H «μαυροφόρα απελπισιά» του Κρυφού Σχολειού (μέρος 1ο)

(Οφειλόμενη απάντηση στις εθνικοθρησκευτικές σαπουνόπερες του Διαδικτύου)

Ο σπουδαστής Χριστόδουλος, ενώ προσπαθεί να μελετήσει, εις το Κρυφόν Σχολείον της Επαναστάσεως της 21ης Απριλίου 1967 περεμποδιζόμενος από φωνασκούντας κομμουνιστάς. (Γ.Καλαϊτζής-Ελευθεροτυπία 6-3-’01)

Ο σπουδαστής Χριστόδουλος, ενώ προσπαθεί να μελετήσει, εις το Κρυφόν Σχολείον της Επαναστάσεως της 21ης Απριλίου 1967 περεμποδιζόμενος από φωνασκούντας κομμουνιστάς. (Γ.Καλαϊτζής-Ελευθεροτυπία 6-3-’01)

Γράμμα από το Ληξούρι: Αναγνώστης Λασκαράτος

Κύριε Ροΐδη,
O Λίνος Πολίτης σε λόγο για την 25η Μάρτη 1956 που εκφώνησε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης αποκάλεσε το κρυφό σχολειό «ιστορικό ψέμμα«, κατάλληλο για τους εραστές των «γλυκερών ιστορικών φαντασιώσεων«. Ο Γ. Βλαχογιάννης σε μελέτημά του το 1945 (15-8, «N.Eστία») διαπιστώνει: «Κρυφό σκολειό πουθενά δε στάθηκε σε χωριά ή σε χώρες. Οι Τούρκοι ποτέ δεν απαγόρεψαν τα σκολειά….δεν είδα καμιάν ιστορική μαρτυρία, που να βεβαιώνει την ύπαρξη κρυφού σκολειού, όμως ούτ’ εγώ μέσα στον αμέτρητο σωρό ανέκδοτου υλικού για της σκλαβιάς τα σκολειά, που έχω συναγμένο, δεν απάντησα τίτοτε που να κάνη λόγο για το σκολειό». Τις μαρτυρίες επισημαίνει ο καθηγητής Άλ. Αγγέλου, που σε εμπεριστατωμένη έρευνά του έδωσε την χαριστική βολή στους στο κλασσικό πλέον έργο του «Το κρυφό σχολειό-Χρονικό ενός μύθου». (Εκδ.Εστία, 1997). Εκεί μεταφέρει την ομολογία του αρχιμανδρίτη Νεόφ. Βάμβα, όπως διατυπώθηκε το 1820 στην Χίο, στον διπλωμάτη και συγγραφέα de Marcellus: «Είτε από αδιαφορία είτε ως αρχή, η Υψηλή Πύλη δεν αντιτάχθηκε καθόλου στην πνευματική αναγέννηση της Ελλάδας. Οι πραγματικότεροι εχθροί σε αυτήν την ευτυχισμένη παλιγγενεσία βρίσκονται στους κόλπους μας, και αν οι προσπάθειές μας κατορθώσουν να δαμάσουν τις προλήψεις ή την αδιαφορία αυτού του ισχυρού κλήρου……λίγα θα απομείνουν να κάνουμε απέναντι στους Τούρκους«. Η Εκκλησία εξαπατά επιδεικνύοντας με το αζημίωτο στις αγέλες των τουριστών «Κρυφά Σχολειά» στη Δημητσάνα, στη Πεντέλη και αλλού όπου φυτρώνουν όπως θα δούμε σαν μανιτάρια. Ο Αγγέλου καταγράφει και την μαρτυρία του Δημητσανίτη γραμματέα του Κολοκοτρώνη Μιχ. Οικονόμου, ο οποίος στα απομνημονεύματά του ομολογεί πως η λατρεία των Χριστιανών ήταν ελεύθερη και «επροστατεύετο δε και ελευθέρως ενηργείτο και η εκπαίδευσις«. Ο γραμματικός του Κολοκοτρώνη δεν μνημονεύει το παραμικρό για το πολυδιαφημιζόμενο «Κρυφό Σχολειό» της ιδιαίτερης πατρίδας του, στην οποία και σπούδασε. Ο συμπατριώτης του καθηγητής του Πανεπιστημίου Ευθ. Καστόρχης, στο έργο του για την σχολή της Δημητσάνας (1847), δεν λέει κουβέντα για κρυφό σχολειό. Ο Ι.Χατζηδάκης και ο Κ.Μαλτέζος, με ανακοινώσεις τους στο πανεπιστήμιο Αθηνών κατά τις επετείους της 25ης (1888, 1922) απέρριψαν τον μύθο του Κρυφού Σχολειού. Ο ίδιος ο μακαρίτης δεσπότης Δημητσάνας (Γόρτυνος) Θεόφιλος, παλιός αρθρογράφος του χουντικού «Ελεύθερου Κόσμου», ομολογεί: «Νομίζω ότι αυτά…… είναι ένας μύθος που καλλιεργήθηκε μετεπαναστατικά. Κρυφά Σχολειά που να πήγαιναν όπως στις κατακόμβες οι πρώτοι Χριστιανοί δεν υπήρξαν…» (Εφημερ. «Εξουσία», Ν.Μπάτσης, 24-3-1998.). O λόγιος πατριαρχικός αξιωματούχος Μ. Γεδεών ομολογεί: «Μέχρι σήμερον ουδαμού ανέγνω εν ομαλή καταστάσει πραγμάτων…… βεζίρην ή αγιάνην, ή σουλτάνον εμποδίσαντα σχολείου σύστασιν, ή οικοδομήν» («Ιστορία των του Χριστού πενήτων»). Ακόμη και ο κ. Γιώργος Μεταλληνός στην «Τουρκοκρατία» του, παραδέχεται πως τα κρυφά σχολειά είναι «ατεκμηρίωτο ιστορικά» και πως τίποτα «δεν αποδεικνύει επίσημα καθιερωμένη και συστηματική δίωξη της παιδείας από τους Τούρκους», αποδίδοντας τον μύθο στην «ταπεινή φροντίδα» της Εκκλησίας για τα γράμματα στους νάρθηκες και στις μονές.

