Άγριος ανταγωνισμός στην ορθόδοξη εκκλησιαστική Αγορά

Γράμμα από το Ληξούρι: Αναγνώστης Λασκαράτος

Κέρδη και ζημιές, στο νέο μετακομμουνιστικό τοπίο

Κύριε Ροΐδη,
Με αφορμή τον άγριο καυγά που ξέσπασε πρόσφατα μεταξύ των Αγίων πατριαρχών Κωνσταντινούπολης και Μόσχας γύρω από την κυριαρχία στις Εκκλησίες Εσθονίας και Ουκρανίας («Αναίσχυντη» χαρακτηρίζει ο πρωτοπρεσβύτερος του Πατριαρχείου της Μόσχας, Δημήτριος Σμιρνόβ, την πρόθεση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου να επισκεφθεί την Ουκρανία), θα ήταν χρήσιμη μια σύντομη ανασκόπηση του μεγάλου μίσους και της διαίρεσης που παραδοσιακά επικρατεί μεταξύ των Ορθοδοξων Εκκλησιών, για φυλετικούς, πολιτικούς, και ενίοτε για θρησκευτικούς λόγους. Στην ουσία πέρα από τα κρατικά συμφέροντα των κυβερνήσεων που συνεργάζονται με τις Εκκλησίες, κρύβεται και το οικονομικό ενδιαφέρον για τον έλεγχο της πελατείας των ευσεβών που ενδιαφέρονται να αγοράσουν μέσω των μεσιτικών γραφείων των Εκκλησιών ένα καλό οικόπεδο στον Παράδεισο ή να εξασφαλίσουν κάποιο ρουσφέτι από τον Θεό με την βοήθεια των ιερέων. Περιοριζόμαστε εδώ να εξετάσουμε τον χώρο της ανατολικής Ευρώπης και στην εποχή μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού.
http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,id=18194224
http://www.enet.gr/online/online_text/c=110,id=42766256

Η κατάρρευση της κομμουνιστικής ορθοδοξίας, έφερε βέβαια στο προσκήνιο την χριστιανική Ορθοδοξία αλλά άνοιξε γι’αυτήν τον ασκό του Αιόλου. Ο ιός του σχίσματος εξαπλώθηκε σαν μεσαιωνική πανούκλα. Η συμφορά που υπέστη η Ορθοδοξία από την πτώση του κομμουνιστικού μπλοκ μπορεί να συγκριθεί μόνο με την τραγωδία του πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης που προκλήθηκε από τη βαθμιαία διάλυση της οθωμανικής αυτοκρατορίας, οπότε το πατριαρχείο έχασε τα σουλτανικά του προνόμια και τα περισσότερα φέουδά του. Το κακό ξεκίνησε από την Εκκλησία του ελληνικού κράτους που προέκυψε από την Επανάσταση του ‘21 η οποία αποσχίστηκε από το ρωμαϊκό πατριαρχείο της Ισταμπούλ, ακολουθούμενη αργότερα από την Βουλγαρία, την πάντα απείθαρχη στο πατριαρχείο Σερβία, την Μολδοβλαχία (Ρουμανία), την Αντιόχεια, την Αλβανία.

