. Μέσα στην κοινωνική πυραμίδα των ιεραρχικών δομών συναντάς ανθρώπους τόσο σάπιους που το μόνο τους μέλημα είναι πως θα γαντζωθούν και πως θα διατηρήσουν την εξουσία τους. Απ’ τον πρόεδρο της κυβερνήσεως μέχρι τον πιο ασήμαντο διευθυντή γυμνασίου της ισχνής πλην ένδοξης Κωλοπετινίτσας παρελαύνει ένας στρατός διεφθαρμένων όντων και σάπιων ανθρώπων. Οι σάπιοι άνθρωποι που επιβάλλουν τις απαγορεύσεις και εφαρμόζουν τους σκληρούς και δόλιους-πολλές φορές-νόμους του δυνατού, λειτουργούν όπως οι παπάδες εναντίον της μαλακίας και του προγαμιαίου σεξ. Το πρώτο πράγμα που ρωτάει έναν καυλωμένο έφηβο ο εξομολογητής είναι εάν τραβάει μαλακία και με ποια συχνότητα. Βεβαίως η συχνότητα παίζει σπουδαίο ρόλο διότι αν τον παίζεις μια φορά την εβδομάδα παίρνεις μπόνους ενώ αν τον παίζεις εφτά φορές τη μέρα τρως άγρια καμπάνα. Αν δε ο έφηβος αρχίσει τις ερωτικές εργολαβίες με το φίλο του ή τη φίλη του, έ, τότε τη γάμησε κατά τα κοινώς λεγόμενα. Ακριβώς τα ίδια ισχύουν σε κάθε μορφή επιβολής μέσων και σκοπών. Απ’ την εργασία μέχρι την ευχαρίστηση και την ψυχαγωγία ένας στρατός ανώμαλων ανικανοποίητων όντων σου επιβάλουν το σύστημα αξιών που διαιωνίζει την κυριαρχία του ισχυρού. Εναντίον πάντα της ελεύθερης σκέψης και του ελεύθερου έρωτα. Ο στόχος δεν είναι ούτε η καρδιά ούτε το μυαλό, αλλά τα στομάχια, οι τσουτσούνες και οι κλειτορίδες, που πολλές σεβάσμιες θρησκείες και καθεστώτα πετσοκόβουν απ’ τα γεννοφάσκια του ανθρώπου. Η πείνα, η σεξουαλική στέρηση και ο εργασιακός μεσαίωνας έχουν αποβεί σπουδαία όπλα στα χέρια της εξουσίας. Φυσικά υπάρχει πείνα στον πλανήτη όχι γιατί δε φτάνει το φαγητό και φυσικά υπάρχει σεξουαλική στέρηση όχι γιατί δε βρίσκει να γαμήσει ο χριστιανός ή η χριστιανή. Ο ποιητής Χάνς Πλόμπ έγραψε ένα λακωνικό ποιηματάκι, σχετικό.

    Για τον πρίγκιπα Κροπότκιν

    Ισότητα;
    Καλή είναι!
    Μα όχι η ίδια ισότητα
    να ισχύει συγχρόνως
    για τον καθένα μας.
    Όλοι το ίδιο σπίτι
    όλοι τον ίδιο θεό
    όλοι την ίδια τηλεόραση
    όλοι την ίδια μπόμπα.
    Αυτό ποτέ!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s