Το μόνο ερώτημα που χωράει εδώ είναι γιατί το πατριαρχείο με τον πακτωλό των χρημάτων που διέθετε από τις φορολογίες του κοπαδιού του, τα συγχωροχάρτια του, τις πωλήσεις των επισκοπών, την εμπορία των λειψάνων και των μυστηρίων, τις εισπράξεις των εικόνων που δακρύζουν κλπ δεν άνοιξε σχολεία σε κάθε πόλη και κεφαλοχώρι. Σχολεία που πέρα από την θρησκευτική κατήχηση, όφειλαν να διασώζουν και να καλλιεργούν τις γλώσσες των λαών που ελέω Πατισάχ διαφέντευε, τη βλάχικη, την αλβανική, τη βουλγάρικη, την τουρκική, την αραβική κλπ και όχι μόνο την λειτουργική του γλώσσα δηλαδή την ελληνική που αφορούσε μικρό τμήμα του ποιμνίου. Επιπρόσθετα ώφειλε να είχε μεταφράσει τα ιερά του κείμενα σε όλες τις παραπάνω γλώσσες για την πνευματική οικοδόμηση των πιστών, όπως υποτίθεται πως είχε διαταχθεί από τον Χριστό, ο οποίος πώς να το κάνουμε δεν «ενσαρκώθηκε» αποκλειστικά για την Αρεία ελληνική φυλή.

Ένα άλλο θέμα, είναι η Ηθική των ορθόδοξων μεντρεσέδων, που λειτουργούσαν ολοφάνερα και γινόντουσαν φυτώρια σκανδάλων. Aν δούμε τι συνέβαινε στην Κιβωτό του Έθνους στο Άγιο Όρος, αυτό που πλάνεψε σοσιαλιστές υπουργούς και πρωθυπουργούς του «μεσαίου χώρου». Ο Κωνσταντίνος Σάθας διαπιστώνει πως «...αι εν τω Άθωνι πολυάριθμοι μοναί, απορροφώσαι τα πλούσια ελέη του ορθοδόξου πληρώματος» «ούδ’επ’ελάχιστον εξεπλήρωσαν την μεγάλην ταύτην αποστολήν» της μόρφωσης του Ελληνισμού, «ουδέν σχολείον συνέστη εν Μετεώροις και εν Άθωνι» ενώ «και η μόλις περί τους υστάτους χρόνους ιδρυθείσα…Αθωνιάς σχολή, πρόξενος πολλών σκανδάλων εγένετο και ανηλεώς διελύθη. Την αυτήν δε τύχην υπέστη και η ….Αθωνιάς τυπογραφία» (Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη, Βενετία 1872, τ.Γ΄, σ.ο΄). Ο δάσκαλος του Γένους Χριστόδουλος Παμπλέκης, μαθητής της κακόφημης Αθωνιάδας απαντά το 1793 από την Λειψία στο δεσπότη του Πλαταμώνα Διονύσιο: «…κάτω εις την αμπελικήν του μοναστηρίου, όχι μόνον έτρωγες και έπινες, ουδέ μόνον ετραγώδεις και εχόρευες με τας λύρας, αλλά και σαρίκι γυναικείον έβανες εις την κεφαλήν σου, και πιστολιαίς έριπτες περιπατών με τους πόδας γυμνούς έως τα γόνατα….οι καλόγκαιροι εφώναζον και σας πουτ…του σχολείου…….οι καλόγκαιροι εφώναζον και ημάς τους ιδίους πουτ…και πούσ…, το οποίον ημείς δεν το καταδεχόμεθα……Διά τούτο εδιώχθην κύριε Ντελή Δήμο (δια να μην είπω άγιε απόστολε) και όχι μόνον εγώ….όσοι δεν ευχαριστούντο εις τας ασελγείας, ακολασίας….» (Ι.Μοισιόδακος «Απολογία», επιμ. Ά.Αγγέλου, σ.οθ΄).