Συνοπτικά θα μπορούσε να πει κανείς πώς με την πτώση του κομμουνισμού αφ’ενός η δημιουργία νέων κρατών αφ’ετέρου η παγκοσμιοποίηση και το άνοιγμα της αγοράς των Εκκλησιών στα πλαίσια των ιδιωτικοποιήσεων των υπό κρατικό έλεγχο εκκλησιαστικών επιχειρήσεων, οδήγησαν σε μια πολυδιάσπαση την ορθόδοξη θρησκευτική βιομηχανία των χωρών αυτών. Δημιουργήθηκε βέβαια στην ανατολική Ευρώπη ένα ιδεολογικό κενό, που οι αποκρατικοποιημένες πλέον εκκλησιαστικές επιχειρήσεις προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν, αλλά η απελευθέρωση του ανταγωνισμού, έπληξε καίρια τις νέες δυνατότητες που προς στιγμήν διαγράφτηκαν στον ορίζοντα. Οι κρατικοί πατριάρχες της Σοβιετίας, κλεισμένοι μέχρι τότε στα πολυτελή τους ανάκτορα όπου ζούσαν σα πρίγκηπες και από τα οποία έβγαιναν μόνο για να συμμετάσχουν στα ειρηνιστικά διεθνή συνέδρια της Κα-Γκε-Μπε, βγήκαν ξανά στο φως της ημέρας, αλλά το κουτί της Πανδώρας είχε ανοίξει. Εκατομμύρια Ουνίτες στην Πολωνία, Τρανσυλβανία, Τσεχοσλοβακία και Ουκρανία, σήκωσαν κεφάλι και αποσχίστηκαν από την Ορθοδοξία, στην οποία τους είχε εξαναγκάσει με ωμή βία να υποταχθούν ο παλιός ορθόδοξος ιεροσπουδαστής της Γεωργίας Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς Στάλιν, διεκδικώντας και παίρνοντας συχνά με αιματηρές συγκρούσεις τους παλιούς ναούς τους και τις περιουσίες τους. Η κοσμική Δικαιοσύνη κλήθηκε στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες να διαμοιράσει τα ιμάτια των Ορθόδοξων Εκκλησιών που είδαν έντρομες να επιστρέφονται στους Ουνίτες τα κλοπιμαία. Επίσης, στις Εκκλησίες Βουλγαρίας, Ουκρανίας, Ρουμανίας Μαυροβουνίου, Μολδαβίας και Εσθονίας, ήλθαν στην επιφάνεια φυλετικά μίση, πολιτικές σκοπιμότητες, ημερολογιακά ζητήματα, και προσωπικές φιλοδοξίες, που εκφράστηκαν με σχίσματα, ενώ βγήκαν στη φόρα οι συνεργασίες ιεραρχών με τις κομμουνιστές μυστικές υπηρεσίες. Τέλος, πολλοί τυχοδιώκτες ορθόδοξοι κληρικοί, βρήκαν την ευκαιρία να ιδρύσουν ιδιωτικές Εκκλησίες-μικρομάγαζα, οικονομικά αποδοτικές όμως, αφού το ποίμνιο είναι μεν μικρό αλλά αρκετά φανατικό για να γεμίζει τα παγκάρια της μητρόπολης. Πάντως οι παραδοσιακές μέθοδοι εξεύρεσης κεφαλαίων (εικόνες που ματώνουν, ιερά πτώματα, θαυματουργές θεραπείες, έρανοι, εξορκισμοί, ευχέλαια, μνημόσυνα, αγιασμοί, διαθήκες, δωρεές κλπ) δεν επαρκούν στις μεγάλες Εκκλησίες όπως η Ελληνική που στρέφονται σε ευρωπαϊκές επιδοτήσεις ή ίδρυση μεγάλων φιλανθρωπικών τραστ («Αλληλεγγύη» κλπ). Αυτές οι δραστηριότητες δεν είναι πάντα χωρίς κίνδυνο. Τα σάπια κοτόπουλα της «Αλληλεγγύης» μυρίζουν ακόμη αφού η Δικαιοσύνη δεν έχει επιληφθεί. Ούτε όμως η παραδοσιακή μέθοδος της εφόδου στα παγκάρια των θαυματουργών μοναστηριών είναι εγγυημένη. Ένας μητροπολίτης βρίσκεται ήδη στην φυλακή για το κομπόδεμα που απόχτησε με θαύμα του οσίου Εφραίμ της Ν.Μάκρης.

Στην Ρωσία εμφανίστηκαν δυναμικά με αξιώσεις μεταξύ άλλων και:
1) η «Αυτόνομη» ή «Αληθή Ορθόδοξη Εκκλησία» που κυριότερος κλάδος της είναι αυτός με επικεφαλής τον μητροπολίτη Ουαλεντίνο του Σουζντάλ, που κατηγορήθηκε από την επίσημη Εκκλησία ως παιδεραστής αλλά αθωώθηκε καταγγέλοντας συνωμοσία του ανταγωνιστικού πατριαρχείου Μόσχας εναντίον του,
http://en.wikipedia.org/wiki/Russian_True_Orthodox_Church
2) το μαριανικό κίνημα της Ορθόδοξης Εκκλησίας «της μεγαλοπρεπούς μητέρας του Θεού» υπό τον επίσκοπο Ιωάννη Μπερεσλάβσκι και πολλά μικρότερα σχήματα.