Στην Τουρκοκρατία υπήρχαν πολλοί οικοδιδάσκαλοι και λειτουργούσαν ελεύθερα τα ελληνικά σχολεία, τα περισσότερα από αυτά κάτω από εκκλησιαστικό έλεγχο, αφού η Εκκλησία διέθετε χρήμα και μηχανισμό. Υπήρξαν αρχιερείς και Φαναριώτες καλλιεργημένοι, υπήρξαν πατριάρχες, μητροπολίτες και παραδουνάβιοι ηγεμόνες που ίδρυσαν σχολεία συχνά αξιόλογα, αλλά πάντοτε μέσα στα όρια που τα δόγματα επέτρεπαν, χτυπώντας αμείλικτα τον τολμητία που θα ξεπερνούσε τα εσκαμμένα, ειδικά αν ήταν κληρικός. Η εχθρότητα πολλών κληρικών προς τα «άθεα Γράμματα», ήταν τέτοια, που ακόμη και ο ορθόδοξος λόγιος Μιχαήλ Περδικάρης, αναγκάζεται να διαχωρίσει την θέση του: «Επ’αληθείας φλυαρούν όσοι λέγουσιν ότι οι χριστιανοί δεν πρέπει να σπουδάζουν δια να μη γίνωνται άθεοι«. Οι Τούρκοι κατά κανόνα αδιαφορούσαν και μόνο η Εκκλησία κατεδίωκε την εξωθρησκευτική Παιδεία. Ο ίδιος ο Πορθητής φέρεται πως αμέσως μετά την άλωση ίδρυσε ανακτορική Σχολή με πρόγραμμα που

Η Εκκλησία καταδίωκε τους δασκάλους που δεν υποτάσσονταν στο δόγμα της όχι μόνο στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας όπου �στησε πραγματικό πογκρόμ κατά του Διαφωτισμού με την τεράστια πολιτική δύναμη που της είχε δώσει ο Σουλτάνος αλλά και μετά την απελευθ�ρωση. Θύμα της υπήρξε και μια προσωπικότητα τεράστιου ηθικού αναστήματος. Αγωνιστής του ’21, «αιρετικός» ιερωμ�νος, δημοκράτης που αρνήθηκε παράσημο από τον Όθωνα, φιλόσοφος-παιδαγωγός, ο Θεόφιλος Καϊρης, που καθαιρ�θηκε και π�θανε στη φυλακή, τάφηκε χωρίς ιερ�α στο λοιμοκαθαρτήριο και την επομ�νη άνοιξαν το πτώμα του και �βαλαν στα σωθικά του ασβ�στη. Η Εκκλησία που αποσχημάτισε, βασάνισε φυλάκισε και σκύλευσε �ναν Καϊρη, δεν μπόρεσε να καθαιρ�σει τον αρχιμανδρίτη Γιοσάκη, τον βασανιστή (κλπ, κλπ) Στυλιανό Πρεβ�ζης και τον κλ�φτη (κλπ κλπ) Αττικής Παντελεήμονα.

Η Εκκλησία καταδίωκε τους δασκάλους που δεν υποτάσσονταν στο δόγμα της όχι μόνο στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας όπου έστησε πραγματικό πογκρόμ κατά του Διαφωτισμού με την τεράστια πολιτική δύναμη που της είχε δώσει ο Σουλτάνος αλλά και μετά την απελευθέρωση. Θύμα της υπήρξε και μια προσωπικότητα τεράστιου ηθικού αναστήματος. Αγωνιστής του ’21, «αιρετικός» ιερωμένος, δημοκράτης που αρνήθηκε παράσημο από τον Όθωνα, φιλόσοφος-παιδαγωγός, ο Θεόφιλος Καϊρης, που καθαιρέθηκε και πέθανε στη φυλακή, τάφηκε χωρίς ιερέα στο λοιμοκαθαρτήριο και την επομένη άνοιξαν το πτώμα του και έβαλαν στα σωθικά του ασβέστη. Η Εκκλησία που αποσχημάτισε, βασάνισε φυλάκισε και σκύλευσε έναν Καϊρη, δεν μπόρεσε να καθαιρέσει τον αρχιμανδρίτη Γιοσάκη, τον βασανιστή (κλπ, κλπ) Στυλιανό Πρεβέζης και τον κλέφτη (κλπ κλπ) Αττικής Παντελεήμονα.

βασιζόταν στην «Πολιτεία» του Πλάτωνα (Barnette Miller «The Palace School of Muhammad the Conqueror», Harvard University Press, 1941). Aντίθετα ο Αθηνών Γρηγόριος θέλησε να διαλύσει την Φιλόμουση Εταιρεία που λειτουργούσε κατά το πρότυπο της αντίστοιχης της Βιέννης, πράγμα που δεν το κατώρθωσε αφού οι πρόκριτοι πέτυχαν να πείσουν τον αγά να τον διώξει κακήν κακώς. ‘Οπως σημειώνει ο Δ. Σουρμελής «...ενώ οι Τούρκοι βλέποντες τα τοιαύτα φιλελεύθερα κινήματα αδιαφόρουν…ο επίσκοπος…έβαλε τα δυνατά του να εξοντώση την Εταιρείαν…» (Σουρμελής Διον. «Κατάστασις Συνοπτική της Πόλεως Αθηνών». Αθ. 1842). Ο περιηγητής Bartholdy επισημαίνει πως οι Τούρκοι δεν απαγόρεψαν τα βιβλία και δεν καταδίωξαν τις επικίνδυνες ιδέες. «Αμφιβάλλω αν ενδιαφέρθηκαν ποτέ να μάθουν τι διδάσκονται οι μαθητές στις σχολές που λειτουργούν στην Πάτμο, τη Χίο και τα Γιάννενα…«. Η μόνη κρυφή διδασκαλεία που μπορεί κανείς να εντοπίσει, είναι αυτή που καταγγέλλει το 1691 ο Καλλίνικος ο Ε΄, «ούτε τινάς μεν εν κρυπτώ διδάσκειν των μαθημάτων», αναφερόμενος σε σκανδαλώδη προνομιακή μεταχείριση μερικών πλουσίων μαθητών της πατριαρχικής σχολής από τους καθηγητές της, για λόγους φιλαργυρίας.

Ο Στέφανος Κανέλος, στην αγαθή προσπάθειά του να προσελκύσει την βοήθεια ρομαντικών φιλελλήνων, κατηγορεί σε γράμμα του στον Γερμανό Ίκεν (1822), τους Τούρκους πως κατατρέχουν τα σχολειά. Ακολουθούν μετά την απελευθέρωση, με ρητορεία που στοχεύει να επιβάλλει το ιδεολόγημα της ταύτισης Έθνους και Εκκλησίας, οι Αθηνών Μισαήλ (1837), ο ανανήψας από οπαδός του Διαφωτισμού πρωθιερέας Κ.Οικονόμος, ο καθηγητής Κ.Φρεαρίτης (1863) κι ο δικηγόρος Ανδρ.Δελλαπόρτας (1870) που βλέπει τα κρυφά σχολειά να λειτουργούν νύχτα (Γιάννα Κατσιαμπούρα, «Αυγή», 25-3-’04). Το «Φεγγαράκι μου λαμπρό…», ο γνωστός πίνακας (1886) του (υπότροφου της Ευαγγελίστριας Τήνου Γύζη (Οι Τούρκοι πάτησαν την Τήνο, μόλις το 1715), το ομώνυμο ποίημα του Πολέμη (1900) που όμως ο ποιητής το εμπνεύστηκε από τον πίνακα, αποτελούν τα Άπαντα των αποδείξεων, που θεμελιώνουν πάνω στον αέρα την ύπαρξη των μυστηριωδών κρυφών σχολείων. O Δημ. Καμπούρογλου στην «Ιστορία των Αθηναίων», ομολογεί ότι στο ασμάτιο αυτό «αβασανίστως και ακρίτως» επαναλαμβάνεται αυτή που «απεδόθη υπό τινων….σημασία, ήν ούδ’είχεν ουδ’ηδύνατο να έχη ότι δηλαδή παρεμποδιζόντων των Τούρκων την εκπαίδευσιν ηναγκάζοντοα τα παιδάκια την νύκτα…«, ο δε Φ. Κουκουλές το αποδίδει στην βυζαντινή συνήθεια παιδιά που έμελλαν να ιερωθούν «νυκτός έτι βαθείας» να πηγαίνουν στον ναό και να μελετούν» («Βυζαντινών βίος…», τ.Α΄, σ.73). Μάλιστα οι ξένοι φιλέλληνες λόγιοι που πρώτοι απάνθισαν το τετράστιχο, οι Κλωντ Φωριέλ (1824), Σάντερς (1844), Άρνολντ Πάσσοβ (1860) δεν το συσχετίζουν με κρυφό σχολειό. Παραπέμπω και στη μελέτη του Αλέξη Πολίτη «Φεγγαράκι μου λαμπρό…», (Αυγή 1994) που εκδόθηκε το 2000 σε βιβλίο (Το μυθολογικό κενό εκδ. Πόλις), που αντιμετωπίζει μύθους της νεότερης ιστορίας και καταγράφει την πορεία του τραγουδιού αυτού.

(αύριο, η συνέχεια)

Advertisements
This entry was posted in «Ιερές» Υποκρισίες, Γράμμα από το Ληξούρι, θρησκεία/κλήρος. Bookmark the permalink.