Παράλληλα εισέβαλαν οι απαγορευμένες δυτικές “αιρέσεις”, χωρίς να πληρώνουν δασμούς και δημιουργήθηκαν καθολικές επισκοπές που πλασάρουν ελεύθερα τα προϊόντα τους, εμφανίστηκε ουνίτης επίσκοπος, ενώ ξεμύτισαν και τα εκατομμύρια των κυνηγημένων Παλαιόπιστων (Ρασκόλνικων), των Ποπόβτσυ και των Μπεζποπόβτσυ. που δεν ξεχνούν εύκολα πως η Αγιώτατη Ορθόδοξη Εκκλησία είχε κάψει ζωντανό τον αρχηγό τους πρωτοπρεσβύτερο Αββακούμ και είχε αλυσοδέσει και βασανίσει στα φοβερά υπόγεια μπουντρούμια της τους κληρικούς της, όπως έκανε πάντα με όλους τους αιρετικούς που ξεπηδούσαν από τους κόλπους της (Μολοκανούς, Χλίστι, Σκόπτσι, Δουχοβόρζιους κλπ). Έντρομος ο Ρώσος πατριάρχης στρέφεται όλο και περισσότερο προς το κράτος ζητώντας μια μορφή επανακρατικοποίησης της Εκκλήσίας με περιορισμό των θρησκευτικών ελευθεριών των άλλων θρησκειών, προσηλυτισμό των μαθητών στην Ορθοδόξία μέσω της διδασκαλίας των Θρησκευτικών κλπ.
http://en.wikipedia.org/wiki/Old_Believers
http://www.jamestown.org/edm/article.php?article_id=2370960

Στην Ουκρανία ήδη από το 1989, επί Γκορμπατσόφ, 5 εκατομμύρια Ουκρανών επέστρεψαν στην Ουνία και η υπόλοιπη Ορθόδοξη Εκκλησία τριχοτομήθηκε:

1) υπό το μητροπολίτη Κιέβου και πάσης Ουκρανίας Βλαδίμηρο, που ανήκει εκκλησιαστικά στο Πατριαρχείο της Μόσχας
2) υπό τον «Πατριάρχη Κιέβου και πάσης Ουκρανίας» Φιλάρετο,
3) στην «Ουκρανική Αυτοκέφαλη Ορθόδοξο Εκκλησία»

Στην Εσθονία, οι λίγοι αυτόχθονες ορθόδοξοι, δεν θέλησαν να συνυπάρξουν με τους πολυπληθέστερους Ρώσους Ορθόδοξους της χώρας τους και ζήτησαν την υπαγωγή τους στο οικουμενικό πατριαρχείο, το οποίο τους έστειλε Έλληνα επίσκοπο που κατήγγειλε πως ο Ρώσος πατριάρχης τον απείλησε πως θα δολοφονηθεί, αναγκάζοντάς τον να έχει φρουρά έξω από το σπίτι του (”Αδέσμευτος Τύπος, 28-12-2000).

Στην Βουλγαρία έξι μητροπολίτες έκαναν το 1990 δημόσια δήλωση μετάνοιας για την συνεργασία τους με το κομμουνιστικό καθεστώς. Ο πατριάρχης Μάξιμος κλονίστηκε από το μακρόχρονο περιπετειώδες σχίσμα που προκάλεσε ο αντικομμουνιστής ιερομόναχος Χριστόφορος Σάμπεβ και μητροπολίτες με επικεφαλής τον Νευροκοπίου Ποιμένα οι οποίοι τον κατηγόρησαν πως ήταν διορισμένος από το αθεϊστικό καθεστώς, ξεχνώντας πως και οι ίδιοι είχαν συνεργαστεί στενά με τους κομμουνιστές. Το 1995 ο Ποιμήν ονομάστηκε πατριάρχης της σχισματικής Εκκλησίας. Η καταδίκη τους από πανορθόδοξη Σύνοδο των προκαθημένων που ήθελαν πέρα από τις προσωπικές τους αντιπάθειες να διαφυλάξουν το ισόβιο της θητείας τους, έκανε τους «ποιμενικούς» να επιστρέψουν, αφήνοντας πίσω τους μια μειοψηφία υπό τον μητροπολίτη Ιννοκέντιο να επιμείνει στο σχίσμα. Παράλληλα αναβίωσε η μικρή ουνιτική Εκκλησία στην περιοχή της Φιλιππούπολης.

Οι ορθόδοξες Εκκλησίες Πολωνίας και Τσεχοσλαβακίας αποδεκατίστηκαν μετά την πτώση των κομμουνιστών αφού σοβαρά τμήματά τους επέστρεψαν στην Ουνία. Το διαζύγιο υπήρξε αιματηρό, αφού εξελίχθηκαν σκηνές βίας έξω από διεκδικούμενους ναούς, ενώ τα δικαστήρια και οι κυβερνήσεις κλήθηκαν να δώσουν λύσεις, επιστρέφοντας πολλούς ναούς στους Ουνίτες. Στην Ουγγαρία, έγινε προσφυγή στα δικαστήρια για την κυριότητα 9 καταστημάτων (ναών), που την διεκδικούσαν το ελληνικό και το ρωσικό πατριαρχείο. Ο Ρώσος επίσκοπος κατηγόρησε το ελληνικό πατριαρχείο για “αδηφαγία” (”Ελευθεροτυπία”, 19-8-2000).