22 Responses to H «μαυροφόρα απελπισιά» του Κρυφού Σχολειού (μέρος 1ο)

  1. Ο/Η ellinaki λέει:

    Η αντίληψη του «σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού» σχετικά με την παιδεία εκείνων των εποχών (αλλά προφανώς και του «σωστού» εκπαιδευτικού πνεύματος), απεικονίζεται άψογα στα δύο αγάλματα μπροστά από την Ακαδημία Αθηνών.

    Ρήγας Φεραίος και Γρηγόριος Ε’. Ποιανού τα κόκκαλα να τρίζουν περισσότερο άραγε;

  2. Ο/Η Γιάννης λέει:

    Για να σας δώσω ιδέες για νά ‘χετε να αντικρούετε.

    http://antibaro.gr/society/kekaumenos_krufosxoleio.php

    σίγουρος πως όπως πάντα, θα απαντήσετε λεπτομερώς και όχι γενικόλογα ή άσχετα

  3. Ο/Η Kostas λέει:

    Μερικές σκόρπιες σκέψεις:

    α) Το γεγονός ότι η λειτουργία των «κρυφών
    σχολειών» κατά την διάρκεια τής Τουρκοκρατίας
    πράγματι δεν μπορεί να τεκμηριωθεί (επαρκώς),
    δεν θα ’πρεπε, νομίζω, να μας εκπλήσσει ιδιαίτερα
    αφού αν είχε συμβεί το αντίθετο και η ύπαρξη τους
    είχε καταγραφεί νωρίτερα, πριν δηλαδή από την
    αποτίναξη τού τουρκικού ζυγού, τότε τα σχολεία
    αυτά δεν θα ήταν κρυφά, αλλά… φανερά!

    β) Η ύπαρξη τοπωνυμικών και αρχαιολογικών
    μαρτυριών που ανάγονται άμεσα στο «κρυφό
    σχολειό», κατά τη γνώμη μου δεν μπορεί να
    θεωρηθεί αδιάσειστη απόδειξη αφού το κάθε
    σκοτεινό κελάρι κι ο κάθε απομονωμένος
    χώρος των μοναστηριών ήταν πανεύκολο
    να βαφτιστεί εκ των υστέρων «κρυφό
    σχολειό». Το ίδιο βέβαια ισχύει και για
    τα διάφορα τοπωνύμια ۬ η αναγωγή τους σε
    παραδόσεις που δήθεν αντικατοπτρίζουν
    την ιστορική πραγματικότητα, απλά δεν
    είναι δυνατόν να γίνει με ασφάλεια.

    «Ένας βιογράφος του Γύζη μάς πληροφορεί
    ότι ο ζωγράφος εμπνεύσθηκε την εικόνα
    από την πατρίδα του. Αναφέρει, δηλαδή,
    ότι στην Τήνο, κοντά στην πολιτεία, υπάρχει
    ένα μικρό μοναστήρι, τής Αγίας Τριάδας,
    που πριν από την Επανάσταση ονομαζόταν
    «Το Κρυφό Σχολειόν», διότι “εν τη μονή αυτή
    εδιδάσκοντο κρυφίως τα γράμματα και τη
    θρησκείαν τα παιδιά των Τηνίων υπό
    δώδεκα καλογήρων οίτινες διέμενον εν
    αυτή». Δεν υπάρχει κανένας λόγος να
    αμφισβητήσει κανείς τόσο την ύπαρξη
    της παράδοσης αυτής καθεαυτής, όσο
    και την μαρτυρία τού βιογράφου ως
    προς τον καλλιτέχνη. Απλώς η ιστορική
    πραγματικότητα, που έρχεται σε τέλεια
    αντίθεση με την παράδοση, θα μας
    ευκολύνει να ερμηνεύσουμε την διάδοση
    τής παράδοσης. Το νησί, δηλαδή, όπως
    είναι γνωστό, έπεσε στα χέρια των
    Τούρκων μόλις το 1718. Η μεταβολή
    όμως αυτή δεν αλλοίωσε κατά τίποτε
    απολύτως τις έως τότε συνθήκες ζωής
    των κατοίκων υπό τους καινούργιους
    κυριάρχους. Αντίθετα, θα είναι στο
    εξής μιά από τις πιό ιδανικές για
    τουρκοκρατούμενα μέρη. Η νέα
    κατοχή, με την καθολική απουσία
    Τούρκων από το νησί, το
    αναζωογόνησε, με αποτέλεσμα
    να αρχίσουν να συρρέουν εκεί
    κάτοικοι από άλλες περιοχές
    και να δημιουργείται σε λίγο ο
    συνοικισμός της νέας παραλιακής
    πόλης. Τα στοιχεία αυτά αρκούν
    για να επιβεβαιώσουν, γιά μία φορά
    ακόμη, μιά παλαιότερη διαπίστωση:
    η παράδοση πολιτογραφείται εύκολα
    και άκριτα αρκεί να υπάρξει
    τοπωνυμική ταύτιση. […]» (1).