Στο Μαυροβούνιο το 1993 ιδρύθηκε από τον μητροπολίτη Αντώνιο η αυτοκέφαλη μητρόπολη Κεττίγνης. Η νέα επιχείρηση υποστηρίχτηκε πολιτικά από το Σοσιαλιστικό Κόμμα και από τους Μαυροβούνιους αυτονομιστές και βασίστηκε στο γεγονός πως η Εκκλησία του Μαυροβουνίου είχε προσαρτηθεί βίαια από τον Σέρβο βασιλιά το 1920 στην σερβική. Τον Αντώνιο διαδέχθηκε το 1998 ο Μιχαήλ. (Miras Dedeic), ένας κληρικός που καθαιρέθηκε από το οικουμενικό πατριαρχείο και που αμέσως μετά χειροτονήθηκε επίσκοπος από τον Βούλγαρο σχισματικό πατριάρχη Ποιμένα. Ο Μαυροβούνιος μητροπολίτης Αμφιλόχιος που θέλει την ενότητα με την σερβική Εκκλησία, έτρεξε στο Βελιγράδι όπου κατηγόρησε τις αρχές του Μαυροβουνίου ότι «υποστηρίζουν τη λεηλασία της περιουσίας της Εκκλησίας της Σερβίας ….».
http://www.mitropolija.cg.yu/aktuelno/saopstenja/e000402.html

Στη Μολδαβία το 1992 η Ορθοδοξία διασπάστηκε στη φιλορωσική πτέρυγα υπό το μητροπολίτη Βλαδίμηρο και στη φιλορουμανική υπό τον Πέτρο της Βεσσαραβίας. Αργότερα το σχίσμα επιδεινώθηκε με την ίδρυση της μικρής «Αληθούς Ορθοδόξου Εκκλησίας». Παράλληλα Τούρκοι εθνικιστές του μικρού «Τουρκικού Ορθόδοξου πατριαρχείου» του πατριάρχη Ευτύμ IV Ερενερόλ που εδρεύει στην Ισταμπούλ, κινούνται στις τάξεις των Τούρκων Ορθόδοξων Γκαγκαούζων της ημιαυτόνομης Γκαγκαουζίας, επιδιώκοντας την ενίσχυση του παρηκμασμένου πατριαρχείου τους.

( Φωτ. ) Ο Αγιώτατος Αρχιεπίσκοπος της ρωσικής Orthodox Church of the Mother of God Derzhavnaya Ιωάννης.

Στη Ρουμανία, ο πιστός στον Τσαουσέσκου πατριάρχης Θεόκτιστος παραιτήθηκε αρχικά ζητώντας συγγνώμη, αλλά κατ’απαίτησιν της Παναγίας (το διαβεβαίωσε ο ιδιος), επέστρεψε αλλά δεν κατάφερε να αποκρούσει την επενεμφάνιση της Εκκλησίας του Παλαιού ημερολογίου που λειτουργούσε παράνομα επί Τσαουσέσκου οπότε η κρατική Ορθόδοξη Εκκλησία είχε εξαπολύσει εναντίον της άγριο διωγμό, Οι Ρουμάνοι παλαιοημερολογίτες διασυνδέθηκαν με Έλληνες συναδέλφους τους.

Η ίδρυση της Π.Γ.Δ.Μ. αναβάθμισε τον ρόλο της «Μακεδονικής Εκκλησίας» που είχε από την εποχή του Τίτο αποσπαστεί από την σερβική. Το παραδοσιακό μίσος μεταξύ των Ελλήνων και Σλαβομακεδόνων εν Χριστώ αδελφών που είχε οδηγήσει τους πρώτους να κατεδαφίζουν επί Χούντας ιστορικά σλαβομακεδονικά ορθόδοξα καταστήματα (ναούς) στη Φλώρινα, φούντωσε. Στις 11 Γενάρη του 2004, ο Σλαβομακεδόνας μητροπολίτης Ιωάννης (άνθρωπος της σερβικής Εκκλησίας), 12 κληρικοί και δεκάδες πιστοί συνελήφθησαν από την αστυνομία, επειδή ζητούσαν την επιστροφή στο σερβικό πατριαρχείο, Ο Ιωάννης καταδικάστηκε για διάδοση φυλετικού μίσους τελεσίδικα το 2005 σε 18μηνη φυλάκιση ενώ το Βελιγράδι απειλούσε με διακοπή διπλωματικών σχέσεων.