    Απροπό Γύζης, η ακτίνα φωτός που
    μπαίνει από το παράθυρο στον
    περίφημο πίνακα, δεν είναι από
    το φεγγάρι (κάτι που θα ενίσχυε
    την παράδοση περί νυχτερινής,
    εν κρυπτώ και παραβύστω
    φοίτησης), αλλά -όπως ο ίδιος
    ο καλλιτέχνης εξήγησε- από τον
    ήλιο (2)!

    Προς το παρόν αυτά τα λίγα.

    Π Α Ρ Α Π Ο Μ Π Ε Σ

    (1) Α. Αγγέλου, «ΤΟ ΚΡΥΦΟ
    ΣΧΟΛΕΙΟ»: Χρονικό ενός μύθου,
    σ. 60, εκδ. Εστία

    (2) Ομ. σ. 59

  4. Ο/Η π2 λέει:

    Με πρόλαβε ο Γιάννης. Θα παρέπεμπα κι εγώ στο άρθρο του Αντίβαρου. Αποτελεί πρότυπο ρητορικής «εντιμότητας»: συγκεντρώνει όλες τις αναφορές του τύπου «Αχ, Έλληνες γιατί δεν μαθαίνετε γράμματα» ή «ο Χ αγάς έκαψε το Ψ σχολείο», και τις θεωρεί επαρκή απόδειξη ότι κρυφά σχολειά υπήρχαν, μη λησμονώντας να ψέξει τους «αναθεωρητές ιστορικούς» που δεν ξέρουν να διαβάζουν τις πηγές! Πολύ το είχα διασκεδάσει. Πρέπει να υπάρχει ακόμη ένα κρυφό σχολειό. Δεν μπορώ να βρω άλλη εξήγηση για το πώς εφαρμόζεται με τόση συνέπεια η ρητορική τακτική «να κατηγορείς τους αντιπάλους σου γι’ αυτό που κάνεις ο ίδιος».

  5. Ο/Η Στέφανος λέει:

    To άρθρο του «Αντίβαρου» βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Όταν όμως κάποιος έχει εμμονές τότε τι να πεις….

  6. Ο/Η Po λέει:

    Στέφανος, To άρθρο του “Αντίβαρου” βάζει τα πράγματα στη θέση τους

    δηλαδή; πως τα βάζει. Εξηγείστε μας.

  7. Ο/Η Po λέει:

    Kostas,
    ευχαριστούμε!

  8. Ο/Η laskaratos λέει:

    Στο 2ο μέρος, υπάρχει μια απάντηση σε άρθρο του Αντίβαρου και θα δούμε πόσο βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Επίσης υπάρχουν απαντήσεις και σε άλλες «μαρτυρίες», που επικαλούνται οι πιστοί του Κρυφού Σχολειού.

    Κοstas,
    διαφωνώ μαζί σου στο α. Η Φιλική Εταιρεία ήταν μυστική και έχουμε δεκάδες μαρτυρίες για την ύπαρξή της. Για τις μυστικές κινήσεις του Ρήγα Φεραίου επίσης. Γιά ένα «μυστικό» στο οποίο εμπλέκονταν χιλιάδες παπάδες, καλόγεροι, μαθητές, γονείς, καμμία μαρτυρία; Λένε πως μόνο στην Ελλάδα και στην Κίνα δεν μπορούν να δουλέψουν οι μυστικές υπηρεσίες. Στη δεύτερη δεν μιλά κανείς, στην πρώτη μιλούν ΌΛΟΙ. Το Κρυφό Σχολειό, διαψεύδει λοιπόν αυτή την άποψη.

  9. Ο/Η nomikos λέει:

    Αγαπητέ Κε Λασκαράτε, επειδή οι περισσότεροι εμπλεκόμενοι στο παρόν ιστολόγιο, υπηρετούμε την ακρίβεια λόγων και επιχειρημάτων το σωστό είναι»Μόνο στην Ελλάδα και στην Ιαπωνία».Κατά τα άλλα είστε εύστοχος όπως και σε όλα τα προηγούμενα σχόλιά σας.

  10. Ο/Η balshan λέει:

    Το μόνο «μυστικό» είναι ο εγκέφαλος αυτού που σκέφτηκε το παραμύθι του κρυφού σχολειού…

  11. Ο/Η glam λέει:

    Η φράση που ακόμα και σήμερα ακούγεται από γεροντότερους : Τι σχολείο παιδάκι μου , εμείς δεν είχαμε να φάμε τότε…. σχολείο θα κοιτάγαμε!
    Νομίζω τα λέει όλα, για την κατάσταση στο μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας. ( και μάλιστα πολύ αργότερα από την εξεταζόμενη ιστορική περίοδο δ.λ.δ. 1900 – 1950, όπου υπάρχουν ζωντανές μαρτυρίες ακόμη)
    Άλλωστε τα σχολεία είναι γνωστό ότι «επιβλήθηκαν» τουλάχιστον αρχικά, στην μεγάλη μάζα, με διαταγές – απειλές του χωροφύλακα.( άμα δεν στειλς του πιδί στου σχουλιό, θα συ πάρω στου τμήμα να συ βαρέσω, είνι διαταγή!!! τι να συ κάμω; κι μένα άλλοι μι διατάζουν)
    Και σήμερα ακόμη η “ υποχρεωτική εκπαίδευση” κάτι λέει νομίζω…..

  12. Ο/Η Kostas λέει:

    Αγαπητέ Λασκαράτε,
    ίσως κάνω και λάθος, αλλά κατά τη γνώμη μου
    δεν είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα να συγκρίνουμε
    το «κρυφό σχολειό» με τη Φιλική Εταιρία. Το
    πρώτο υποτίθεται ότι κάλυπτε μια πάρα πολύ
    μεγάλη χρονική περίοδο μερικών εκατοντάδων
    ετών, η δεύτερη μόλις μία δεκαετία ۬ οι άμεσες
    μαρτυρίες δε που βεβαιώνουν την ύπαρξή
    τής οργάνωσης, εξ’ όσων γνωρίζω, είναι όπως
    και στην περίπτωση τού «κρυφού σχολειού»,
    μεταγενέστερες (π.χ. «Απομνημονεύματα»
    Ξάνθου). Ίσως όμως κάνω και λάθος, δε
    βάζω το χέρι μου στη φωτιά.

  13. Ο/Η The Mortgage λέει:

    Περιμένω ανυπόμονα το δεύτερο μέρος.

    Ι.Μ.Δικαιάκος

  14. Ο/Η Ανορθόδοξος λέει:

    Το κρυφό σχολειό δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας αισιόδοξος μύθος, που φτιάχτηκε εκ των υστέρων για να καλύψει τον σκανδαλώδη ρόλο της Εκκλησίας στην τουρκική κατοχή…

    Αν έχετε χρόνο, ρίξτε μια ματιά και στο ανάλογο άρθρο μου εδώ

  15. Ο/Η ΤΙΠΟΥΚΕΙΤΟΣ λέει:

    Μικρή, πρωθύστερη υποσημείωση σε όσα πειστικά αναφέρετε: http://tipoukeitos.blogspot.com/2008/07/blog-post_20.html

    Καλή συνέχεια, που την περιμένουμε με ενδιαφέρον!

  16. Παράθεμα: H «μαυροφόρα απελπισιά» του Κρυφού Σχολειού (Μέρος 2ο) « Ροΐδη Εμμονές

  17. Ο/Η laskaratos λέει:

    nomikos,
    ευχαριστώ για τη διόρθωση. Δεν την αμφισβητώ, εγώ έτυχε να το διαβάσω λάθος κάπου και έλεγε για τους Κινέζους. Μου φαίνεται κι εμένα πιό σωστό να αφορούσε τους Γιαπωνέζους, τώρα που το σκέπτομαι.

    Aγαπητέ kostas
    για μια πολύ μεγαλύτερη χρονική περίοδο, οι μαρτυρίες θα έπρεπε να ήταν πολύ περισσότερες. Ο Ξάνθος ήταν πρωταγωνιστής, παρών, αυτόπτης. Η μαρτυρία του είναι μεταγενέστερη αλλά έχει άλλη αξία. Δεν είναι η αόριστη μικρή αναφορά κάποιου τρίτου που δεν παραθέτει καμμία απόδειξη. Μα ένας παπάς-δάσκαλος να μην βρέθηκε να γράψει τις περιπέτειές του; Τέτοια σεμνότης; Δεν μας έχουν συνηθίσει οι παπάδες μας. Μόνο παράδειγμα σεμνότητας παπά που ξέρω εγώ, είναι ο Π.Π.Γερμανός που στα «Απομνημονεύματά» του δεν λέει κουβέντα για το κατόρθωμά του να υψώσει την 25η το ναϋλον λάβαρο του Χριστόδουλου στην Αγ.Λαύρα.
    Διάβασε και το β΄μέρος και μπορείς να επανέλθεις με κάποιο σχόλιο.

  18. Παράθεμα: ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ « The Human Manual

  19. Ο/Η Μαιευτήρας λέει:

    Σ’ αυτό το σημείο πρέπει να αναφέρουμε ότι η θαυματουργική εικόνα της Παναγίας Τσαμπίκας ήλθε τρεις φορές από το βυζαντινό μοναστήρι της Παναγίας Κυκκώτισσας η Ελεούσης της Κύπρου.Όταν οι μοναχοί από την Κύπρο εντόπισαν την εικόνα στη Ρόδο, ήρθαν να την επαναφέρουν πίσω στο μοναστήρι τους· η εικόνα, όμως, επέστρεψε πάλι στο λόφο της στη Ρόδο. Οι Κύπριοι για να πιστοποιήσουν ότι πράγματι ήταν αυτή η εικόνα που έφευγε, την έκαψαν στο πίσω μέρος της, προκειμένου να έχουν κάποιο αποδεικτικό σημάδι. Το κάψιμο διακρίνεται πολύ καθαρά και σήμερα.
    Η Παναγία Τσαμπίκα μέχρι σήμερα δείχνει την αγάπη της στα άτεκνα ζευγάρια δίνοντάς τους τη χαρά της μητρότητας και πατρότητας http://www.evrosblogs.gr/Ixnilatis/

  20. Παράθεμα: Απάντηση στον υπηρέτη του Αρχιεπισκόπου [2] « Ροΐδη Εμμονές

  21. Ο/Η George λέει:

    Το 1805 ο Άγγλος περιηγητής J. Griffiths δημοσίευσε τις εντυ-πώσεις από τα ταξίδια του στην «Ευρώπη, την Μικρά Ασία και την Αραβία». Στο κεφάλαιο του βιβλίου του με τίτλο «εμπορικοπολιτική κατάσταση των Ελλήνων», αναφέρει τα εξής: «Η πολιτική κατάσταση των Ελλήνων που κατοικούν στην Τουρκία είναι εδώ και πολύ καιρό πραγματικά αξιοθρήνητη, και η ποικιλία των ταπεινώσεων στις οποίες αυτοί είναι εκτιθέμενοι, τους έχει οδηγήσει περισσότερες από μια φορές σε απελπισμένους αγώνες για την απελευθέρωσή τους και την αποκατάσταση των αναμφισβήτητων δικαιωμάτων τους» J. Griffiths, Travels in Europe, Asia Minor and Arabia, London 1805, σελ. 122. και ακόμη: Ο Θ. Κολοκοτρώνης ομιλώντας το 1838 στους νέους της Αθήνας στην Πνύκα, σημειώνει: «…Ύστερα ήλθαν και οι Μουσουλμάνοι, και έκαμαν ό,τι ημπορούσαν, δια να αλλάξη ο λαὸς την πίστιν του. Έκοψαν γλώσσες σε πολλοὺς ανθρώπους, αλλ’ εστάθη αδύνατο να το κατορθώσουν. Τον ένα έκοπταν, ο άλλος τον σταυρό του έκαμε.» (Κορναράκης 2011) και: Ο Κοραής δίνει και σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την καταπίεση στην εκπαίδευση. Γράφει χαρακτηριστικά στο έργο του Σάλπισμα Πολεμιστήριον το 1801: «Tις εξ ημών δεν εδοκίμασε την απάνθρωπον αγριότητα και ασπλαγχνίαν της διεστραμμένης των Oσμανλίδων γενεάς; … μας εγύμνωσαν από την προγονικήν ημών δόξαν. Τους ιερούς ημών ναούς μετέβαλον εις τζαμία, και μη αρκούμενοι εις το να μας στερούσι τα αναγκαία μέσα του να συστήσωμεν σχολεία εις ανατροφήν και φωτισμόν των ημετέρων τέκνων, μας αρπάζουσιν από τους πατρικούς κόλπους και αυτά τα τέκνα, δια να τα κατηχώσιν εις την θρησκείαν του Μωάμεθ, ή να τα μεταχειρίζωνται….. » (Σάλπισμα Πολεμιστήριον, σελ. 10,11). Στην Ελληνική Νομαρχία (Ανωνύμου του Έλληνος, 1806, βιβλ. Τρίτον, σελ. 85-89) υπάρχουν πολλές ειδήσεις για τη ζωή των κατακτημένων Ελλήνων: «Η Οθωμανική διοίκησις είναι τυραννική. Οι νόμοι των είναι ατελείς, σκληροί και ολίγοι…Η πρώτη διαταγή των νόμων είναι να νομίζουν τους λόγους των τυράννων ως νόμους απαράβατους. Η αμάθειά των άκρα και γενική…Όσον μεν δια τας επιστήμας…είναι ημποδισμένη η σπουδή των από τους νόμους των… Κάθε φαμελίτης (=οικογενειάρχης) όταν εβγαίνη από το οσπίτιόν του για να υπάγη εις την αγοράν, να θεωρήση τας υποθέσεις του νομίζει το ίδιον, ωσάν να επήγαινε εις τον πόλεμον, με το να μην είναι βέβαιος, αν πλέον επιστρέψη· όταν δε επιστρέφη δεν ημπορεί ούτε τότε να αισθανθεί την γλυκύτητα της συναναστροφής των τέκνων του και των συγγενών του φοβούμενος εις κάθε στιγμήν να ιδή το τέλος της ζωής του…Ο κώδιξ τιμωριών βραχύτατος…φυλακή, ράβδισμα, θάνατος, αι οποίαι είναι πάντοτε ενωμέναι με την χρηματικήν παιδείαν» (Βλ. και Παπαϊωάννου 1979, σελ. 125)

Γράψτε απάντηση στο Μαιευτήρας Ακύρωση απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.